ҚАЗ
Курсқа оралу

Алдын ала қарау — тек оқу

Кім не істей алады және неге әртүрлі тексерулер қажет

27 сабақтан 4-сабақ, курс: Жарылыс жұмыстары: қызметкерлерді өнеркәсіптік қауіпсіздік бойынша даярлау

Курс қолданыстағы нормативтік актілердің мәтіні бойынша жүргізіледі; тіркелгеннен кейін тесттер есепке алынады, курсты аяқтағанда платформада оқудан өткені туралы KNOWIKA сертификаты беріледі.

Курстың басы жазылусыз ашық. Жазылу қалған сабақтарды ашады және мыналарды қосады:

  • прогресс сақталады — тоқтаған жеріңізден жалғастырасыз
  • тесттер тексеріледі және есепке алынады
  • курс аяқталғанда сертификат

Оқу мен сертификат — тегін.

Бригадада адам жетпейді. Жұмыскерге қоймада әріптесінің орнына уақытша жұмыс істеуді ұсынады: учаске таныс, материалдарды көрген, қауіпсіздік бойынша жыл сайынғы емтиханды тапсырған. Бірақ жаңа лауазым үшін бұл жеткілікті ме?

Өнеркәсіптік қауіпсіздік — адамдардың, ұйымдардың және қоршаған ортаның қауіпті өндірістік факторлардың зиянды әсерінен қорғалуы, яғни өндірістің адамдар мен қоршаған ортаға қауіпті әсерінен қорғалуы. „Азаматтық қорғау туралы“ Заң, 1-бап, 50) тармақша.

Жарылыс жұмыстары — жарылыс энергиясын пайдалана отырып орындалатын жұмыстар. Жарушы — осы жұмыстардың белгілі бір түрін орындайтын білікті орындаушы. Жарушының көмекшісі — оның басшылығымен және бақылауымен жұмыс істейтін нұсқама алған жұмыскер. Біздің мысалда дәл көмекшіге таратушыны — материалдарды беретін және олардың қалдықтарын қабылдайтын қойма жұмыскерін — алмастыруды ұсынады. Бұл сабақта № 343 Қағидалар — жарылыс жұмыстарын қауіпсіз ұйымдастыруға қойылатын талаптары бар құжат; № 332 Қағидалар — өнеркәсіптік қауіпсіздік бойынша оқыту және білімін тексеру туралы құжат. 31 және 40-тармақтар осы рөлдердің әртүрлі шарттарын белгілейді. № 343 Қағидалар, 30–31, 40-тармақтар.

Оның талаптары бойынша емтихан кәсіп бермейді (№ 332 Қағидалар, 6-тармақ). Тағылымдама — міндеттерді өздігінен орындау алдында тәжірибелі жұмыскердің басшылығымен жұмыс істеу. 40-тармақ оны таратушы етіп тағайындау үшін де көздейді; жыл сайынғы емтиханның нәтижесі бұл кезеңді алмастырмайды.

Рұқсат — белгілі бір жұмысқа ол үшін белгіленген шарттар орындалғаннан кейін ресми қатысуға жіберу. Бұл сабақтың негізгі идеясы: әр тексеру өз нысанын растайды, ал әр рөлдің өз шекарасы бар. Білімін тексеру, арнайы есептер бойынша тексеру — адам туралы мәліметтерді ішкі істер органдарының, құқықтық статистика және денсаулық сақтау есептері бойынша тексеру — және нақты лауазымға дайындық бір-бірін алмастырмайды. Екі рәсім жыл сайын өтетіні олардың бір рәсімге айналғанын білдірмейді.

Сабақтағы барлық жағдайлар — оқу жағдайлары. Жарылғыш зат (ЖЗ) — «сыртқы әсердің белгілі бір түрлері кезінде жылу бөліп және газ құрап, өздігінен жылдам тарайтын химиялық өзгеріске ұшырай алатын затты». „Азаматтық қорғау туралы“ Заң, 70-бап, 1) тармақша. Заряд — жару үшін дайындалған және орналастырылған осындай заттың мөлшері; бастамашыл құралдар (БҚ) — оның жарылысын қоздыруға арналған бұйымдар. Заттар мен бастамашыл құралдар бірге жарылғыш материалдар (ЖМ) деп аталады. Оқтау — зарядты арналған орынға орналастыру. Біз тек адамдардың өкілеттіктерін, даярлауды ұйымдастыруды және растайтын құжаттардың мағынасын талдаймыз.

1. Рөлдің атауы тапсырмаға сәйкес болуы керек

31-тармақтағы жарушының көмекшісі — жарушының басшылығымен және бақылауымен жұмыс істейтін нұсқама алған жұмыскер. Алдымен нысандарды ажыратамыз. Соққыш — жарылыс импульсін зарядтың қалған бөлігіне беру үшін бастамашыл құралы бар жарылғыш зат зарядының бөлігі; патрон-соққыш — қабықтағы заттың үлесі түріндегі осындай соққыш. Рөлдің елеулі шекарасы: көмекшіге бастамашыл құралдармен және патрон-соққыштармен жұмыс істеу тапсырылмайды. Сондықтан аздап көмектесіп жіберу өтініші тапсырылған әрекеттің мазмұнын жоймайды. № 343 Қағидалар, 31-тармақ.

Жарушының басшылығы мен бақылауы бұл шектеуді алып тастамайды. Мәселе нысанды кімнің ұзағырақ ұстап тұрғанында немесе соңғы шешімді кімнің қабылдайтынында емес. 31-тармақ көмекшінің жұмыстарынан аталған нысандармен жұмыс істеудің өзін шығарып тастайды. № 343 Қағидалар, 31-тармақ.

