ҚР өрт қауіпсіздігі қағидалары: бұл не және кімге қатысты

Өрт қауіпсіздігі қағидалары — ұйымдарға, ғимараттарға, құрылыстарға, үй-жайларға, аумақтарға, жабдыққа және өндірістік процестерге қойылатын өрт қауіпсіздігі талаптарын белгілейтін біртұтас нормативтік құжат. Онда объектіні қалай ұстау керектігі, эвакуация жолдары, өрт сөндіру жүйелері мен құралдары, өртке қарсы режимді жүргізу және өрт кезінде адамдарды әрекетке қалай оқыту қажеттігі айқындалады.

Бұл қағидаларды бекіту өкілеттігі заңмен бекітілген: ҚР «Азаматтық қорғау туралы» №188-V Заңына сәйкес өрт қауіпсіздігі қағидаларын әзірлеу және бекіту азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның (ҚР Төтенше жағдайлар министрлігі) құзыретіне жатқызылған. Материал дайындалған кезде қолданыстағы редакция ҚР Төтенше жағдайлар министрінің 2022 жылғы 21 ақпандағы № 55 бұйрығымен бекітілген — дәл осы бұйрықтың нөміріне байланысты оларды жиі «55 қағидалар» немесе «ӨҚҚ 55» деп атайды.

Маңызды нюанс: нөмір мен редакция уақыт өте өзгереді. Қағидалар мезгіл-мезгіл қайта қаралып, бұрынғы нұсқалар жаңасымен ауыстырылады, сондықтан «сиқырлы 55 санына» емес, Өрт қауіпсіздігі қағидаларының қолданыстағы редакциясына бағдарлану керек. Нақты тармаққа сілтеме жасамас бұрын, өзекті мәтінді әрдайым adilet.zan.kz порталынан салыстырыңыз.

Қысқа жауап — іс жүзінде барлығына. Өрт қауіпсіздігі талаптары меншік нысаны мен көлеміне қарамастан ұйымдарға қолданылады: зауыт пен қоймадан бастап кеңсеге, дүкенге, мектепке және медициналық мекемеге дейін. Оларды заңды тұлғалар да, нақты объектіге жауапты лауазымды тұлғалар да сақтауға міндетті.

Бұл міндет ҚР «Азаматтық қорғау туралы» №188-V Заңында бекітілген. 16-бапқа сәйкес ұйымдар өрт қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі шараларды әзірлеуге және жүзеге асыруға, өрт сөндіру жүйелері мен құралдарын жарамды күйде ұстауға, өртке қарсы насихат жүргізуге, сондай-ақ өз жұмыскерлерін өрт қауіпсіздігі шараларына оқытуға міндетті. Яғни қызметкерлерді оқыту — жұмыс берушінің қалауы емес, заңмен белгіленген тікелей міндеті.

Адам көп жиналатын объектілер мен қауіпті өндірістік объектілер үшін жеке, жоғарылатылған талаптар қолданылады, бірақ адам жұмыс істейтін кез келген ұйымда міндеттердің базалық жиынтығы бар.

Бірінші қадам — өртке қарсы режим орнату: ұйым бойынша бұйрықпен адамдардың мінез-құлық қағидаларын, аумақ пен үй-жайларды ұстау тәртібін, темекі шегуге арналған орындарды, жабдықты кернеуден ажырату тәртібін, өрт кезіндегі әрекеттер мен эвакуация тәртібін бекітетін ішкі тәртіп. Өртке қарсы режим нақты объектінің өрт қауіптілігіне сәйкес болуға тиіс.

Екінші қадам — өрт қауіпсіздігіне жауапты тұлғаны тағайындау. Әдетте бұл басшының бұйрығымен жасалады: жауапты тұлға талаптардың орындалуын ұйымдастырады, өртке қарсы қорғау жүйелерінің жай-күйін қадағалайды, құжаттама жүргізеді және нұсқаулықтардың өтуін бақылайды.

Үшінші қадам — оқыту және нұсқаулықтар. Іс жүзінде бұл өртке қарсы нұсқаулықтың бірнеше түрі: жұмысқа қабылдау кезіндегі кіріспе, жұмыс орнындағы бастапқы, кесте бойынша қайталама, сондай-ақ жекелеген жағдайларда жоспардан тыс және мақсатты нұсқаулық. Басшылар мен жұмыскерлердің жекелеген санаттары үшін өрт қауіпсіздігі шараларына неғұрлым ауқымды оқыту (өрт-техникалық минимум) көзделген. Нұсқаулықтардың немесе растайтын құжаттардың болмауы — тексеру кезінде анықталатын әдеттегі бұзушылық.

Ақырында, жұмыс беруші өрт сөндірудің бастапқы құралдарын, дабыл және хабарлау жүйелерін жарамды күйде ұстауға, эвакуация жолдарын үймелеп тастамауға және осы талаптардың орындалуын растайтын құжаттарды сақтауға міндетті.

Тексеруде сабырлы болуды бір реткі іс-шара емес, құрылған процесс береді: жұмысқа қабылдау кезіндегі нұсқаулық, кесте бойынша қайталама нұсқаулықтар, қажетті санаттар үшін өрт қауіпсіздігі шараларына оқыту және растайтын құжаттарды — нұсқаулық журналдарын, білімді тексеру хаттамаларын және танысқан қызметкерлер тізімін — ұқыпты сақтау.

Теориялық және ұйымдастырушылық бөлікті онлайн жабу ыңғайлы: заманауи LMS барлық қызметкерге курсты тағайындауға, өткенін тіркеуге, білімін тексеруге және қағазбастылықсыз есептілік жүргізуге мүмкіндік береді. Бұл әсіресе адам көп болғанда, олар әртүрлі ауысымда немесе шалғай алаңдарда жұмыс істегенде пайдалы.

Бұл ретте шекараны түсіну маңызды. Онлайн-курстан өткені туралы сертификат адамның платформада теорияны меңгергенін растайды, бірақ ол өздігінен мемлекеттік рұқсат болып табылмайды әрі заң талап ететін жерде — мысалы, жауапты тұлғалардың жекелеген санаттары үшін және қауіпті өндірістік объектілер үшін — аккредиттелген оқытуды немесе белгіленген үлгідегі куәлікті алмастырмайды. Онлайн-платформа процесті ұйымдастыруға және есеп жүргізуге көмектеседі, бірақ ол міндетті болатын жерде ресми аттестаттауды алмастырмайды.