Қауіпсіз емес жұмысты тоқтату құқығы мен міндеті
Ең маңызды қорғану құралы — жабдық емес, жұмыскердің өз құқығын білуі. Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі (180–182-баптар) бойынша әр жұмыскердің өмірі мен денсаулығына қауіп төндіретін жұмысты тоқтатуға құқығы бар. Бұл — тек құқық емес, сонымен қатар міндет.
Қашан тоқтатуға болады
Жұмысты дереу тоқтатуға негіз болатын жағдайлар:
- сақтандыру жүйесі жоқ немесе ақаулы;
- анкерлік нүкте сенімсіз, беткей тұрақсыз;
- қатты жел, мұз немесе нашар ауа райы;
- наряд-допуск ресімделмеген;
- жабдықта көзге көрінетін ақау бар;
- өзіңнің дайындығың немесе жағдайың күмәнді.
Тоқтату — заң бұзу емес
Негізделген себеппен қауіпті жұмыстан бас тартқаны үшін жұмыскерді жазалауға, айыппұл салуға немесе жұмыстан босатуға болмайды. Қауіпсіздік — барлық жоспар мен мерзімнен жоғары тұрады.
Қалай хабарлау керек
- Жұмысты дереу тоқтат және қауіпсіз аймаққа шық.
- Тікелей басшыңа немесе жұмыс жетекшісіне ауызша хабарла.
- Қауіпті аймақты белгіле немесе қорша, басқаларды ескерт.
- Мүмкіндігінше жазбаша түрде (журнал, өтініш, хабарлама) тіркеп қой — бұл өзіңді де, әріптестеріңді де қорғайды.
- Қауіп жойылғанын жауапты адам растағанша жұмысты қайта бастама.
Неге жұмыскерлер тоқтатудан қорқады
Практикада жұмыскерлер жиі үндемей қалады: «жетекші ұрысады», «жоспар бұзылады», «мен қорқақ болып көрінемін» деген ойлар кедергі болады. Бірақ статистика көрсетеді — тоқтатылған қауіпті жұмыс ешкімге зиян келтірмейді, ал жалғасқан қауіпті жұмыс өмірге қауіп төндіреді. Дұрыс ұйымдастырылған кәсіпорында қауіп туралы хабарлаған жұмыскер жазаланбайды, қайта мадақталады. Қауіпсіздік мәдениеті осы қарапайым принциптен басталады.
Ұжымдық жауапкершілік
Әріптесіңнің қауіпсіз емес әрекетін көрсең — үндемей қалма. Ескерту жасау — көзге түсу емес, өмір сақтау. Бір адамның салғырттығы бүкіл бригадаға қауіп төндіруі мүмкін.
Есте сақта: ешбір тапсырма сенің өміріңнен қымбат емес. Тоқтату құқығын пайдалану — әлсіздік емес, кәсіби жауапкершілік белгісі.
Маңызды ескерту: KNOWIKA сертификаты платформада теориялық бөлімді өткеніңді растайды, бірақ ол білім тексеру (оқыту) куәлігін және наряд-допускты алмастырмайды. Оқыту куәлігін ұйым немесе оқу орталығы береді, ал наряд-допускты жұмыс беруші ұйым ресімдейді.