ЖМ таратушысы ЖМ-ді жарушыларға береді және қалдықтарды қабылдайды; беру және қайтару туралы мәліметтер есепке алу құжаттарында көрсетіледі (95-тармақ, 2), 4) тармақшалар). Тағайындау үшін 40-тармақ оқуды, емтиханды және он жұмыс күндік тағылымдаманы, ал жарушы үшін — бес жұмыс күндік тағылымдаманы көздейді. Біліктілік — кәсіп бойынша жұмысқа расталған дайындық. Жарушыда ол жарылыс жұмыстарының белгілі бір түрін жүргізу үшін бар; жарушы-шебер — газ бойынша қауіпті немесе тозаңның жарылуы бойынша қауіпті қабаттарды не кен денелерін игеретін шахталарда 30-тармақ бойынша қажетті біліктілік. Қабат — пайдалы қазбаның қатпары, кен денесі — оның белгілі бір пішіндегі табиғи жиналымы. Көмек, беру және материалдармен жұмыс туралы күнделікті сөздердің ұқсастығы рөлдерді бірдей етпейді. № 343 Қағидалар, 30, 40-тармақтар.

Оқу мысалы. Жұмыскерге ол нысанды тек ұстап тұрады, ал шешімді бәрібір жарушы қабылдайды дейді. 31-тармақтың шектеуі үшін аталған нысандармен жұмыс істеу фактісі маңызды, әңгімеде кім басты болатыны емес. Жарушының болуы рөлден шығарылған операцияны жол берілетін көмекке айналдырмайды. № 343 Қағидалар, 31-тармақ.

2. Тапсырмамен танысу неліктен кәсіп бермейді

31-тармақ мағынасындағы нұсқама — көмекшіні оған көзделген жұмыстарға және олардың шарттарына дайындау. Тармақ дәл нұсқама алған көмекшілерді жібереді. Бірақ осыдан нұсқамадан кейін жарушының біліктілігі берілді деген қорытынды шығаруға болмайды: ол үшін 33-тармақ бағдарлама бойынша кәсіби оқытуды, яғни кәсіпке оқытуды, емтихандарды және жарылыс жұмыстарының құқығы мен түрі және тағылымдама туралы жазбалары бар жеке құжат — жарушының, жарушы-шебердің Бірыңғай кітапшасын — алуды белгілейді. № 343 Қағидалар, 31, 33-тармақтар.

Көмекшінің рөлінде бір мезгілде қолданылатын екі шарт бар. Біріншісі — жарушының басшылығы мен бақылауы. Екіншісі — жұмыстардың шектеулі шеңбері. Тек біріншісін қалдырып, бақылау болса, бәрін істеуге болады деп пайымдауға болмайды. Тек екіншісін қалдырып, көмекші тыйымда аталмаған кез келген операцияны өздігінен орындай алады деп шешуге болмайды. 31-тармақтың толық мағынасы екі бөлікті бірге оқығанда ғана шығады. № 343 Қағидалар, 31-тармақ.

Көмекшіге не ұсынадыҰсынысты қалай талдау керек
Оның рөлі шегіндегі жұмыстыНұсқаманы, тапсырманың мазмұнын, басшылық пен бақылауды нақтылау
Бастамашыл құралдармен жұмыс істеудіМұндай тапсырма 31-тармаққа сыймайды
Патрон-соққыштармен жұмыс істеудіМұндай тапсырма 31-тармаққа сыймайды
Жарушыны өздігінен алмастырудыКөмекшінің шарттары жарушыға қойылатын талаптарды растамайды

Кестенің нормативтік негізі — № 343 Қағидалар, 30–31, 33-тармақтар. Кесте рұқсат етілген өндірістік операцияларды тізбелемейді: олардың мазмұнын рөлге және жұмыс жағдайларына қатысты белгілейді.

Оқу жауабы үшін нақты айту пайдалы: тапсырма көмекшінің белгіленген рөліне сәйкес келмейді. Көмекші тәжірибесіз деп айту әлсізірек. Тәжірибе үлкен болуы мүмкін, ал рөл шекарасы бәрібір сақталады. Норма адамның субъективті епті болуын ескерумен ғана шектелмей, өкілеттіктерді шектейді.

3. ЖМ таратушысы етіп тағайындаудың екі жолы

ЖМ қоймасының меңгерушісі — материалдарды сақтауды, есепке алуды және беруді ұйымдастыратын жұмыскер; бұл функцияны тағайындауға қойылатын талаптар мен шектеулер 38–39-тармақтармен белгіленген. Оның лауазымы таратушының лауазымынан өзгеше. 40-тармақ қоймалардағы ЖМ таратушылары үшін ЖМ қоймаларының меңгерушілерін даярлау бағдарламасы бойынша оқу, емтихан және он жұмыс күн ішіндегі тағылымдама арқылы жолды белгілейді. Бөлек, бес жұмыс күндік тағылымдамадан кейін жарушыны таратушы етіп тағайындауға жол беріледі. Бұл тармақта сипатталған екі жағдай, кез келген ыңғайлы мерзімді таңдау ұсынысы емес. № 343 Қағидалар, 40-тармақ.

Кімді тағайындауға қарастырады40-тармақ бойынша даярлықТағылымдама
Тармақтың бірінші абзацы бойынша адамЖМ қоймаларының меңгерушілерін даярлау бағдарламасы бойынша оқу және емтиханОн жұмыс күн
Тармақтың екінші абзацы бойынша жарушыНегіз жарушының бар кәсіби рөлімен байланыстыБес жұмыс күн

Кестенің негізі: № 343 Қағидалар, 40-тармақ. Рұқсаттың басқа қолданылатын шарттары, оның ішінде арнайы есептер бойынша жыл сайынғы тексеру бөлек қаралады.

Бағдарламаның ұқсас атауы қойма меңгерушісі етіп автоматты тағайындауды білдірмейді. 40-тармақта бағдарлама таратушы етіп тағайындаудың шарты ретінде аталған. Қойма меңгерушілеріне қойылатын талаптар мен функцияларды қоса атқаруды шектеу 38–39-тармақтарда бар. Жалпы бағдарламаға қатысудан қойманың кез келген лауазымын иелену құқығын өз бетінше шығаруға болмайды. № 343 Қағидалар, 38–40-тармақтар.

Оқу мысалы. Көмекші өнеркәсіптік қауіпсіздік бойынша жалпы даярлықтан өтті және оған таратушы ретінде бес күндік тағылымдаманы тағайындауды сұрайды. Шартта оның жарушы екені туралы мәлімет жоқ. Демек, 40-тармақтың екінші абзацын қолдану негізі расталмаған. Адамның ЖМ-мен қатар жұмыс істейтіні үшін ғана қысқа мерзімді таңдауға болмайды.

