I–V топтар: әрқайсысы неге рұқсат етеді және қандай өтіл талап етеді

Трансформаторлыққа өткізу бекетінде «күзет» бейджі бар адамға айтады: «Энергетик келгенше осы есіктерде тұр, ешқайда кірме». Ол басын изеп, ішке «өте сәл» қадам жасайды — ыстық, тамбурдың көлеңкесінде тұрғысы келеді. Онда электр қауіпсіздігі бойынша I рұқсаттама тобы бар. Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2015 жылғы 19 наурыздағы № 222 бұйрығына (Әділет министрлігінде 2015 жылы 29 сәуірде № 10889 тіркелген) 1-қосымшаның 3-ескертпесі тікелей айтады: ұйымдар персоналындағы бірінші топ төртіншіден төмен емес тобы бар еріп жүруші адамсыз электр қондырғыларының тікелей жанында болуға мүмкіндік бермейді. Энергетик әлі жоқ. Еріп жүруші жоқ. «Сәл» қадам енді ұсақ емес.

Бұл сабақ — топтар баспалдағы туралы. «Менде үшінші бар» деп әдемі естілуі туралы емес, әр саты қолымен және басымен не істеуге рұқсат ететіні туралы. Сіз 1000 В дейінгі II немесе III-ке барасыз. IV пен V мұнда «сіздің ертеңгі емтиханыңыз» емес, төбе: баспалдақ қайда өсетіні және «мен бәрін түсінемін» деген сөзбен сатыны аттап өтуге болмайтыны көрінуі үшін.

Неліктен жалпы бес топ бар, «болады / болмайды» емес

Электр қондырғысы штаттық кестедегі лауазым бойынша «қауіпті» және «қауіпсіз» болып бөлінбейді. Бір 0,4 кВ қалқан тазалаушыға, кернеу жоқ кезде қаптаманы шешетін слесарға, өзі өшіріп бригаданы жіберетін электромонтёрге және учаскенің электр шаруашылығына жауапты адамға — төрт түрлі еркіндік өлшемі.

№ 222 бұйрыққа 1-қосымша дәл осы туралы. Тақырыбы, актінің қазақ тілді мәтіні бойынша: «Электр техникалық (электр технологиялық) персоналдың электр қауіпсіздігі бойынша рұқсаттама топтары және оларды беру жағдайлары». Актінің өзі бұл сөзді бір қалыпта жазбайды — тақырыпта «электр техникалық», ескертпелерде «электр-техникалық», басқа тармақтарда «электртехникалық», — сондықтан дәйексөзде актінің өз жазуы қалады, ал оқу мәтінінде біз бір нұсқаны, «электртехникалық» дегенді, ұстанамыз.

Қосымша кестесі үш осьті ұстайды, үшеуі де актіде толтырылған:

• топты растау үшін электр энергетикасы саласындағы жұмыстардың ең аз өтілі (мерзімі) (2-баған);
• лауазымдық нұсқаулық шеңберіндегі білімнің ең аз көлемі (3-баған);
• 1–8-ескертпелер — кім қай топқа жатады және саты кестеден тыс неге рұқсат етеді.

2-баған — әңгіме емес және ресейлік жад емес. Ол осындай.

«III-ке үш ай, IV-ке алты, V-ке он екі» — 2-баған мәтіні. Орналасқаннан кейінгі ерекше ай — «диплом» емес, сол топты (немесе жоғарыны, жолда жазылғандай) бұрын растағандар. № 222 бұйрыққа 1-қосымша білімді өтіл бағанына қоймайды. Кәсіптік білім жаңа лауазым бойынша дайындауға рұқсат ашады (№ 234 бұйрық, 22-тармақ); білімі немесе тәжірибесі жоқ адам салада әрекет ететін оқыту нысаны бойынша жүреді (23-тармақ); жеке бағдарламада кезеңдердің ұзақтығы, оның ішінде білімге және аралас лауазымдардағы өтілге байланысты (27-тармақ). Бұл дайындау туралы, 2-бағаннан үш, алты немесе он екі айды сызып тастау туралы емес.

