Мұқабадағы күн сұраққа әлі жауап бермейді
Дәнекерлеушінің куәлігі бар, бірінші беттегі мерзімі әлі аяқталмаған. Бірақ соңғы айларда ол басқа жұмыспен айналысып, дәнекерлеу жұмысын орындаған жоқ. Жаңа тапсырмада бұрынғы қосылыстарды бірден жалғастыру ұсынылады. Тек басылған күнді тексеру маңызды шартты өткізіп алады: Қағидаларда жұмыстағы үзіліс те ескеріледі.
Дәнекерлеушілерді және дәнекерлеу өндірісінің мамандарын аттестаттау қағидаларының (№ 468) 98-тармағында куәліктің жарамсыздығы мерзімнің өтуімен ғана емес, дәнекерлеу бойынша жұмыста алты айдан астам үзіліспен, сондай-ақ тармақта көрсетілген жұмыстан шеттетумен де байланыстырылған. Сондықтан құжатты одан бөлек емес, расталған жұмыс тарихымен бірге оқиды.
Дәнекерлеушінің аттестаттау куәлігі — № 468 Қағидалар бойынша тексеру рәсімінің нәтижесі туралы құжат. Аттестаттау ұйымы — осы Қағидалар бойынша білім мен дағдыларды тексеруді жүргізетін ұйым; оның анықтамасы 2-тармақтың 5) тармақшасында берілген. Бұл сабақта курстың оқу тексеруі туралы емес, сол ұйымға жүгіну шарттары және құжаттың жарамдылығы туралы айтылады.
Төмендегі жағдаяттар оқу мақсатындағы. Олар ешкімнің өтілін растамайды және нақты адамның жарамдылығын белгілемейді. Тыңдаушының міндеті — қандай мән-жайларды тексеру қажет екенін және ыңғайлы болжам неліктен құжаттық негізді алмастырмайтынын түсіну.
Жол емтиханнан ертерек басталады
№ 468 Қағидалардың 12-тармағы 1-қосымшаның 1-кестесіне жібереді: кандидаттың көзделген білімі мен кәсіби даярлығы болады. 15-тармақ өндірістік жұмыс өтілі бойынша талаптар кестелеріне бағыттайды. Жұмысшы-дәнекерлеуші үшін басқа деңгейдегі мамандардың өтіл кестесі емес, дәл 1-қосымшаның 2-кестесі қажет.
Кандидат — аттестаттау емтихандарын тапсыруға үміткер адам; анықтамасы № 468 Қағидалардың 2-тармағының 8) тармақшасында берілген. Кандидат болу өндірістік дәнекерлеуге құқықты алып қойдым дегенді білдірмейді. Бұл — адамның рәсімдегі жағдайы, ол рәсім үшін алдымен алғышарттар, содан кейін нәтижелер тексеріледі.
№ 468 Қағидалардың 13-тармағы бойынша рәсім алдында арнайы даярлық жүргізіледі. 2-тармақтың 1) тармақшасы бойынша арнайы даярлық нақты жабдықты, конструкциялар мен құбыржолдарды ескере отырып, теориялық білім мен практикалық дағдыларды біріктіреді. Курстың жалпы мәтіні теориялық бөлікке көмектесуі мүмкін, бірақ мұндай даярлықтың толық орындалғанын куәландырмайды.
25-тармақ бойынша бастапқы аттестаттауға аттестатталатын тәсіл бойынша теориялық және практикалық даярлықтан өткен және талап етілетін ең аз өндірістік жұмыс өтілі бар дәнекерлеушілер жіберіледі. Демек, дұрыс шешілген сұрақтар білімді, практиканы және өтілді тексеруді алып тастамайды.
Жолды негіздерді тексерудің реттілігі ретінде елестету ыңғайлы: білім және кәсіби даярлық; тәсіл бойынша өтіл; рәсім түрін таңдау; арнайы даярлық; өтінім; көзделген емтихандар; нәтижені ресімдеу. Бұл — № 468 Қағидалардың 12–15, 20–30 және 97-тармақтарын оқудың оқу схемасы, олардың орнына өз бетінше қолданылатын тәртіп емес.