Басқа мысал. Білікті жарушы қоймалық тағылымдама оған мүлде қажет емес деп санайды. 40-тармақтың екінші абзацы таратушы етіп тағайындау үшін бес жұмыс күн ішіндегі тағылымдаманы тікелей көздейді. Кәсіби рөлдің болуы аталған жолды қарастыруға мүмкіндік береді, бірақ оны тағылымдамасыз тағайындауға айналдырмайды. № 343 Қағидалар, 40-тармақ.

4. Қойма меңгерушісі, таратушы және жарушы бір лауазымға қосылмайды

Оқтау шеберханасы — ЖЗ бар құрылғыларды ұңғымалардағы, яғни тау жынысында немесе грунтта бұрғыланған цилиндр тәрізді қуыстардағы жұмыстарға дайындау орны. 466-тармақ жылжымалы оқтау шеберханасын мұндай құрылғыларды жарақтау және оқтау, яғни оларды дайындау және оларға ЖЗ орналастыру орны деп атайды; 39-тармақ оқтау шеберханаларынан ЖМ-ді сақтауды, есепке алуды және беруді реттейді. Бұл объектінің мақсатын түсіндіру, құрылғыларды дайындау нұсқаулығы емес. № 343 Қағидалар, 39, 466-тармақтар.

39-тармақта ЖМ қоймаларының және оқтау шеберханаларының меңгерушілері жарылыс жұмыстарын орындауға жіберілмейтіні, ал жарылыс жұмыстарын жүргізетін жарушылар ЖМ қоймалары мен оқтау шеберханалары меңгерушілерінің функцияларын орындауға жіберілмейтіні бөлек белгіленген. Бұл шектеулер аталған функцияларға жатады. Бұл шектеулерді 40-тармақтың өзі жарушыны тағылымдамадан кейін таратушы етіп тағайындауға жол бермейді дегендей етіп айтуға болмайды. № 343 Қағидалар, 39–40-тармақтар.

Мұнда дәлдік әсіресе маңызды. Бір адам жару жұмысын білсе, қойманың кез келген жұмыскерін алмастыра алады деу дұрыс емес. Қарама-қарсы жалпылау да дұрыс емес: жарушы ешқашан таратушы бола алмайды. Әр тұжырым үшін нақты рөлді және нақты тармақты көрсету керек. 39 және 40-тармақтар әртүрлі тағайындауларды реттейді.

Оқу жағдайы. Қойма меңгерушісі болмаған уақытқа функцияларды жарылыс жұмыстарын жүргізуді жалғастыратын жарушыға беруді ұсынады. Ұйымдастырушылық ыңғайлылық 39-тармақтың шектеуін жоймайды. Алмастыру қысқа болғандықтан функцияларды беру жол берілетін болмайды. Тапсырмада дәл меңгерушінің функцияларын талдау керек, оларды 40-тармақ бойынша таратушы етіп тағайындаумен алмастырмау керек. № 343 Қағидалар, 39–40-тармақтар.

Түсінуді қысқаша тексеру: қойма меңгерушілерінің бағдарламасы бойынша оқыды және қойма меңгерушісі болып тағайындалды деген тіркестердің айырмашылығын атаңыз. Біріншісі оқу бағдарламасы туралы хабарлайды. Екіншісі — өз шарттары қолданылатын функция мен тағайындау туралы. Өндірістік сөзде бұл тіркестер жиі жақындасады, бірақ нормативтік тұрғыдан тең емес.

5. Арнайы есептер бойынша не тексеріледі

Арнайы есептер бойынша тексеру — жарылыс жұмыстарымен және ЖМ-мен тікелей байланысты жұмыстарға жіберу алдында адам туралы көзделген мәліметтерді тексеру. 27-1-тармақ бойынша ол жыл сайын жүргізіледі және үш бағытты қамтиды:

  1. Ішкі істер органдары — экстремизмге, терроризмге немесе ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес желісі бойынша мәліметтер.
  2. Бас прокуратураның құқықтық статистика және арнайы есепке алу органдары — қасақана, яғни әдейі жасалған қылмыс үшін өтелмеген немесе алынбаған соттылық — сотталғаннан кейінгі құқықтық жай-күй — туралы мәліметтер. Өтелмеген немесе алынбаған деген осы жай-күй заңда көзделген тәртіппен әлі тоқтатылмағанын білдіреді. Сондай-ақ ақтамайтын негіздер бойынша, яғни кінәсіздікті мойындауды білдірмейтін қылмыстық істі тоқтату негіздері бойынша қылмыстық жауаптылықтан босатуды тексереді. Бұл термин 32-тармақтағы жарушы кәсібіне оқытуды шектеуді түсіну үшін де қажет. Екі тармақта да Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінде көзделген негіздер аталған.
  3. Денсаулық сақтау ұйымдары — нарко- және психоневрологиялық диспансерлердің, тәуелділік пен психикалық денсаулық мәселелері бойынша мамандандырылған медициналық ұйымдардың медициналық есептері.

Жұмысшы әріптестерінің медициналық немесе құқықтық мән-жайларын белгілемейді: оларды көзделген рәсімде тексереді. Негіздер: № 343 Қағидалар, 27-1–27-2, 32-тармақтар.

Бұл рәсімнің нысаны — қауіпсіздік бойынша есептерді шешу емес. Ол адамның емтиханда қанша дұрыс жауап бергенін өлшемейді. Және керісінше, өнеркәсіптік қауіпсіздік бойынша емтихан есептер бойынша тексерудің нәтижесін хабарламайды. Екі рәсім жақын мерзімде орындалуы мүмкін, бірақ әртүрлі мән-жайларды растайды.