I топқа қойылатын талаптардың толық мәтіні сол кестенің 3-бағанында және 2-ескертпеде тұрады. Оны төменде цех тәжірибесі ретінде емес, норма ретінде баяндаймыз.

I топ: кімге қатысты, неге үйретеді, қалай береді, қайда тұруға болмайды

Бастаудағы адам I топ «қазірдің өзінде рұқсат, жай кішкентай» деп ойлады. 3-ескертпе басқасын айтады.

Дәлме-дәл: «3. Электр қауіпсіздігі бойынша бірінші рұқсаттама тобы ұйым персоналының электр қауіпсіздігі бойынша рұқсаттама тобы төрттен төмен болмайтын адамның бірге жүруінсіз электр қондырғыларының жанына тікелей жақындауға мүмкіндік бермейді.»

Талдаймыз.

«Бірінші топ … мүмкіндік бермейді». Тыйым формуласы, «қалағанда жақсы емес» формуласы емес. Керек тобы бар еріп жүруші жоқ — тікелей жанында болу құқығы жоқ.

«Электр қондырғыларының жанына тікелей жақындауға». «Кернеу астында жұмыс істеуге болмайды» емес — ол әлсіздеу болар еді. Еріп жүрушісіз жанында болуға да болмайды. Камера есіктерінің тамбуры, қалқан жанындағы алаң, «жай тұрайын, өздері жұмыс істеп жатыр» — мұның бәрі жақындық туралы, монтаж туралы емес.

«Рұқсаттама тобы төрттен төмен болмайтын адамның бірге жүруінсіз». Еріп жүруші — кез келген «ауысымдағы аға» емес және II тобы бар әріптес емес. Төртіншіден төмен — жеткіліксіз. II мен III осы рөлде 3-ескертпе бойынша тұрмайды. IV немесе V — иә.

«Ұйым персоналының». Бұл көшеден кездейсоқ келуші туралы емес (оны ұйым тәртібінсіз қондырғы жанында мүлде болмауы керек). Бұл I тобы бар өз адамдары туралы.

Таңғы жоспарлаудан осыдан не шығады.

Күзетші, тазалаушы, кеңсе қызметкері, «әзірге жоғары топсыз» тағылымдамашы — егер оларда I болса, оларды ашық РҚ жанында «бір минутқа» қалдыруға болмайды. «Ұяшық жанында күт» деп айтуға болмайды. IV+ еріп жүрушісіз «трансформатор қалай көрінетінін қарауға» алуға болмайды.

Жалғастыру сценарийі. IV тобы бар энергетик келіп айтады: «Жүреміз, қалма, қолмен ештеңе ұстама, көрсететін жерге тұр». Енді 3-ескертпенің еріп жүруші шарты орындалды. Бұл әлі I тобы бар адамға қаптамаларды шешуге және ашаларды бөлшектеуге құқық бермейді. Бұл еріп жүрумен жанында болуға мүмкіндік береді. Айырма үлкен, оны біріктіріп жібергенді ұнатады.

Тағы сценарий. Қалқан бөлмесінде II тобы бар екеу жұмыс істейді. Оларға I тобы бар әріптес қарап кіреді: «Сіздер осындасыздар, мен сіздерменмін, демек еріп жүрушілер бар». Жоқ. Еріп жүрушілерде IV-тен төмен емес топ болуы керек. Екі екінші бір төртіншіге қосылмайды.

Әрі қарай — 3-баған және 2-ескертпе. Бұл 1-қосымшаның нормасы, «әдетте солай істейді» емес.

3-баған, 1-топ, 1-тармақ. «Адам ағзасына электр тоғының қаупі туралы қарапайым білім.» Трансформатор құрылымы емес. Есепке алу схемалары емес. Дене үшін ток қаупі — және білім көлемі осыдан басталады.

