Ішінде бәрі өзгереді
Кірер алдындағы өлшем көлемнің бір минуттағы жағдайын сипаттайды. Одан әрі адам жұмыс істей бастайды — және өзі өзгерістердің көзіне айналады: тұнбаны қозғайды, тоқырау аймағын ашады, кеседі, дәнекерлейді, еріткіш төгеді. Сондықтан бақылау рұқсатпен аяқталмайды.
Атмосфераны үздіксіз бақылау
- Люктің қасында қалдырылған емес, жұмыс істеушінің өзіндегі дербес газталдағыш. Ол адамның тынысы бар жерде — оның аймағында өлшейді.
- Дабыл қосулы, дыбыс пен діріл тексерілген. «Шиқылдамасын» деп дыбысы өшірілген аспап — тұтастай өшірілген аспап.
- Іске қосылу = шығу. «Бұл не екенін қарау» да емес, «тігісті аяқтау» да емес. Себебін жоғарыда анықтауға болады; төменде дабылдан кейінгі дұрыс әрекет дәл біреу.
- Жұмыстағы кез келген үзілістен кейін және жағдайдың кез келген өзгерісінен кейін — қайталама өлшем: желдеткішті ауыстырды, қалқаны ашты, дәнекерлеуді бастады.
Байланыс
Байланыс — адамның әлі де жақсы екенін білу тәсілі, командалар беру тәсілі емес.
- Ырғақ алдын ала келісіледі: бірнеше минут сайын жауап беру, қысқа әрі түсінікті сөз тіркесі.
- Жауаптағы үнсіздік — авариялық белгі, «бос емес шығар» емес. Бақылаушы «тағы сәл» деп күтпейді: екі рет жауап бермеді — дабыл.
- Сөзді ғана емес, дауысты да тыңдау керек. Шатасқан сөйлеу, баяулаған жауаптар, орынсыз көңілділік — оттегі жетіспеушілігінің немесе уланудың ерте белгілері. Адам оларды өзінен байқамайды: өз жағдайын бағалау қабілеті бірінші болып істен шығады.
- Резервтік арна. Егер дауыстық байланыс болат пен шу арқылы өтпесе — алдын ала келісілген арқанмен берілетін белгілер немесе шартты соққы. Міндетті шарт: белгіні екі жақ та біржақты түсінуі керек.
Дереу шығу шарттары
Тізім қысқа әрі орнында талқылауға жатпайды:
- Газталдағыш іске қосылды.
- Желдету тоқтады.
- Байланыс жоғалды.
- Ішіндегі біреудің жағдайы нашарлады — бас айналу, әлсіздік, бас ауруы, жүрек айну.
- Сырттағы жағдай өзгерді: техника келді, жанында жұмыстар басталды, нысандағы дабыл іске қосылды.
- Бақылаушы шығуға команда берді — себебін түсіндірмей.
- Біреу, кім болса да, күмәнданады.
Адамдарды есепке алу
Бақылаушы кез келген сәтте атайды: ішінде қанша адам бар және дәл кім. «Үшеу сияқты» да емес, «қазір қарайын» да емес. Аварияда осы жауап кімді іздейтінін айқындайды, — ал ондағы қате біреуді мүлде іздемейтінін білдіреді.