27-1-тармақта жарылыс жұмыстарының жетекшісі — оларға басшылық жасауға ұйымның бұйрығымен тағайындалған тұлға (23-тармақ), жарушы, жарушы-шебер, жүргізуші, қойма меңгерушісі, 41-тармақ бойынша ЖМ-мен зертханалық жұмыстарға дайындалған жұмыскер — ЖМ қоймасының зертханашысы, таратушы және ЖМ-мен жұмыстарға тартылатын жұмыскерлер тізбеленген. Тізбе рәсімді тек жарылысты тікелей жасайтын адаммен шектеуге болмайтынын көрсетеді. Нақты жұмыскер үшін оның аталған жұмыстарға іс жүзінде тартылуы ескеріледі. № 343 Қағидалар, 27-1-тармақ.

Оқу жағдайы. Жүргізуші ол жарушы емес болғандықтан, оған тексеру қажет емес деп санайды. Бірақ жүргізуші 27-1-тармақта тікелей аталған. Басқа жұмыскер көмекші әрқашан рәсімнен тыс, өйткені ол көмекші рөл деп санайды. Тармақта ЖМ-мен жұмыстарға тартылатын жұмыскерлер де аталған. Негізгі және көмекші кәсіптің тұрмыстық қарама-қайшылығы норманы оқуды алмастырмайды.

6. Ұйым қандай құжаттарды ұсынады

Рұқсатты келісу — Қағидаларда тізбеленген органдардың көзделген тексерулерден кейін ұсынылған адамдарды жіберу мүмкіндігін растауы. 27-2-тармақ бойынша ұйым тегі, аты, әкесінің аты (болған кезде), туған күні мен жері, тұрғылықты жері көрсетілген адамдар тізімін, сондай-ақ көрсетілген жұмыс түріне жарамдылығы туралы нарко- және психоневрологиялық диспансерлердің медициналық анықтамаларын ұсынады. Тізімді ішкі істердің, Бас прокуратураның құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі аумақтық органдарының бастықтарымен, денсаулық сақтау тиісті ұйымының басшысымен немесе олардың орынбасарларымен келіседі. № 343 Қағидалар, 27-2-тармақ.

Жұмысшы үшін жауапкершілік шекарасы маңызды. Ол көзделген рәсімге қатысады және қажетті мәліметтерді белгіленген тәсілмен ұсынады. Ол келісуді өз жазбасымен алмастырмайды және әріптесі үшін нәтижені растамайды. Жеке қапшықта атауы ұқсас құжаттың болуы ұйымның келісуді аяқтағанын өздігінен дәлелдемейді.

Сабақ бригаданың сезімтал мәліметтерін жинауды немесе медициналық есептердің нәтижелерін жалпы әңгімеде талқылауды ұсынбайды. Өз жағдайыңызды түсіну үшін қолданылатын рәсімнің аяқталғанын және оның нәтижесін ұйымда кім растайтынын білу жеткілікті. Бұл нақты сұрақ бойынша оқу ұсынымы; құжаттарды ұсыну тәртібін 27-2-тармақ белгілейді.

Әлсіз сұрақ: менде барлық анықтамалар бар, жұмыс істеуге бола ма? Нақты сұрақ: тапсырылатын жұмыс үшін 27-1–27-2-тармақтар бойынша менің рұқсатымды көзделген келісу аяқталды ма? Екінші сұрақ анықтаманы пайдасыз деп жарияламайды; ол тек бір құжатты бүкіл рәсімнің нәтижесімен теңестірмейді.

7. Жыл сайынғы тексеру өтілмесе

27-3-тармақ ұйымдардың адамдарды осы жұмыстарға жіберуден бас тартуының төрт негізін атайды:

  1. Психикалық ауруға, алкоголизмге немесе нашақорлыққа байланысты қарсы көрсетулердің, яғни осы жұмысты орындауға кедергі болатын жай-күйлердің жоқтығы туралы медициналық анықтаманы ұсынбау.
  2. Қасақана қылмыс үшін өтелмеген немесе белгіленген тәртіппен алынбаған соттылықтың не 2) тармақшада аталған экстремизмге, терроризмге немесе ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес желісі бойынша мән-жайлардың болуы.
  3. Тұрақты тұрғылықты жерінің болмауы.
  4. Он сегіз жасқа толмау.

Тізбенің негізі — 27-3-тармақ. № 343 Қағидалар, 27-3-тармақ.

27-3-тармақтың соңында тікелей көрсетілген: жыл сайынғы тексеруден өтпеу немесе теріс нәтиже ұйымның тиісті адамдарды жарылыс жұмыстарымен және ЖМ-мен тікелей байланысты жұмыстарға жібермеуіне негіз болып табылады. Нәтиженің болмауы оң нәтижемен тең емес. Ауысымның шұғылдығы тексерілмеген жай-күйді расталған етпейді. № 343 Қағидалар, 27-3-тармақ.

Жас шарттарын араластырмау маңызды. 27-3-тармақтағы 18 жасқа толмау — аталған адамдар шеңберін жіберу рәсіміндегі негіз. 32-тармақтағы 20 немесе 22 жас жұмыс түріне байланысты жарушы немесе жарушы-шебер кәсібіне оқуға түсуге жатады. 18 жас шегінің болуынан осы жаста жарылыс жұмыстарының кез келген түріне кәсіби оқуға рұқсат етілген деген қорытынды шығаруға болмайды. № 343 Қағидалар, 27-3, 32-тармақтар.

ТіркесНеліктен ол түзетуді қажет етеді
Маған 18 жас, демек, кез келген шахта үшін оқи аламын27-3-тармақтың шарттары мен 32-тармақтың кәсіби оқыту шарттары араласқан
Тексеру әлі жүріп жатыр, бірақ теріс жауап жоқТексеруден өтпеу оң нәтижені растамайды
Былтыр бәрі жақсы болды27-1-тармақ жыл сайынғы рәсімді көздейді
Қауіпсіздік бойынша емтихан тапсырылған, сондықтан есептер жабылғанЕмтихан мен есептер бойынша тексеру нысаны әртүрлі

Кестенің негізі: № 343 Қағидалар, 27-1–27-3, 32-тармақтар; № 332 Қағидалар, 3, 7-тармақтар.