3-баған, 1-топ, 2-тармақ. «1.Адам ағзасына электр тоғының қаупі туралы қарапайым білім. 2. Лауазымдық нұсқаулық шеңберінде электр сымына қосу (электр розеткасы арқылы) және қорғаныс құралдарын (қаптамасын, панелін) алмай және электр ашасын, розетканы, адыратқышты, автоматты бөлшектемей тұрмыстық және кеңсе техникасын пайдалану кезінде қауіпсіздік шараларын сақтау көлемінде.» Актіде осы жолда «адыратқышты» деп жазылған — бұл актінің өз қатесі («ажыратқышты» орнына), дәйексөзде түзетілмейді. Рұқсат ішіндегі тыйымды талдаймыз. Розетка арқылы қосу және техниканы пайдалану — иә, нұсқаулық шеңберінде. Қаптаманы, панельді шешу, ашаны, розетканы, ажыратқышты, автоматты бөлшектеу — жоқ. Дәл осы шешу мен бөлшектеу II-де пайда болады, және тек ток пен кернеу жоқ кезде. I осы шекке жетпейді.

2-ескертпе. Актінің қазақ тілді мәтіні: «Электр қауіпсіздігі бойынша бірінші рұқсаттама тобы электр-техникалық персоналға таралады.» Бұл акт дәйексөзі, болжам емес. Сол норманың орыс тілді мәтінінде «неэлектротехнический персонал» тұр, ал қазақ тілді ескертпенің келесі сөйлемі өндірістік персонал туралы — орыс тілді оқудың пайдасына; дәйексөзде қазақ тілді сөйлем сол күйінде қалады. Қосымша тақырыбы электртехникалық (электртехнологиялық) персонал және топтарды беру жағдайлары туралы айтады; 2-ескертпе I-ді бөлек электртехникалық емеске жатқызады. Әрі қарай сол абзац:

• өндірістік персоналды I топқа жатқызуды талап ететін кәсіптер мен жұмыс орындарының тізбесін ұйым басшысы айқындайды;
• өндірістік қызметіне қатысты электр қауіпсіздігі талаптарын меңгерген персоналға I топ беріледі;
• беру нұсқама арқылы жүргізіледі, ол ауызша сұрау нысанында білім тексеруімен және (қажет болғанда) қауіпсіз жұмыс тәсілдерінің игерілген дағдыларын тексерумен аяқталады;
• I топты беруді ұйым басшысының өкімімен тағайындалған, III тобы бар электртехникалық персоналдан жұмыскер жүргізеді.

Электртехникалық емес персоналға I топты беруді есепке алу журналы — № 222 бұйрыққа 13-қосымша: тегі, бөлімше, лауазым, бұрынғы беру күні және беру күні, тексерілуші мен тексерушінің қолдары.

I үшін 2-баған, осы жерде тағы бір рет, өйткені оны «кадрларға ыңғайлы кезде» деп шатастырады: орналасқан сәттен бастап бір ай ішінде, сондай-ақ белгіленген мерзімде біліктілік тексеру нәтижелері бойынша топты растамаған адамдар.

Сценарий. Кеңсе әкімшісін «әзірге нұсқама бермедік, ол электрик емес». 2-ескертпе: I үшін орындар тізбесін басшы айқындайды; егер орын тізбеде болса — нұсқама мен ауызша сұрау міндетті, өкім бойынша III тобы бар жұмыскер өткізеді. Нұсқаманың жоқтығы розетканы қауіпсіздете алмайды және 3-ескертпені жоймайды.

Сценарий. Күзетшіге I-ді «ауызша, журналсыз» қояды. 13-қосымша — журнал нысаны. 2-ескертпе — нұсқама, сұрау, III тобы бар тексерушіге өкім. Шебердің ауызша құсбелгісі беру тәсілі деп аталмаған.