Жұмысшы-дәнекерлеушінің біліміне не белгіленген
I деңгей үшін № 468 Қағидаларға 1-қосымшаның 1-кестесі ең аз жалпы білімді — ортаны көрсетеді. Кәсіби даярлық бағанында ұйым базасында, оқу орталықтарында, курстарда, заңды тұлғалардың оқу-өндірістік құрылымдарында не техникалық және кәсіптік білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарында даярлау аталған.
Курстар деген сөзді осы жолдан жұлып алмау маңызды. Кез келген оқу бетінің болуы адамның дәнекерлеу өндірісі бойынша кәсіби даярлықтан талап етілетін көлемде өткенін дәлелдемейді. Кесте аттестатталатын тәсіл бойынша теориялық және практикалық даярлық тікелей аталған 25-тармақпен бірге оқылады.
Кәсіби даярлық — дәнекерлеу өндірісінің міндеттерін орындау үшін кәсіби білім мен тәжірибе алу; анықтамасы № 468 Қағидалардың 2-тармағының 9) тармақшасында берілген. Материалды оқу білім береді, ал практикалық бөлік операциялардың орындалуын байқауға мүмкіндік береді. Растаудың бір түрін үнсіз екеуіне айналдыруға болмайды.
1-кестеде басқа деңгейдегі мамандарға арналған шарттар өзгеше. Жұмысшы білімі ыңғайлырақ жолды таңдамайды және талдаусыз одан өз бетінше даярлықты көшірмейді. Қарастырылып отырған жұмысшы рәсімі үшін I деңгей жолын кандидаттың іс жүзіндегі құжаттарымен салыстырады.
Оқу жағдаяты: адам жалпы білім беретін мектепті бітіргені туралы ескі құжатын және қауіпсіздік бойынша жалпы курстың сертификатын тапты. Біріншісі жалпы білімге, екіншісі — басқа даярлыққа қатысты. Бірге алғанда олар дәнекерлеудің нақты тәсілі бойынша кәсіби білім мен практикалық дағдыларды әлі дәлелдемейді. Олқылықты дәл атайды және кәсіби даярлықты ұйымдастырушыдан нақтылайды.
Өтіл зауытта болу уақыты бойынша емес, тәсіл бойынша есептеледі
Бұл сабақта дәнекерлеу тәсілі бойынша өндірістік жұмыс өтілі — бастапқы аттестаттауға жіберу үшін тексерілетін, тиісті процесс бойынша расталған жұмыс. № 468 Қағидаларға 1-қосымшаның 2-кестесі мамандық бойынша ең аз жұмыс өтілінің кестесі деп аталған және дәнекерлеу тәсілі бойынша өтіл бағанын қамтиды.
| № 468 Қағидаларға 1-қосымшаның 2-кестесі бойынша тәсілдер тобы | Ең аз өтіл |
|---|---|
| Қолмен доғалы, газбен, қорғаныш газдарда балқымайтын және балқитын электродтармен механикаландырылған | 12 ай |
| Инертті газдарда (дәнекерлеу аймағын қорғайтын және металмен іс жүзінде химиялық реакцияға түспейтін газдарда) балқымайтын электродпен қолмен; флюс (дәнекерлеудің шарттарын қорғауға және қалыптастыруға қатысатын материал) астында автоматты және механикаландырылған; қорғаныш газдарда балқымайтын және балқитын электродпен автоматты; электрлі қождық (балқыған қождың — арқылы өтетін электр тогымен қыздырылатын сұйық бейметалл ортаның жылуымен дәнекерлеу), электронды-сәулелі (металды электрондардың — қозғалыстағы электр зарядталған бөлшектердің бағытталған шоғымен қыздыра отырып дәнекерлеу), плазмалы (металды иондалған газ — құрамында электр зарядталған бөлшектері бар газ ағынындағы сығылған доғамен қыздыра отырып дәнекерлеу) | 6 ай |
Кестедегі тізбе норманың құрылымы бойынша сақталған. Оны қарапайым және күрделі дәнекерлеу деп өзіңіз бөлген бөлумен алмастыруға болмайды. Процестердің сырттай ұқсас атаулары әртүрлі жолдарға түсуі мүмкін, сондықтан өтілді есептегенге дейін қажетті тәсілді нақтылайды.