8. Өнеркәсіптік қауіпсіздік бойынша жыл сайынғы даярлау

Өнеркәсіптік қауіпсіздік бойынша даярлау — қауіпсіздік талаптарына оқыту және одан кейінгі білімін тексеру. Заңның 79-бабы мұндай даярлауды қамтамасыз етуді тиісті ұйымдардың басшыларына жүктейді. Оқыту мен емтихандар оқу орталығында — қауіпті өндірістік объектінің (ҚӨО) — қауіпті белгілері бар, сәйкестендіру қағидалары бойынша, яғни объектіні белгіленген белгілер бойынша қауіпті деп айқындау қағидалары бойынша осы санатқа жатқызылған объектінің — персоналын оқытуға арналған бөлімшеде — немесе оқу ұйымында, яғни осындай оқытуды жүргізуге ресми танылған құқығы бар ұйымда өткізіледі. Оқу орталығында да, оқу ұйымында да аттестат — оларға өнеркәсіптік қауіпсіздік бойынша басшыларды, мамандар мен жұмыскерлерді даярлау және қайта даярлау құқығын беретін құжат — болуы керек. Аттестат оқытуды ұйымдастырушының құқығына жатады, жұмысшының жеке емтихан нәтижесіне емес (Заң, 79-бап, 2-тармақ; № 332 Қағидалар, 2-тармақ, 1), 3) тармақшалар). Бұл кәсіби оқытуға қатысты бөлек нысан. „Азаматтық қорғау туралы“ Заң, 79-бап, 1–3-тармақтар.

ҚӨО-да жұмыстарды орындайтын жұмыскерлер үшін кемінде он сағаттық бағдарлама бойынша алдын ала оқытумен жыл сайынғы даярлау белгіленген. Бұл ереже Заңның 79-бабы 4-тармағының 1) тармақшасында және № 332 Қағидалардың 7-тармағының 1) тармақшасында бар. Бұл бағдарлама жұмысшыларға бағытталған, бірақ оның өтілуінің өзі белгіленген рәсімнің алмастырылуы деп мәлімделмейді. Заң, 79-бап, 4-тармақ; № 332 Қағидалар, 7-тармақ, 1) тармақша.

Міндеттері техникалық шешімдермен, өндірісті ұйымдастырумен және жабдықты пайдаланумен байланысты басшылар, мамандар және инженерлік-техникалық жұмыскерлер (ИТЖ) үшін кемінде қырық сағаттық бағдарламамен үш жылда бір рет даярлау көзделген. Бұл басқа санат. Бір санаттан кезеңділікті, екіншісінен ұзақтықты тек ауысымдарды ұйымдастыру ыңғайлырақ болғандықтан алуға болмайды. № 332 Қағидалар, 7-тармақ, 2) тармақша.

7-тармақта үлгілік бағдарлама бойынша өздігінен оқыту 2) тармақша тұлғалары үшін көзделген. Бұл ережені 1) тармақша жұмысшыларына автоматты түрде көшіруге болмайды. Оқу мәтінін өз бетінше оқу даярлыққа пайдалы, бірақ № 332 Қағидалар бойынша бүкіл рәсімге сәйкестікті растамайды. № 332 Қағидалар, 7, 10, 14-тармақтар.

9. Кесте, оқу және емтихан бірізді байланысты

№ 332 Қағидалардың 9-тармағы ұйым басшысы бекітетін даярлаудың, қайта даярлаудың — заңда көзделген жағдайларда қауіпсіздік талаптарына қайта оқытудың — және емтихан тапсырудың жыл сайынғы кестелерін көздейді. Емтихан тапсыруға жататын адамдарды кестемен оқу басталғанға дейін 30 күнтізбелік күн бұрын жазбаша таныстырады. Емтихан оқу аяқталғаннан кейін өткізіледі. Жаңадан қабылданғандар даярлауды, қайта даярлауды және емтихан тапсыруды тағайындалған күннен бастап бір айдан кешіктірмей өтеді. № 332 Қағидалар, 9-тармақ.

Жаңадан қабылданғандар үшін белгіленген мерзімді емтиханға дейін кез келген жарылыс жұмыстарын орындауға өз бетінше рұқсат деп түсінуге болмайды. 9-тармақ даярлауды ұйымдастыруды сипаттайды. Ол жарушыға қойылатын талаптарды, арнайы тексерулерді және № 343 Қағидалар бойынша өздігінен жұмыс істеу шарттарын жоймайды. Мерзім туралы норманы басқа актідегі ерекшелікке айналдыруға болмайды, егер онда мұндай ерекшелік жоқ болса. № 332 Қағидалар, 9-тармақ; № 343 Қағидалар, 27-1, 30, 33-тармақтар.

Оқу мысалы. Жұмыскер емтихан күнін біледі, бірақ алдын ала оқыту қашан басталатынын білмейді. Емтихан тізіміне енгізудің өзі оқу кезеңінің аяқталғанын хабарламайды. Ұйымдастырушыға жақсы сұрақ — осы емтиханға дейін оқыту қандай бағдарлама бойынша және қандай мерзімде өтеді? Ол 9-тармақпен белгіленген кезектілікті көруге көмектеседі.

10-тармақ оқу ұйымы арқылы күндізгі немесе қашықтан нысанды көздейді. Қашықтан нысан ұйымдастырушының, оқытудың және белгіленген талаптардың болмауын білдірмейді. 14-тармақ желілік технологияны — оқу материалдарымен, оқытушымен өзара іс-қимылмен және оқу процесін ұйымдастырумен интернет арқылы оқытуды (2-тармақ, 2) тармақша) — және Қағидаларды сақтай отырып онлайн режимде оқытуды сипаттайды. Мәтіннің кез келген уақытта қолжетімді болуынан оның өздігінен осындай рәсімді құрайтынын шығаруға болмайды. № 332 Қағидалар, 10, 14-тармақтар.

