Сыртқы қан кетуді тоқтату
Әрекеттер — қарапайымнан күштіге қарай, қан кетудің ұлғаюына сәйкес:
- Тікелей қысым жараға таза мата/майлықпен — негізгі әрі ең әмбебап тәсіл.
- Қысымды таңғыш — жараның үстінен, қысымды сақтау үшін тығыз.
- Қан тоқтататын бұрағыш — тек аяқ-қолдың қатты (артериялық) қан кетуінде ғана, жарақат орнынан жоғары. Міндетті түрде салынған уақытты белгіле (бұрағыштың астына жазба): жазда — ~1 сағатқа дейін, қыста — азырақ, әйтпесе аяқ-қол зардап шегеді.
Сынықтарда иммобилизация
Иммобилизация — ауырсынуды азайту және қосымша жарақаттың алдын алу үшін зақымдалған дене бөлігін қозғалмайтын ету.
- Аяқ-қолды тұрған қалпында бекіт, орнына салмай.
- Шинаны (қолдағы құралдан: тақтай, тығыз картон) сынық орнынан жоғары және төмен буындарды қамти отырып салады.
- Ашық сынықта — алдымен жараны таза таңғышпен жабу керек, шығып тұрған сынық сүйектерге қысым жасамау керек.
⚠️ Бұрағыш салу мен шина салу — практикада пысықталатын дағдылар. Мәтін принципті береді; техниканы очно сабақ қалыптастырады.