Электрод — дәнекерлеу аймағына ток жеткізетін өткізгіш элемент; әртүрлі процестерде ол балқитын немесе балқымайтын болады. Қорғаныш газ — дәнекерлеу аймағын ауамен жағымсыз өзара әрекеттесуден қорғауға арналған газ ортасы. Флюс — тиісті тәсілде қолданылатын, дәнекерлеудің шарттарын қорғауға және қалыптастыруға қатысатын материал. Бұл айырмашылықтар жолдардың атауларын дұрыс оқуға көмектеседі, бірақ құжаттардағы тәсілді сәйкестендіруді алмастырмайды.
Цехта дайындамаларды дайындаудағы жұмыс тәжірибе үшін пайдалы, алайда нақты тәсілмен дәнекерлеуді орындау бойынша бүкіл өтілді автоматты түрде дәлелдемейді. Сол сияқты металл өңдеудің кез келген кәсіптері бойынша кезеңдерді қосып, қосындыны талап етілетін процесс бойынша дәнекерлеушінің өтілі деп атауға болмайды. Орындалған жұмыстың мазмұнын тексереді.
Оқу мысалында жұмысшы бригадада көптен бері тіркеулі, бірақ уақыттың бір бөлігінде тек бөлшектерді құрастыруға дайындаған. Кестеге жүгіну үшін дәл тәсіл бойынша жұмыс кезеңдерін анықтау керек. Жетіспейтін мәліметтерді ең тиімді басталу күнін таңдау арқылы емес, құжаттар бойынша және жұмыс берушіден нақтылайды.
Өтілге ескертпелер: ерекшелік жалпы қағидаға айналмайды
№ 468 Қағидаларға 1-қосымшаның 2-кестесіне ескертпе ең аз өндірістік өтілді емтихан комиссиясының шешімімен азайтуға жол береді. Бұл ретте төменгі шектер аталған: қолмен және жартылай автоматты дәнекерлеу үшін кемінде алты ай және автоматты дәнекерлеу үшін кемінде үш ай.
Бұл сандар барлық кандидаттар үшін жаңа әмбебап ең аз шама болып табылмайды. Негізгі кесте мен азайтылған шаманың арасында комиссияның шешімі тұр. Кандидаттың өзі де, бригада жетекшісі де оны тәжірибенің жеткілікті екені туралы өз қорытындысымен алмастырмайды.
2-кестеге берілген басқа ескертпеде аталған даярлау ұйымдарының түлектерін жауапты емес конструкциялардың қосылыстарын орындау үшін өндірістік өтілсіз жіберу көзделген. Ескертпенің өзі конструкцияны осы санатқа жатқызу өлшемшартын айқындамайды; ерекшеліктің нақты конструкцияға және түлектің даярлығына қолданылуын аттестаттау ұйымында растау қажет. Шарттар түлектің даярлығымен де, конструкциялардың сипатымен де байланысты. Бұдан кез келген жаңадан келген жұмысшыға кез келген өндірістік қосылысты орындауға рұқсат шықпайды.
№ 468 Қағидалардың 25-тармағында тәжірибені есепке алу қағидалары да бар: қолмен дәнекерлеу өтілі механикаландырылған және автоматты тәсілдерге аттестаттау кезінде, ал механикаландырылған дәнекерлеу өтілі — автоматты тәсілдерге аттестаттау кезінде есептеледі. Мәтінде бұл өтулерді өз бетінше кері бағытқа бұруға негіз жоқ.
Оқу талдауы: кандидаттың автоматты жабдықтағы тәжірибесі расталған, ал ол оны ұқсастық бойынша қолмен тәсіл үшін жеткілікті деп есептегісі келеді. 25-тармақ есепке алудың басқа бағыттарын сипаттайды. Дұрыс қадам — нақты мәліметтерді ұсынып, қолданылатын тәртіпті нақтылау; бұрыс қадам — кері өтуді белгіленген норма ретінде жазу.
Кез келген жеңілдік немесе есепке алу үшін толық негізді атаған пайдалы: қандай тармақ, қандай шарт және шешімді кім қабылдайды. Әдетте осылай істейді деген сөз олардың бірде-біреуін тексеруге мүмкіндік бермейді. Ерекшелік неғұрлым ыңғайлы болса, оның қолданылуын шектейтін сөздерді соғұрлым мұқият оқиды.
