Биіктен құлау ауыр жарақатқа әкелуі мүмкін: омыртқа, бас, ішкі мүшелер зақымдануы. Қатардағы жұмыскер маман-дәрігер емес, бірақ дұрыс алғашқы көмек зардап шеккеннің өмірін сақтап қалуы мүмкін. Негізгі құрал — DRABC алгоритмі.
DRABC алгоритмі
- D — Danger (Қауіп): алдымен өз қауіпсіздігіңізді тексеріңіз. Құлаған заттар, электр, тұрақсыз құрылым жоқ па? Өзіңізге қауіп төнсе, тағы бір зардап шегуші пайда болады.
- R — Response (Жауап): жәбірленушіні шақырыңыз, иығынан ақырын қозғаңыз — жауап бере ме?
- A — Airway (Тыныс жолы): ауыз-мұрын тыныс жолы ашық па, бөгет жоқ па.
- B — Breathing (Тыныс алу): кеудесі көтеріле ме, дем алуын 10 секунд бақылаңыз.
- C — Circulation (Қан айналымы): күшті қан кетуді тексеріңіз және тоқтатыңыз.
Омыртқа жарақатына күдік
Биіктен құлауда омыртқа зақымдануына әрдайым күдіктену керек, тіпті адам өзін жақсы сезінемін десе де. Сондықтан жәбірленушіні қажетсіз қозғалтпаңыз — денесін, әсіресе мойны мен арқасын тыныш ұстаңыз. Дұрыс емес қозғалту омыртқа зақымын тұрақты мүгедектікке айналдыруы мүмкін. Қозғалту тек өмірге тікелей қауіп болғанда ғана (өрт, газ, судың астында қалу) жүргізіледі. Мойынды бір қалыпта ұстап, басын бұрмаған дұрыс. Адамды тұрғызуға немесе жүргізуге асықпаңыз.
Қан кетуді тоқтату
Күшті қан кетуде жараны таза материалмен тікелей басыңыз. Қысымды босатпай ұстаңыз, қанға қаныққан таңғышты алмай, қажет болса үстіне тағы қабат қосыңыз. Мүмкіндігінше жарақаттанған аяқ-қолды жүрек деңгейінен жоғары көтеріңіз. Жәбірленушіні жылы ұстап, мүмкіндігінше тыныштандырыңыз — үрей мен суық жағдайды нашарлатады.
Қашан 103-ке қоңырау шалу керек
Биіктен құлаудың кез келген жағдайында бірден 103-ке хабарлаңыз — сыртқы жарақат болмаса да, ішкі зақым болуы мүмкін. Диспетчерге орынды, жағдайды және жәбірленушінің санын анық айтыңыз. Жедел жәрдем келгенше алғашқы көмекті жалғастырыңыз.