10. Қайта даярлау кезекті мерзімнен бөлек те қажет болады

79-бап мерзімді оқытумен шектелмейді. Оның 5-тармағы он сағаттық бағдарлама бойынша алдын ала оқытумен қайта даярлау негіздерін тізбелейді: нормативтік талаптардың өзгеруі, қосымша білімді қажет ететін тағайындау немесе ауыстыру, талаптарды бұзу, жаңа жабдық немесе технологиялық процестер, білімі жеткіліксіз болғанда қадағалау органының талабы. № 332 Қағидалардың 8-тармағы осы жағдайларға сілтейді. Заң, 79-бап, 5-тармақ; № 332 Қағидалар, 8-тармақ.

Мұнда әр негіздің шартты сипаты маңызды. Лауазым атауының кез келген өзгеруі автоматты түрде бірдей қайта даярлауды білдірмейді: тағайындау немесе ауыстыру туралы нормада қосымша білімді қажет ететін жаңа міндеттер туралы айтылған. Және керісінше, кезекті жыл әлі аяқталмады деген тіркес пайда болған бөлек негіз туралы сұраққа жауап бермейді.

Оқу жағдайы. Учаскеде жаңа жабдық енгізілген. Жұмыскер жақында өткен жыл сайынғы емтиханға сілтеме жасап, даярлық мәселесін жабық деп санайды. 79-баптың 5-тармағы бойынша қайта даярлау негізін бөлек қарау керек. Сабақтың өзі жабдыққа арналған бағдарламаның мазмұнын айқындамайды және оны пайдалануға рұқсат етпейді. Ол ағымдағы күнтізбелік нәтиженің артында жоғалтуға болмайтын сұрақты көруге көмектеседі. Заң, 79-бап, 5-тармақ, 4) тармақша.

Мұндай қайта даярлауды № 343 Қағидалардың 35-тармағы бойынша механикаландырылған оқтауға, зарядтау құрылғылары мен машиналары арқылы жарылғыш затты орналастыруға, бөлек оқытумен шатастырмаңыз. Екі талап жұмыстың бір өзгеруіне жатуы мүмкін, бірақ олар әртүрлі рәсімдерде тұжырымдалған. Біреуін екіншісінің орындалуы деп расталған негізсіз өз бетінше жариялауға болмайды. № 343 Қағидалар, 35-тармақ.

11. Қағидалар бойынша емтихан және осы курстың емтиханы

Он сағаттық бағдарлама үшін № 332 Қағидалардың 19-тармағы кемінде 60 тест сұрағын, әрқайсысына кемінде төрт және алтыдан көп емес нұсқаны, біреуі дұрыс болатындай етіп белгілейді. Тест тапсырмасын орындау уақыты — 90 минут. Бұл сұрақтардың ең аз саны, сондықтан барлық жағдайда дәл 60 деген тіркес дәл емес мазмұндау болар еді. № 332 Қағидалар, 19-тармақ.

22-тармақ дұрыс жауаптардың 70 пайыз шегін белгілейді. Шектен төмен нәтиже емтихан тапсырылмады дегенді білдіреді. Шек — рәсімнің бөлігі, емтихан тапсырушы мен әріптестер арасындағы келісім емес. № 332 Қағидалар, 22-тармақ.

Емтихан өткізу үшін оқу ұйымы емтихан комиссиясын — емтиханды қабылдайтын және оның нәтижелерін ресімдейтін мамандар тобын — тұрақты жұмыс істейтін етіп құрады, қысқаша ТЖЕК. 20-тармақ бойынша оның құрамы 7-тармақтың 2) тармақшасындағы басшылар, мамандар және инженерлік-техникалық жұмыскерлер санатынан кемінде үш адам. Нәтиже 24–25-тармақтардың тәртібімен ресімделеді. Осы ұйымдастырушылық белгілерді білу қарапайым оқу өзін-өзі тексеруінің неліктен нормативтік емтихан, яғни № 332 Қағидалармен белгіленген рәсім бойынша емтихан болып табылмайтынын түсінуге көмектеседі. № 332 Қағидалар, 20, 24–25-тармақтар.

ТексеруСұрақтар және шекНысаны
Чекпойнт — осы модульдің аралық оқу тексеруіСегіз сұрақ, өту балы 70Модуль тақырыптарының меңгерілуін тексеру
Осы курстың қорытынды емтиханы40 сұрақ, өту балы 75Курс бағдарламасының бәрінің меңгерілуін тексеру
№ 332 Қағидалардың он сағаттық бағдарламасы бойынша емтиханКемінде 60 сұрақ; 90 минут; 70 пайыз шегіБілімді көзделген нормативтік рәсімде тексеру

Алғашқы екі жол — курстың параметрлері. Үшіншісі № 332 Қағидалардың 19, 22-тармақтарына негізделген. Неғұрлым жоғары ішкі балл басқа рәсімді және оны ресімдеуді алмастырмайды.

12. Емтихан нәтижелері қалай ресімделеді

24-тармақ емтихан нәтижесін хаттамамен — білімін тексеру нәтижелері бар құжатпен — қағазда екі данада немесе электрондық цифрлық қолтаңбамен — электрондық құжаттың түпнұсқалығын және оған қол қойған адамға тиесілігін растау құралымен — куәландырылған электрондық құжат нысанында ресімдеуді көздейді. Хаттамаға төраға немесе оны ауыстыратын адам және комиссияның барлық мүшелері емтихан күні қол қояды. Бір данасы жұмыс орнына жіберіледі және кезекті емтиханға дейін сақталады, екіншісі оқу ұйымында сақталады. Он сағаттық бағдарлама үшін хаттаманы сақтау мерзімі — кемінде бір жыл, қырық сағаттық үшін — кемінде үш жыл (24-тармақ). № 332 Қағидалар, 24-тармақ.

25-тармақ бойынша оң нәтиже болғанда оқу ұйымы куәлікті — емтиханның оң нәтижесі туралы құжатты — белгіленген нысанда бес күнтізбелік күннен кешіктірмей ресімдейді. Куәлікке комиссия төрағасы немесе оны ауыстыратын адам қол қояды; қағаз куәлік оқу ұйымының мөрімен куәландырылады. Ол Қазақстан Республикасының аумағында онда көрсетілген мерзімдерде қолданылады. № 332 Қағидалар, 25-тармақ.