Даярлық расталмаған өтілге айналмауы керек
Орынды сұрақ туындайды: егер рәсім үшін өтіл қажет болса, оны ресімделмеген өз бетінше жұмыспен қалай алмастырмау керек? Бұл сабақта жұмысқа жіберуді айналып өту жолымен тәжірибе алу ұсынылмайды. Кәсіби даярлықты, практиканы және құжаттық растауды ұйымдастыруды қолданылатын талаптар шеңберінде жұмыс берушімен және тиісті даярлау ұйымымен шешеді.
Дайындау операциялары, оқу жаттығулары және қосылыстарды өндірістік орындау әртүрлі мәнге ие болуы мүмкін. Ыңғайлы анықтама үшін ғана бір кезеңнің атауын екіншісі ретінде көрсетуге болмайды. Өтілге қойылатын талап тәжірибені тексеру үшін бар, сондықтан дәйексіз жазба тексерудің пәнін бұзады.
Аттестаттау ұйымына жүгінер алдындағы практикалық жадынама:
- Меңгерілген дәнекерлеу тәсілінің нақты атауын жазыңыз.
- Кәсіби даярлық және практикалық бөлік туралы құжаттарды табыңыз.
- Қандай кезеңдер мен жұмыстарды жұмыс беруші растайтынын нақтылаңыз.
- Мәліметтерді № 468 Қағидаларға 1-қосымшаның 2-кестесімен және ескертпелерімен салыстырыңыз.
- Өтілді есепке алу және азайту туралы барлық сұрақтарды нақты бастапқы деректермен ұсыныңыз.
Бұл — жарияланған міндетті құжаттар жиынтығы емес, мәліметтерді дайындаудың оқу тәсілі. № 468 Қағидалар 26-тармақта белгіленген нысандағы өтінімді көздейді. Тиісті талапта көзделмеген анықтамаларды, фотосуреттерді немесе растауларды норманың атынан қоспау керек.
Жас: теорияны оқуға тыйым емес, еңбекті шектеу
№ 944 бұйрыққа 1-қосымшада он сегіз жасқа толмаған жұмыскерлердің еңбегін пайдалануға тыйым салынатын жұмыстардың тізімі келтірілген. 1-бөлімнің 1.1-кіші бөлімінің 10-позициясында дәнекерлеу, ұста-пресс және термиялық жұмыстарды және басқа тізбеленген өндірістерді қоса алғанда, металл өңдеу аталған.
Сол бөлімнің 1.2-кіші бөлімінде 102-позиция электрогазбен дәнекерлеуші кәсібін тікелей атайды.
Қаралған норманың құқықтық мәні — он сегіз жасқа толғанға дейін көрсетілген жұмыстарда еңбекті пайдалануды шектеу. Одан теорияны оқуға немесе кәсіппен танысуға тыйым шығарылмайды. Бірақ сабаққа қол жеткізу жас шектеуін айналып өтіп өндірістік дәнекерлеуді орындауға рұқсат болып табылмайды.
Жасты жұмысқа жіберудің жеткілікті шарты деп санауға да болмайды. Он сегіз жасқа толу кәсіп бермейді, өтіл жасамайды, оқытуды, медициналық куәландыруды және басқа рәсімдерді алмастырмайды. Ол басқа талаптар сақтала отырып, дәл тиісті жас кедергісін алып тастайды.
Оқу жағдаяты: ересек жұмысшы жасөспірімге қысқа өндірістік тігісті зиянсыз жаттығу деп санап, бақылаумен жасауды ұсынады. Анағұрлым жоғары білікті жұмысшының қатысуының өзі № 944 бұйрыққа 1-қосымшадағы көрсетілген жұмыстарда еңбекті пайдалануға тыйымды жоймайды. Оқу даярлығы мәселесін өндірістік тапсырманы танысу деп қайта атау арқылы емес, оқытуды белгіленген түрде ұйымдастыру арқылы шешеді.
Рәсімнің түрі мән-жай бойынша таңдалады
Дәнекерлеушілерді аттестаттау бастапқы, қосымша, мерзімдік және кезектен тыс болып бөлінеді.