II-ге баратын тыңдаушының практикасы үшін: I — «нөлдік» емес, «дерлік екінші» емес. Бұл электртехникалық емес контур, қарапайым қауіп, бөлшектеусіз тұрмыстық және кеңсе техникасы, нұсқама, және IV+ еріп жүрушісіз қондырғылар жанында тұрмау.

1-қосымшаның 4–8-ескертпелері: саты мүлде кімге беріледі

Ескертпесіз білім кестесі мәзір сияқты оқылады. Ескертпелер тағамды кімге беретінін айтады.

1-ескертпе. Кесте талаптары — ең аз, және ұйым басшысының шешімімен лауазымдық нұсқаулықтарға сәйкес толықтырылуы мүмкін. Ұйым көбірек талап етуге құқылы. Ол азырақ талап етіп, мұны «1-қосымшаның икемділігі» деп атауға құқылы емес.

4-ескертпе. II, III, IV және V электртехникалық немесе технологиялық персоналға жататын, лауазымдық нұсқаулыққа сәйкес қызметі техникалық пайдалану қағидалары мен қауіпсіздік қағидаларының нормаларын сақтаумен байланысты, өз мұқтаждықтарына өндіру және электр, жылу энергиясын тұтыну жөніндегі қызметті жүзеге асыратын ұйымдардағы персонал адамдарына беріледі. Бұл «бейджі бар кез келген қызметкер» емес. Бұл нұсқаулығы пайдалану және қауіпсіздік нормалары туралы персонал.

5-ескертпе. II топ электр энергетикасы саласындағы нысандарға (жабдыққа, қондырғыларға) төртіншіден төмен емес тобы бар еріп жүруші адаммен баруға мүмкіндік береді. II-мен бару — жалғыз серуен емес. Еріп жүруші қайтадан IV-тен төмен емес. Бұл I туралы 3-ескертпеден басқа сөз, және оны біріктіруге болмайды: I — «IV+ еріп жүрушісіз тікелей жанында болуға мүмкіндік бермейді»; II — «IV+ еріп жүрушімен нысандарға баруға мүмкіндік береді».

6-ескертпе. III, ескертпелердің 5-тармағының нормаларынан басқа, лауазымдық нұсқаулыққа сәйкес сеніп тапсырылған қондырғыларда өздігінен: қызмет көрсету, қосу және өшіру, оның ішінде 1000 В дейінгі есепке алу схемаларында, және жөндеу немесе баптау бригадаларын жіберу; ҚМЖ, жөндеу, ІҚР, оның ішінде сынақ-өлшеу бойынша бригада жұмысын қадағалау; бақылаушы персонал ретінде бригадалар жұмысына қатысу.

7-ескертпе. IV, 5 және 6-тармақтардан басқа, лауазымдық нұсқаулық шеңберінде өздігінен рұқсат етеді: диспетчерлік және жедел келіссөздер, аралау, қарап-тексеру, бақылау және қосуларға, ауыстырып қосуларға және өшірулерге өкім беру, оның ішінде есепке алу схемаларында; 1000 В жоғары қондырғыларда қызмет көрсету, қосу және өшіру, оның ішінде есепке алу, және оларға бригадаларды жіберу; 1000 В дейінгі қондырғыларда ҚМЖ, жөндеу, ІҚР, сынақ-өлшеу үшін бригаданы жіберуге нарядтар мен өкімдер беру; 1000 В дейінгі қондырғылары бар учаске немесе нысанның электр шаруашылығына жауапты адам ретінде мәселелерді шешу.

8-ескертпе. V, 5, 6 және 7-тармақтардан басқа, лауазымдық нұсқаулық шеңберінде өздігінен рұқсат етеді: 1000 В жоғары қондырғылары бар электр шаруашылығына жауапты адам ретінде мәселелерді шешу; 1000 В жоғары қондырғыларда ҚМЖ, жөндеу, ІҚР, сынақ-өлшеу үшін бригаданы жіберуге нарядтар мен өкімдер беру.