Өнеркәсіптік қауіпсіздік бойынша куәлік көзделген білімін тексерудің нәтижесін растайды. Бірыңғай кітапша № 343 Қағидалар бойынша кәсіби құқыққа жатады. Бұл құжаттарды екеуі де емтиханмен байланысты болғандықтан бір-бірімен алмастыруға болмайды. Рәсімнің атауы мен нәтиже нысаны иесінің тегі сияқты маңызды. № 332 Қағидалар, 24–25-тармақтар; № 343 Қағидалар, 30-тармақ, 4-қосымша.

Оқу жағдайы. Тыңдаушы жоғары балды көріп, ресімдеуді қажетсіз деп санауды сұрайды. Балл жауаптар туралы хабарлайды. Хаттама мен куәлік нәтижені белгіленген ресімдеуге жатады. Нормативтік рәсімде көзделген әрекеттер қажет; баллдың ауызша хабарламасы оларды автоматты түрде орындалған етпейді. Бұл қағаз біліммен салыстырғанда маңыздырақ деген тұжырым емес: білім және оның белгіленген расталуы әртүрлі сұрақтарға жауап береді.

13. Емтихан тапсырылмаса

№ 332 Қағидалардың 27-тармағы емтихан күнінен бастап бір ай ішінде қайта тапсыруды көздейді. 28-тармақ емтихан тапсырмағандарды оны қайта тапсырғанға дейін жұмысқа жібермеуді белгілейді. Заңның 79-бабының 15-тармағы да емтихан тапсырмағандарды жібермеуді белгілейді. Қайта әрекет жасау мерзімінің болуын одан дейін жұмысты жалғастыруға рұқсатқа айналдыруға болмайды. № 332 Қағидалар, 27–28-тармақтар; Заң, 79-бап, 15-тармақ.

Оқу мысалы. Жұмыскер шектен төмен нәтиже алды, бірақ қайта тапсыруға жазылған. Ол емтиханға жазылу мәселені жабады деп санайды. Тапсырмада тек келесі жоспарланған кезең расталған. Сәтті тапсыру фактісі жоқ, ал 28-тармақ оны кейін тапсыру ниетімен алмастырмайды. № 332 Қағидалар, 22, 27–28-тармақтар.

Егер нәтижеге дау айтылса, апелляция — емтихан нәтижесіне оқу ұйымында шағымдану — көзделген. 30-тармақ емтихан күнінен бастап үш жұмыс күн ішінде оқу ұйымына өтініш беру құқығын береді. Бұл нәтижеге шағымдану тәсілі, жұмыскердің оны оң деп санау туралы өзіндік шешімі емес. № 332 Қағидалар, 30-тармақ.

Қатені пайдалы оқу талдауы екі сұрақты қамтиды: қандай материал меңгерілмеді және қандай ұйымдастырушылық қадам енді көзделген? Біріншісі дайындалуға көмектеседі. Екіншісі рұқсаттың дұрыс жай-күйін ұстап тұрады. Оларды араластыру қауіпті: қатенің себебін жақсы түсіну емтихан нәтижесінің өзгергенімен тең емес.

14. Қатар тұрған екі жыл сайынғы рәсім

Енді арнайы есептер бойынша жыл сайынғы тексеруді және білімін тексеретін жыл сайынғы даярлауды салыстырайық. Екі рәсімнің қажеттілігі бір ақпараттың екі рет тексерілуінен емес. Олардың нысандары әртүрлі.

БелгіАрнайы есептер бойынша тексеруӨнеркәсіптік қауіпсіздік бойынша даярлау және емтихан
Негізгі акті№ 343 ҚағидаларЗаң, 79-бап; № 332 Қағидалар
Тірек ережелер27-1–27-3-тармақтар№ 332 Қағидалардың 7, 19, 22, 24–25-тармақтары
Не қараладыАрнайы және медициналық есептер бойынша көзделген мәліметтерӨнеркәсіптік қауіпсіздік талаптарын білу
Рәсімге қатысушыларҰйым және аталған аумақтық органдарҰйым, оқу ұйымы, емтихан комиссиясы
Нені алмастыру деп санауға болмайдыЕмтиханның жоғары балыЕсептер бойынша тексерудің оң нәтижесі

Кестенің негіздері: № 343 Қағидалар, 27-1–27-3-тармақтар; № 332 Қағидалар, 7, 19–20, 22, 24–25-тармақтар; Заң, 79-бап.

Үшінші дербес сұрақты қосыңыз: адам өзінің көмекші, таратушы немесе жарушы рөліне дайындалған ба? Екі жыл сайынғы рәсімнің ешқайсысы жаңа кәсіби рөл бермейді. Ол үшін № 343 Қағидалардың 30–33 және 40-тармақтарына жүгініп, № 332 Қағидалардың 6-тармағындағы шектеуді есте сақтау керек.

15. Талданған жағдай: жыл сайынғы рәсімдердің бәрі өтілген, рөл жаңа

Оқу жағдайы. Жұмыскер есептер бойынша жыл сайынғы тексеруден өтті және өнеркәсіптік қауіпсіздік бойынша емтихан тапсырды. Енді оны таратушы етіп тағайындағысы келеді. Ол жарушы емес, ЖМ қоймаларының меңгерушілерін даярлау бағдарламасы мен тағылымдама туралы шартта ештеңе айтылмаған.

Екі маңызды мән-жай расталған, бірақ таратушы етіп тағайындау мәселесі ашық қалады. 40-тармақтың бірінші абзацы бойынша аталған оқу, емтихан және он жұмыс күндік тағылымдама қажет. Бес жұмыс күн туралы екінші абзацты қолдануға болмайды: жарушының кәсіби рөлі көрсетілмеген. № 343 Қағидалар, 40-тармақ.

Дәл оқу жауабы өтілген тексерулерді құнсыздандырмайды. Ол олар өз сұрақтарына жауап береді, ал лауазымға дайындық расталмаған дейді. Бұл модульдің негізгі әдеті: жақсы нәтижені бір саладан екіншісіне негізсіз көшірмеу.