№ 468 Қағидалардың 20-тармағы осылай тұжырымдалған. Атаулар таңдауға берілген жеңіл және қиын нұсқаны білдірмейді: әрқайсысына негіз сәйкес келеді. Жұмысшының міндеті — өтінім үшін ыңғайлы сөзді іріктеу емес, рәсім тәуелді болатын фактілерді хабарлау.
| Жағдай | № 468 Қағидалар бойынша түрі | Нормативтік негіз |
|---|---|---|
| Бұрын ҚӨО-да тиісті қосылыстарды дәнекерлеуге жіберу болмаған | Бастапқы | 21-тармақ |
| Куәліктен тыс жұмыстар талап етіледі не нормада көрсетілген ұзақ үзіліс болған | Қосымша | 22-тармақ |
| Тиісті жұмыстарға құқықтың қолданылуын жалғастыру үшін көзделген тексеру талап етіледі | Мерзімді | 23 және 101-тармақтар |
| Технологияны бұзудың немесе қайталанатын қанағаттанарлықсыз сапаның көрсетілген негіздері бойынша уақытша шеттетілгеннен кейін оралу | Кезектен тыс | 24-тармақ |
Жиынтық кесте № 468 Қағидалардың 29-тармағының арнайы шарттарын және 99-тармақ бойынша ұзарту тәртібін жоймайды. Ол қайталап деген бірдей сөз рәсімнің түрін айқындамайтынын көрсетеді. Қайта жүгіну әртүрлі себептермен байланысты болуы мүмкін, оларды бөлек атау керек.
Дәнекерленген қосылыс — конструкцияның іргелес учаскелерімен бірге дәнекерлеумен қосылған бөлігі; дәнекерлеу технологиясы — талап етілетін қосылысты алу үшін процесті ұйымдастырудың және орындаудың белгіленген тәсілі. Технологияны бұзу және қанағаттанарлықсыз сапа нақты бөлшек үшін ғана маңызды емес: олар 24-тармақ бойынша адамның жұмысқа оралу шарттарын өзгертуі мүмкін.
Бастапқы және қосымша: бастапқы деректер немен ерекшеленеді
№ 468 Қағидалардың 21-тармағы бойынша бастапқы рәсім ҚӨО-да жабдықтардың, конструкциялардың және құбыржолдардың қосылыстарын дәнекерлеуге немесе балқытып қаптауға бұрын жіберілмеген дәнекерлеушілерге арналған. Онда 29-тармақтың ескертпелерін ескере отырып, жалпы, арнайы және практикалық емтихандар көзделген. Бастапқы рәсімнің жоқтығын қосымша деген атаумен алмастыруға болмайды.
22-тармақ бойынша қосымша рәсім бастапқыдан бұрын өткен дәнекерлеушілерге куәлікте көрсетілмеген жұмыстарға жіберер алдында, сондай-ақ куәлікте көрсетілген жұмыстарда алты айдан астам үзілістен кейін қатысты. Жалпы қағида ретінде тармақ арнайы және практикалық емтихандарды атайды.
№ 468 Қағидалардың 29-тармағында қосымша рәсімнің арнайы жағдайлары бөлек сипатталған: бақылау қосылыстарының ескерілетін сипаттамаларын өзгертпей бағытты аталған түрде кеңейткенде тек арнайы емтихан және тәсіл мен қызмет бағытын өзгертпей саланы аталған түрде кеңейткенде тек практикалық емтихан. Сондықтан емтихандар құрамы туралы тұжырымды осы тармақтың шарттарымен бірге оқиды.
Жұмысшы өзгеріс шамалы деген тұрмыстық бағамен өзіне жеңілдетілген нұсқаны тағайындамайды. Ол нақты өзгерісті хабарлайды: тәсілді, материалды, кеңістіктік жағдайды, жабдықты, жұмыстар бағытын. Тексерудің құрамы уақытты қысқарту тілегімен емес, қолданылатын ережелер бойынша айқындалады.