II/III тыңдаушы үшін практикалық мәні: 6–8-ескертпелер «басшылыққа қосымша» емес, 3-баған бастаған сол көлем. Егер тапсырма 1000 В жоғары жұмыстарға наряд беру сияқты естілсе — бұл III емес. Егер тапсырма «қалқан жанында тұр, сенде екінші бар» IV+ еріп жүрушісіз естілсе — бұл 5-ескертпе емес.

Білім мен өтіл: егер 1-қосымшаның 2-бағанында емес болса, олар қайда тұрады

Нысандарда айтады: «онда жоғары білім бар, өтілді қысқартамыз». № 222 бұйрыққа 1-қосымшаның 2-бағаны мұндай тұтқа бермейді. «Бұрын растағандар» тұтқасы — иә: үш, алты немесе он екінің орнына орналасқаннан кейінгі ай, және тек өз жолында.

Білім № 234 бұйрықта тұрады.

22-тармақ: жаңа лауазым бойынша дайындауға тиісті кәсіптік білімі бар адамдар жіберіледі; дайындауға жіберілетін адамның білім деңгейі мен өтіліне қойылатын талаптар лауазымдық нұсқаулықта немесе біліктілік сипаттамасында көрсетіледі.

23-тармақ: тиісті білімі немесе жұмыс тәжірибесі жоқ адамдар, алғаш қабылданғандар да, ауыстырылатындар да, салада әрекет ететін оқыту нысаны бойынша дайындаудан өтеді.

27-тармақ: жеке бағдарламада дайындаудың әр кезеңінің қажеттілігі мен ұзақтығы жұмыскердің біліміне, техникалық білім деңгейіне, аралас лауазымдардағы практикалық жұмыс өтіліне байланысты белгіленеді.

2-бағаннан бөлек алып кету керек салдар. Диплом дайындау есігін аша алады және жеке бағдарлама кезеңдерінің ұзақтығына әсер ете алады. Диплом 1-қосымшадан 3 / 6 / 12 айды сызып тастамайды. «Жоғары білім = бірден IV» дейтін адам 2-бағанмен дауласады, «кадрлар бюрократиясымен» емес.

II топ: 1000 В дейінгі бірінші жұмыс контуры

Мұнда курс аудиториясының үлкен бөлігі барады. Актегі талаптар бағанының мәтінін мұқият оқу керек, оның ішінде «ғажап» нөмірлеумен: қатарынан екі тармақ «2.» деп нөмірленген. Дереккөзде солай. 2 және 3 деп «түзетуге» болмайды — кейін сөзді актіде таппайсыз.

Алдымен шарт (2-баған), дәлме-дәл: «Бұрынғы электр қауіпсіздігі бойынша рұқсаттама тобымен жұмыс істеу кезеңінде кемінде 72 сағат бағдарлама бойынша оқығаннан кейін.»

Бұл 2-бағанның сағаттық нормасы, және ол II туралы, бәрі туралы бірден емес. Қасында сол бағанда III, IV және V үшін айлар тұрады — оларды осы топтардың бөлімдерінде талдаймыз. «Бұрынғы топпен жұмыс істеу кезеңінде» II-ні еш жерден бермейтінін білдіреді: бұрынғы саты бар. II-ге баратын адам үшін бұрынғысы — I, орналасқаннан кейінгі бір айлық өз терезесімен және 3-бағаннан өз білім көлемімен.

Енді білім мен рұқсаттар бағаны, акт тармақтары бойынша.

1-тармақ. Электр қауіпсіздігі бойынша бұрынғы рұқсаттама тобы көлеміндегі білім, сондай-ақ бекітілген электр қондырғылары мен жабдықтары туралы қарапайым техникалық білім.

Салдар: II «электр туралы нөлден» емес. Бұрынғының көлемі міндетті. Қосымша — жалпы «ток физикасы» емес, бекітілген қондырғылар мен жабдық. Қаптау желісіндегі II тобы бар адам оған бекітілмеген көрші корпустың қалқандарын автоматты түрде біледі деп есептелмейді.

