Төтенше жағдай (ТЖ) — авария, қауіпті табиғи құбылыс, апат немесе өзге де зіл-зала салдарынан белгілі бір аумақта қалыптасқан, адам шығынына, денсаулық пен қоршаған ортаға зиян келтіруі және елеулі материалдық шығынға әкелуі мүмкін жағдай.
Шығу тегі бойынша
- Табиғи — жер сілкіністері, су тасқындары, селдер, көшкіндер, қар көшкіндері, дала және орман өрттері, дауылдар.
- Техногендік — өндірістегі авариялар, өрттер, жарылыстар, қауіпті заттардың шығарындылары, ғимараттар мен құрылыстардың қирауы.
- Әлеуметтік (кең мағынада) — адамдардың әрекеттеріне байланысты; АҚ саласында негізгі назар табиғи және техногендік ТЖ-ға аударылады.
Ауқымы бойынша
ТЖ ауқымы бойынша бөлінеді (объектілік, жергілікті, аймақтық, жаһандық сипаттағы) — реагирлеу деңгейі осыған байланысты: объект өз бетінше еңсере ме әлде аумақтық және республикалық күштер жұмылдырыла ма.
ТЖ-ның түрі мен ауқымын білу жұмыскердің дұрыс әрекеттерін айқындайды: кейбір жағдайларда эвакуациялану, басқаларында — паналау, үшіншілерінде — қорғану құралдарын қолдану қажет.