Оқу мысалы: кандидат бір тәсіл бойынша аттестатталған және басқасын қосуды сұрайды. Куәліктің бар болу фактісінің өзі оны кеңейтпейді. № 468 Қағидалардың 5-тармағы жұмыстарды құжаттың мазмұнымен шектейді, ал 22-тармақ қосымша рәсімнің тиісті негізін белгілейді. Одан өткенге дейін жазбаны алдын ала кеңейтілген деп санауға болмайды.
Мерзімді және кезектен тыс: күнтізбе және сапа
№ 468 Қағидалардың 23-тармағы мерзімді аттестаттауды тиісті дәнекерлеу жұмыстарына құқықтың қолданылу мерзімін ұзартумен байланыстырады. 101-тармақ оны куәліктің қолданылу мерзімі өткеннен кейін практикалық және арнайы емтихандарды тапсыра отырып жүргізуді және бастапқы куәлікті берген ұйымға тапсыра отырып, жаңа куәлікті ресімдеуді көздейді.
99-тармақ құжаттар негізінде ұзарту тәртібін бөлек көздейді. Бұл жұмысшының өзі ұзартуы да, күнтізбенің автоматты әрекеті де емес. Аттестаттау ұйымы көзделген материалдарды қарап, шешім қабылдайды; мерзімді рәсімнен өтуді ұсына отырып бас тарту да мүмкін.
№ 468 Қағидалардың 24-тармағы технологияны бұзғаны немесе өндірістік қосылыстардың қанағаттанарлықсыз сапасын қайталағаны үшін уақытша шеттетілгеннен кейін дәнекерлеуге оралар алдында кезектен тыс рәсімді белгілейді. Бұл тармақта жалпы, арнайы және практикалық емтихандар көзделген. Мерзімі өтпеген күннің болуы мұндай жағдайды ауысым алдындағы қарапайым тексеруге айналдырмайды.
Оқу жағдаяты: дәнекерлеуші шеттетілгеннен кейін нұсқаулықпен танысқаны туралы жаңа қолын көрсетеді. Қол дәл танысуды растайды, бірақ кезектен тыс рәсімнен өткенін растамайды. Оралу үшін шеттету туындаған негізді № 468 Қағидалардың 24-тармағының белгіленген тәртібімен шешу керек.
Айырмашылықтың практикалық мәні қарапайым: күнтізбе, саланы кеңейту, үзіліс және қанағаттанарлықсыз сапа — әртүрлі себептер. Оларды құжат тексерілді деген бір мөрмен біріктірмейді. Әр себептің қарау тәртібі бар.
Қолданылу мерзімі мен үзіліс бір мезгілде тексеріледі
№ 468 Қағидалардың 16-тармағы бойынша бастапқы аттестаттау кезінде дәнекерлеушілер үшін куәліктің қолданылу мерзімі екі жылды құрайды. Бұл — көрсетілген рәсім кезіндегі дәл дәнекерлеуші құжатының мерзімі. Басқа деңгейдегі мамандарға арналған мерзімдерді неғұрлым жоғары біліктілікке ұқсастық бойынша жұмысшыға көшіруге болмайды.
№ 468 Қағидалардың 97-тармағы бойынша қосымша рәсім кезінде қосымша парақ беріледі, және қосымша аттестаттаудың қолданылу мерзімі негізгі куәліктің қолданылу мерзімінен аспайды. Сондықтан қосымша жазба негізгі құжаттың жаңа толық мерзімін автоматты түрде білдірмейді.
№ 468 Қағидалардың 98-тармағы жарамсыздықты мерзім өткенде, дәнекерлеу бойынша алты айдан астам үзіліс болғанда және тармақта көрсетілген жұмыстан шеттету кезінде атайды. 22-тармақ алты айдан астам үзіліс шартын қосымша рәсім үшін пайдаланады. Тексергенде бір ғана берілген күнмен шектелуге болмайды.
Күнтізбелік айласыз оқу есебі: егер үзіліс алты айдан көп болса, бастапқы екі жылдық мерзімнің әлі жүріп жатқанына сілтеме 98-тармақтың негізін жоймайды. Керісінше, үздіксіз жұмыс мерзімнің аяқталуын жоймайды. Шарттарды олардың ішінен ыңғайлысын таңдамай, бөлек тексереді.