2-тармақ (нөмірі 2 екі тармақтың біріншісі). Электр жетегімен, электрмен пісірумен (өздігінен қосусыз), термиялық қондырғылармен, жүк көтергіш машиналармен, жылжымалы машиналармен және электр жетегі бар механизмдермен, қол электр машиналарымен және электр желісінің кернеуі 1000 В дейінгі басқа да жылжымалы электр жабдығымен (құралымен) қауіпсіз жұмыс білімі. Екінші топ кернеуі 1000 В дейінгі электр қондырғыларында жұмыс жүргізуге және оның ішінде қорғаныс құрылғыларын (қаптамаларды, панельдерді) шешуге және электр ашаларын, розеткаларды, ажыратқыштарды, автоматтарды оларда электр тогы мен кернеу жоқ кезде бөлшектеуге мүмкіндік береді.

Бұл тыңдаушы үшін ең «жұмыс» абзацы. Бөлшектерді талдаймыз.

Электр жетегі — иә, қауіпсіз жұмыс білімі.

Электрмен пісіру — иә, бірақ өздігінен қосусыз. II тобы бар адам дәнекерлеу бекетін желіге өзі қоятын адамға айналмайды «өйткені істей алады». Қосу — осы тұжырымдағы оның өздігінен әрекеті емес.

Термиялық қондырғылар, жүк көтергіш машиналар, жылжымалы машиналар және электр жетегі бар механизмдер, 1000 В дейінгі қол электр құралы — қауіпсіз жұмыс білімі контурында.

Желі кернеуінің шегі — 1000 В дейін. «Шамамен төмен» емес. «Сақ болса 6 кВ-қа да болады» емес.

Қаптамаларды, панельдерді шешу, ашаларды, розеткаларды, ажыратқыштарды, автоматтарды бөлшектеу — тек ток пен кернеу жоқ кезде. Бұл «сәл» кернеу астында жұмыс істеуге рұқсат емес. Расталған жоқтық жоқ — бөлшектеу жоқ. Курс теориямен сізге тексеру тәсілін үйретпейді: практика — тағылымдамада және орнында. Бірақ тыйым логикасы осында тұр: сіз бөлшектеп жатқан автоматта кернеудің болуы әрекетті II топ осы абзацта «рұқсат ететін» шеңберден шығарады.

2-тармақ (нөмірі 2 екі тармақтың екіншісі). Электр тогының қаупі, ток өткізгіш бөліктерге жақындау қаупі туралы айқын түсінік, сондай-ақ электр энергетикасы саласында, оның ішінде электр қорғаныс құралдары мен құрылғыларын пайдалану арқылы жұмыс істеу кезіндегі білім.

«Айқын түсінік» — ұран емес. Бұл қауіп суретіне қойылатын талап: ток пен жақындау — айқын түсінік, ал сала ішіндегі жұмыс, оның ішінде қорғаныс құралдары мен құрылғыларын пайдалану — білім. Қақпақты қалай шешуді білетін, бірақ жақындау қаупін басында ұстамайтын адам осы тармақ бойынша жиналмаған.

Сценарий. II тобы бар слесарь жиілік түрлендіргішінің қаптамасын шешеді. Бұған дейін: кернеу шешілген, жоқтығы орнында әрекет ететін тәртіппен тексерілген. Бұл абзац рұқсатына ұқсайды. Сол слесарь «қақпақ шешілгенше қоңыраулату үшін» клеммаларға жақындайды, жоқтығына көз жеткізбей — енді сол абзац емес. Топ резеңке емес.

Сценарий. II тобы бар дәнекерлеуші конструкцияны пісіреді. Бекет кабелін «біреу кіргізіп қойған». Одан сұрайды: «Жақын қалқанға өзің қос, сенде топ бар ғой». Акт айтады: электрмен пісіру өздігінен қосусыз. Өтініш — рұқсат емес.