Жағдайды өзгертейік. Жарушыны тағайындайды, бірақ таратушының тағылымдамасын әлі ұйымдастырмаған. Сонда 40-тармақтың екінші абзацын қолдануға болады, алайда оның шарты бәрібір орындалмаған. Жарушы деген сөз тағылымдаманы нөлдемейді; ол тағайындау туралы қай ереже қаралатынын айқындайды. № 343 Қағидалар, 40-тармақ.

16. Талданған жағдай: бақылаудағы көмекші

Оқу жағдайы. Көмекші нұсқама алған, есептер бойынша тексеру аяқталған, қауіпсіздік бойынша емтихан тапсырылған. Жарушы жақында тұр және көмекшіге патрон-соққышпен байланысты әрекетті ұсынады. Бақылауға байланысты барлық шарттар сақталды деп санауға бола ма?

Жоқ. 31-тармақ бір мезгілде басшылық пен бақылауды талап етеді және көмекшінің жұмыстарынан бастамашыл құралдармен және патрон-соққыштармен жұмыс істеуді шығарады. Бір шарттың орындалуы екіншісін жоймайды. Жыл сайынғы рәсімдер көмекшінің жұмыстар шеңберін кеңейтпейді. № 343 Қағидалар, 31-тармақ.

Оқу жауабында ұсынылған әрекетті қалай қауіпсіздірек орындауға болатынын түсіндірудің қажеті жоқ. Бұл өкілеттіктер сұрағын техника сұрағымен алмастырар еді. Рөлге сәйкессіздікті анықтап, нақты хабарлама тұжырымдау жеткілікті: тапсырма 31-тармақ бойынша көмекшінің жұмыстарына кірмейтін нысанмен жұмыс істеуге байланысты.

Мұндай талдау мысалдан тыс жерде де пайдалы. Әрекет расталған рөлден тыс болғанда, неғұрлым ұқыптылық туралы кеңестер құқықтық олқылықты жоймайды. Алдымен өкілеттіктер мен жұмысты ұйымдастыру белгіленеді; сенімділік пен бақылау оларды автоматты түрде жасамайды.

17. Үш баған бойынша өзін-өзі тексеру

Әр жағдай үшін үш бағанды ойша толтырыңыз: рөл; қандай рәсім расталған; нелер әлі белгіленбеген. Бұл талдаудың оқу тәсілі, жаңа өндірістік құжат емес.

  1. Көмекші жыл сайынғы емтихан тапсырды және бастамашыл құралдармен жұмыс істеу тапсырмасын алды.
  2. Жарушыны тәжірибесіне сілтеме жасап, тағылымдамасыз таратушы етіп тағайындайды.
  3. Жүргізуші арнайы есептер бойынша жыл сайынғы тексеруден әлі өткен жоқ, бірақ емтихан нәтижесі оң.
  4. Жұмыскер нормативтік емтиханды тапсырмады, бірақ қайта тапсыруға жазылған.
  5. Кандидат газ бойынша қауіпті көмір шахтасы үшін кәсіпке оқытудың жеткілікті шарты ретінде 18 жасқа жетуге сілтеме жасайды.

Бірінші жағдайда емтихан 31-тармақтағы көмекшінің шектеуін жоймайды. Екіншіде 40-тармақтың екінші абзацының шарты — бес жұмыс күндік тағылымдама — расталмаған. Үшіншіде емтихан жыл сайынғы тексеруді алмастырмайды; жүргізуші 27-1-тармақта аталған, ал тексеруден өтпеу 27-3-тармақпен қаралады. № 343 Қағидалар, 27-1, 27-3, 31, 40-тармақтар.

Төртіншіде қайта тапсыруға жазылу оң нәтижеге тең емес, ал жібермеуді № 332 Қағидалардың 28-тармағы бекітеді. Бесіншіде әртүрлі жас ережелері араласқан: № 343 Қағидалардың 27-3 және 32-тармақтары. Аталған кәсіби оқыту үшін соңғысы басқа шарттармен бірге 22 жастан кіші емес жасты және жерасты жұмыстарында кемінде екі жыл өтілді көздейді. № 332 Қағидалар, 27–28-тармақтар; № 343 Қағидалар, 27-3, 32-тармақтар.

18. Келесі қадамда не қажет болады

Сабақтан кейін көмекші жарушыны неліктен алмастырмайтынын, ал таратушы тек жыл сайынғы емтихан фактісі бойынша тағайындалмайтынын түсіндіре алуыңыз керек. Үш нәтижені ажырату да пайдалы: рөлге дайындық; есептер бойынша тексеру; білімін тексеру. Егер бір нәтиже бойынша мәлімет болмаса, қалған екеуі бойынша оң жауап олқылықты толтырмайды.

Курс теориялық даярлық болып қала береді. Ол кәсіби оқытуды, біліктілік емтиханын — кәсіпті меңгергенін тексеруді — және Бірыңғай кітапшаны, нормативтік оқыту мен өнеркәсіптік қауіпсіздік бойынша емтиханды хаттамамен және куәлікпен, арнайы есептер бойынша тексеруді, тағылымдаманы және наряд-тапсырманы — қол қойдырып таныстыра отырып жарылыс жұмыстарын орындауға арналған жазбаша тапсырманы (№ 343 Қағидалардың 23-тармағы) — алмастырмайды. Оның аяқталуы жарылыс жұмыстарына жібермейді.

Келесі сабақ нақты тапсырмаға арналған: жұмыстарға кім басшылық жасайды, жазбаша наряд-тапсырма неліктен қажет және танысқаны туралы қол адамға түсінікті тапсырмаға неліктен сәйкес болуы керек. Онда біз кім дайындалған деген сұрақтан кім, не және қандай негізбен осы жұмыста істейді деген сұраққа көшеміз.

Келесі сабақЖұмысты кім тапсырады және қол нені растайды

Осы тақырып бойынша реттеу

Қызметкерлеріңізді оқытасыз ба?

Бүкіл компанияға арналған тағайындаулар, есептер және сертификаттар — 5 қызметкерге дейін тегін, әрі қарай шот бойынша.

Компаниялар үшін
Кім не істей алады және неге әртүрлі тексерулер қажет — KNOWIKA