Шекаралық жағдайда үзілістің белгісіз ұзақтығын төмен қарай дөңгелектеуге болмайды. Алдымен нақты күндерді және растайтын мәліметтерді анықтайды. Бұл сабақ даулы күнді күнтізбелік есептеудің өз бетінше қағидасын бермейді және аттестаттау ұйымының шешімін алмастырмайды.
Полимерлерге арналған ерекшелік металға көшірілмейді
№ 468 Қағидалардың 98-тармағында газбен жабдықтау жүйелерінің полиэтилен құбырларын дәнекерлеуге аттестатталған дәнекерлеушілерге арналған арнайы ереже бар: жұмысқа жіберу түйістерін уақтылы дәнекерлеген және олардың сапасы белгіленген талаптарға сәйкес келген жағдайда сегіз айға дейін үзіліске жол беріледі. Материал да, құбырлардың мақсаты да, шарттың орындалуы да маңызды.
№ 468 Қағидалардың 100-тармағында полимерлік материалдарды дәнекерлеу алты айдан астам, бірақ сегіз айдан аспайтын үзіліс кезінде бөлек қаралған: көрсетілген қолы бар бақылау қосылысын сынау нәтижелерінің хаттамасын ұсыну көзделеді. Сол жерде ұзартулардың саны шектелген. Бұл ережелерді кез келген үзіліске рұқсат ретінде емес, өз пәндік саласында оқиды.
Қаралып отырған мәнмәтінде жұмысқа жіберу түйісі — орындалуы мен сапасы көзделген жұмысқа жіберу үшін расталатын қосылыс; оны ескі тігістің фотосуретімен алмастыруға болмайды. 100-тармақтағы бақылау қосылысы нәтижесі ресімделе отырып сынауға арналған. Ұқсас сөздердің болуы рәсімдерді өз қалауынша біріктіруге құқық бермейді.
Егер жұмысшы металды дәнекерлесе, полиэтилен құбырлар туралы арнайы ережедегі сегіз айға сілтеме жарамайды. Егер ол полимермен жұмыс істесе, материалдың атауы ғана да аз: нақты тармақтың барлық шарттарын тексереді. Ерекшелік шектеулерден бөлек емес, олармен бірге әрекет етеді.
Курс полимер құбырларды практикалық дәнекерлеуге оқытпайды. Бұл мысал норманың шекараларын оқу үшін қажет: басқа салаға пайдалы санды ұзағырақ үзіліске рұқсат бергендіктен ғана өз жұмысыңызға көшіруге болмайды.
Ұзарту үшін не ұсынылады
№ 468 Қағидалардың 99-тармағы бастапқы рәсімді жүргізген және куәлікті берген аттестаттау ұйымына жүгінуді көздейді. Құжаттардың құрамында жұмыс орнынан өтінім түріндегі өтініш, техникалық бақылау бөлімі немесе зертхана және басшылық куәландырған жұмыстардың сапасын растайтын құжаттар, сондай-ақ медициналық комиссияның оң қорытындысы аталған.
99-тармақ бойынша сапа туралы құжаттар нақты бұйымдардың, дәнекерлеу тәсілдерінің, материалдардың тізбесін, бақылау қорытындыларының нөмірлері мен күндерін қамтиды. Жақсы жұмыс істейді деген жалпы мінездеме бұл мәліметтерді алмастырмайды. Талаптың мәні — іс жүзіндегі сапалы жұмысты куәліктің саласымен салыстыру.
Қарау нәтижелері бойынша комиссия мерзімді сала шегінде бір жылға ұзарта алады, саланы шектеп және жаңа құжат бере отырып бір жылға ұзарта алады не ұзартудан бас тартып, мерзімді рәсімді ұсына алады. Бұл нұсқалар № 468 Қағидалардың 99-тармағында көзделген. Ұзарту өтініш берудің бір фактісімен кепілдендірілмейді.
Жұмыстардың сапалы орындалғаны туралы құжаттық растау болмаған кезде 99-тармақ дәнекерлеушіні мерзімді аттестаттауға жібереді. Сондықтан бақылау туралы мәліметтерді жүгінер алдында ғана емес, жұмыс барысында сақтау пайдалы. Жұмысшы қажетті нәтижені өткен күнмен жасамайды: ол кәсіпорында қабылданған тәртіппен нақты орындалған қосылыстар туралы мәліметтердің дәлдігін қамтамасыз етеді.
