Шешім люктің қасында емес, қағаз жүзінде қабылданады
Кірер алдындағы тәуекелдерді бағалау үш сұраққа жауап береді, әрі жауаптар бригада нысанға шыққанға дейін болуға тиіс.
Бірінші сұрақ: мұнда не өлтіре алады
Қауіптер типтік бланкіден емес, нақты көлемнің тарихынан жиналады:
- Онда не болғаны. Өнім, реагент, отын, шлам, су. Қабырғалардағы және тұрып қалған аймақтардағы қалдықтар сағаттар мен тәуліктер бойы буланады.
- Оған не келеді. Барлық құбырлар, ендірмелер, дренаждар, желдету, инертті газ беру. Әрбір желі — жұмыс істеп тұрған адамға ортаның берілуінің әлеуетті көзі.
- Онда не қозғалады. Араластырғыш, шнек, қырғыш, конвейер, бекітпе.
- Жанында не бар. Люк қасындағы дәнекерлеу, жұмыс істеп тұрған қозғалтқыш, үрлеудегі көрші сыйымдылық, екі метр жердегі кәріз құдығы.
- Бұрын не болғаны. Өткен кірулер туралы жазбалар, ескертулер, осы нысандағы оқыс оқиғалар.
Екінші сұрақ: әрбір қауіп немен жабылған
Ереже қарапайым: аталған әрбір қауіпке — аталған шара, тегі мен уақыты көрсетіліп. «Газ бойынша шаралар қабылдау» емес, «В-1 желдеткішімен 40 минут үрлеу, өлшем 14:20-да, О₂ 20,8%, H₂S 0 ppm, НКПР 0%».
Осы жерде қорғаныс тәртібі таңдалады, ойға бірінші келген нұсқа емес:
- Мүлдем кірмеу. Жұмысты сырттан орындауға бола ма — камерамен, штангамен, роботпен, люк арқылы төмен түспей? Бұл — ең жақсы қорғану шарасы, әрі оны шындап сирек қарастырады.
- Қауіпті жою. Босату, жуу, үрлеу, суыту.
- Оқшаулау. Бітеуіштер, желіні үзу, жетектерді бұғаттау.
- Ұйымдастыру. Желдету, үздіксіз бақылау, бақылаушы, байланыс.
- Адамды қорғау. ЖҚҚ — соңғы шеп, бірінші емес.
Егер жоспар қорғану құралдарынан басталса, демек алдыңғы төрт саты пысықталмаған.
Үшінші сұрақ: адамды қалай шығарамыз
Бұл — аварияның емес, дайындықтың бөлігі. Кірер алдында мыналар айқындалуға тиіс:
- зардап шеккен адам қандай тәсілмен шығарылады — арқан мен көтергіш құрылғы, шығыр, құтқару есебі;
- мұны нақты кім істейді және ол қайда тұрады;
- кімді шақырады, қай нөмір бойынша, кім қарсы алады;
- құтқару жарақтары тексерілген бе және ол жұмысшыға төмен түсер алдында киілген бе.
Егер осы тармақтардың кез келгеніне жауап болмаса — кіруге рұқсат етілмейді. Рәсім бұзылғандықтан емес, төменде бірінші рет есінен танған сәтте адамды шығаратын ештеңе физикалық тұрғыда болмайтындықтан.
Шынымен жұмыс істейтін нұсқама
Кірер алдында бригада дауыстап айтып шығады: не істейміз, немен қауіпті, кім қайда тұрады, қандай белгі бойынша шығамыз, төмендегі адам жауап бермесе не істейміз. Үш минут. Бұл — бәрі жоспардан тыс кеткеннен кейін де жұмысын жалғастыратын дайындықтың жалғыз бөлігі.