Жарылыс жұмыстары (бұрғылау-жару жұмыстары, БЖЖ) — кеніштердегі күнделікті шындық. Карьерде кен мен аршыма жыныстарды қопару үшін жарылыстар аптасына 2-3 рет жүргізіледі. Бұл — ең қатаң регламенттелген операциялардың бірі: рәсімнен кез келген ауытқу сынықтардың шашырауына, ауа соққы толқынына және техниканың зақымдалуына әкелуі мүмкін.
Жарылыс кезіндегі қауіпсіздік аймақтары
- Қауіпті аймақ: радиусы жарылыс жобасымен айқындалады (әдетте 200-500 м)
- Техниканы шығару аймағы: қауіпті аймақтың сыртында + 100 м қор
- Пост аймағы: барлық кіреберістерді жабатын қоршау посттары
- Пана аймағы: адамдар үшін — табиғи кедергілердің тасасында (кемерлер, ойықтар)
Жарылыс алдындағы оператордың әрекеттері
- Жарылыстың уақыты мен аймағы туралы ақпаратты ауысым алдындағы нұсқамада ал
- Жарылысқа 30 минут қалғанда — қауіпті аймақтан шыға баста
- Пана аймағында қозғалтқышты өшір, тұрақ тежегішін қос
- Рация арқылы «дабыл тоқтатылды» сигналы берілгенге дейін кабинада қал
- «Дабыл тоқтатылды» сигналынан кейін — диспетчердің рұқсатынсыз қозғалма («жарылмай қалған зарядтарды» тексеру)
- Жарылмаған зарядтар табылса — дереу баянда, жақындама!
Хабарлау сигналдары
Бірінші сигнал (10 мин қалғанда): сиренаның бір ұзақ дыбысы — «жарылысқа дайындалу». Екінші сигнал (1 мин қалғанда): екі қысқа дыбыс — «бәрі паналасын». Үшінші сигнал (жарылыстан кейін): үш қысқа дыбыс — «дабыл тоқтатылды, қауіп өтті». Қозғалуға рұқсат — тек диспетчерден рация арқылы.
Назар аударыңыз: Жарылмай қалған заряд (бас тарту) — аса қауіпті. Күмәнді заттар немесе бейтаныс сымдар табылса — қолма, үстінен өтпе, артқа шегініп, жарылыс жұмыстарының мамандарын шақыр.
Негізгі тұжырымдар
- 4 қауіпсіздік аймағы: қауіпті, техниканы шығару, пост, пана
- Аймақтан шығу жарылысқа 30 минут қалғанда басталады
- Сиренаның 3 сигналы — жатқа үйрен
- Жарылмай қалған заряд = ең жоғары қауіп, жақындама