Қадағаланымдылық — өндірістік жазбалар бойынша нақты қосылысты орындаушымен, материалдармен, технологиямен және бақылау нәтижелерімен байланыстыру мүмкіндігі. Мұнда бұл — 99-тармақ құжаттарының практикалық мәні. Бір-бірімен байланыспаған қорытындылардың тізімі олар дәл осы дәнекерлеушінің қандай жұмыстарын растайтынын түсіндірмейді.
Өтінім және нәтижені ресімдеу
№ 468 Қағидалардың 26-тармағы бойынша жұмыс беруші немесе өтініш беруші аттестаттау ұйымына 2-қосымшада белгіленген нысандағы өтінімді жібереді. Кандидатқа өзі туралы қажетті мәліметтерді өз бетінше ұсынуға жол беріледі. Өз бетінше ұсыну мәліметтерді жеткілікті деп өзі тану немесе куәлік беру құқығын білдірмейді.
№ 468 Қағидалардың 97-тармағы бойынша хаттама екі данада ресімделеді және тармақта көрсетілген адамдар қол қояды. Бір данасын ұйым сақтайды, екіншісі өтініш берушіге беріледі. Емтихан нәтижелері негізінде ұйым бес жұмыс күні ішінде дәнекерлеудің немесе балқытып қаптаудың әр тәсілі бойынша жеке куәліктерді ресімдейді.
Хаттама — кандидаттың жеке жазбасы емес, рәсім нәтижесінің ресімделген жазбасы. Алынған құжатты тексергенде өз деректеріңізді, тәсілді және мәлімделген саланы іс жүзінде өткен рәсіммен салыстырған пайдалы. Жазбадағы қатені өз бетінше түзетумен емес, берген ұйым арқылы түзетеді.
Өтінім, хаттама және куәлік әртүрлі функцияларды орындайды. Өтінім нені тексеруді сұрайтынын хабарлайды; хаттама нәтижені тіркейді; куәлік белгіленген саладағы ресімделген нәтижені растайды. Өтінімнің болуы оң нәтижені дәлелдемейді, ал басқа бағдарлама бойынша хаттаманың болуы № 468 Қағидалар бойынша хаттаманы алмастырмайды.
Практикум: жетіспейтін фактіні табыңыз
Жаңа тәсілге қатысты жағдай: жұмысшының куәлігі бар, бірақ онда жоқ процесс тапсырылған. Жетіспейтін факт — жалпы өтіл емес, жаңа жұмыстың расталған саласы. № 468 Қағидалардың 5 және 22-тармақтарын және тиісті рәсімге арналған мәліметтерді тексереді.
Ұзақ үзіліске қатысты жағдай: құжаттың аяқталу күні әлі алда, бірақ алты айдан астам дәнекерлеу орындалмаған. № 468 Қағидалардың 22 және 98-тармақтарын ескере отырып, оралудың қолданыстағы негізі жетіспейді. Ескі құжат зақымданбай сақталғандықтан жеткілікті болып қалмайды.
Сапасы расталмаған жағдай: кандидат ұзартуды сұрайды, бірақ нақты қорытындылардың орнына шебердің ауызша ұсынымын ұсынады. 99-тармақ белгілі бір құжаттарды талап етеді. Пайдалы келесі қадам — нақты өндірістік жазбалардың бар-жоғын анықтау; егер растау болмаса, тармақта көзделген мерзімді рәсім тәртібі қолданылады.
Курсты аяқтауға қатысты жағдай: тыңдаушы теорияны табысты меңгеріп, өндірістік дәнекерлеуді бастауды сұрайды. Нәтиже оқу бойынша меңгеруді растайды, бірақ 12, 15 және 25-тармақтардың алғышарттарын, № 468 Қағидалар бойынша емтихандар мен ресімдеуді, сондай-ақ жұмыс берушінің жұмысқа жіберуінің басқа шарттарын алмастырмайды. Қалған қадамдардың нақты тізімі әмбебап жұмысқа жіберу туралы уәдеден гөрі даярлыққа көбірек көмектеседі.