Биіктегі жұмыс тек жоғарыда тұрған адамға ғана емес, төменде тұрғандарға да қауіп төндіреді: құлаған құрал, материал немесе адамның өзі. Сондықтан жұмыс аймағын дұрыс қоршау мен белгілеу — ұжымдық қорғаныстың негізі. Ұжымдық қорғаныс (қоршау, тор) әрқашан жеке қорғанысқа (СИЗ) қарағанда басымдыққа ие.
Қоршаулар мен аяқ қоршауы (бортик)
- Жұмыс алаңының, ойықтың, шеттің жиегінде берік қоршау орнатылады: жоғарғы тұтқа шамамен 1,1 м, ортаңғы тұтқа (адамның астынан сырғып кетуін болдырмайды).
- Еденше деңгейінде аяқ қоршауы — бортик (toe-board), биіктігі шамамен 0,1–0,15 м, орнатылады. Ол құрал мен материалдың жиектен төмен домалап кетуіне жол бермейді.
- Ашық ойықтар мен люктер қоршалады немесе берік қақпақпен жабылады.
Белгілер мен ескерту
- Жұмыс аймағын ескерту таспасымен (сигналды лента), қалқандармен және белгілермен белгіле: «Назар аударыңыз! Биіктегі жұмыстар», «Кіруге тыйым салынған».
- Түнгі уақытта немесе нашар көріну жағдайында — жарық белгілер.
- Белгі — тек формальдылық емес: ол кездейсоқ адамның қауіпті аймаққа кіріп қалуының алдын алады.
Аймақты шектеу (exclusion zone)
- Жұмыс орнының тік астында заттардың құлау қаупі бар аймақ болады. Осы аймақ қоршалып, оған кіруге тыйым салынады.
- Аймақтың радиусы жұмыс биіктігіне қарай ұлғаяды — құлаған зат жерге тік түспей, бүйірге ұшуы мүмкін.
- Мүмкіндігінше қорғаныс торларын (улавливающая сетка) немесе қалқаншаларды орнат.
- Адамдардың астыда жүруі қажет болса, жабық өткел (қорғаныс галереясы) жаса.
Ұйымдастыру
Жұмысты бастамас бұрын тәуекелді бағала (мысалы, 5×5 тәуекел матрицасы — ықтималдық × ауырлық), аймақ дайын екеніне көз жеткіз және барлық қатысушыға шектеу шекараларын түсіндір. Аймақ шектелмей, ешбір биіктегі жұмыс басталмауы тиіс.
Жауапкершілік пен тәртіп
Аймақты шектеу — бір адамның ісі емес: жоғарыдағы жұмысшы, төмендегі бақылаушы және өтіп бара жатқан адамдардың бәрі белгіленген шекараны сақтауы керек. Егер қоршау бұзылса немесе біреу қауіпті аймаққа кірсе, жұмысты дереу тоқтат. Жұмыс аяқталған соң, аймақ толық қауіпсіз екеніне көз жеткізгенше, қоршаулар мен белгілерді алма — асығыс алынған қоршау жиі жазатайым оқиғаға әкеледі.