Сценарий. II тобы бар адам РҚ-10 кВ-қа «жай схеманы қарауға» барады. II 1000 В дейінгі электр қондырғыларындағы жұмыстарға мүмкіндік береді. 10 кВ — өздігінен жұмыстардың бұл контуры емес. Бөтен жоғары кернеулі РҚ-ны «қызық болғандықтан» қарау — II топтың құқығы емес. Өз жоғары тобынсыз жақындық үшін қайтадан еріп жүру және ұйым тәртібінің логикасы шығады, «менде енді бірінші емес» емес.

III топ: 1000 В дейінгі өздігінендік және бөтен бригадалар

Курс аудиториясы жиі III-ті «сәл ересек II» деп ойлайды. 1-қосымша басқа көлемді сызады.

1-тармақ: бұрынғы топ көлеміндегі білім. Яғни II-нің бүкіл контуры, екі «2.» және бөлшектеу кезіндегі кернеу жоқтығы шартын қоса, ешқайда кетпейді.

2-тармақ — үш блокты орындауға арналған білім.

1) тармақша сеніп тапсырылған электр қондырғыларында өздігінен қызмет көрсету, аралау, қарап-тексеру, қосу және өшіру, оның ішінде кернеуі 1000 В дейінгі электр қондырғыларындағы электр энергиясын есепке алу схемаларында (жүйелерінде), сондай-ақ жөндеу немесе баптау бригадаларын осы электр қондырғыларына жіберу үшін.

Негізгі сөздер: сеніп тапсырылған, өздігінен, 1000 В дейін, бригадаларды жіберу.

Сеніп тапсырылған — қаладағы кез келген емес. Бекіту бойынша өздері.

Өздігінен қызмет көрсету, аралау, қарап-тексеру, қосу және өшіру — II-де осы абзацтың өздігінен функциясы ретінде жоқ нәрсе. II — кернеу жоқ кезде қаптамаларды шеше отырып 1000 В дейінгі жұмыстар және аталған жабдықпен қауіпсіз жұмыс білімі. III — енді өзі қызмет көрсетеді, өзі жүреді, 1000 В дейін сеніп тапсырылғанды, оның ішінде есепке алуды өзі қосады және өшіреді.

Жөндеу немесе баптау бригадаларын осы қондырғыларға жіберу — бөлек билік. II тобы бар адам «мен мұнда жұмыс істеймін» деп жіберушіге айналмайды. Бригадаларды жіберу тұжырымы III-те тұрады.

2) тармақша электр қондырғыларында, сымда және энергетика нысандарында, станоктар мен машиналарда (стационарлық және жылжымалы), сондай-ақ тұрмыстық және кеңсе техникасында қолданылатын автоматика, есепке алу, тіркеу аспаптарында жөндеу жұмыстарын өздігінен жүргізу.

Бұл аталған контурда өз қолымен жөндеу туралы: қондырғылар, сым, автоматика, есепке алу, тіркеу, станоктар мен машиналар, тұрмыстық және кеңсе техникасы. Өздігінен. «Дәнекерлеушіге кілт беру» емес.

3) тармақша құрылыс-монтаждау, жөндеу, іске қосу-реттеу жұмыстары бригадасының құрамында, оның ішінде электр қондырғыларындағы сынақ-өлшеулер, энергетика нысандарындағы, станоктар мен машиналардағы (стационарлық және жылжымалы) сым және автоматика, есепке алу, тіркеу аспаптары бойынша жұмыстар.

Мұнда «өзі бригада сияқты» емес, бригада құрамында. ҚМЖ, жөндеу, ІҚР, сынақ-өлшеу. III адамды осы жұмыстардың басшысына автоматты түрде айналдырмайды — бригаданы басқару IV топта басқаша тұжырымдалған.

3-тармақ: жұмысты қауіпсіз жүргізуді қамтамасыз ету және электр қондырғыларында жұмыс істеушілерді қадағалау білігі.

Қадағалау — енді тек өз қолы емес. III тобы бар адам қондырғыларда басқаларды қарай білуі керек. Бұл білік талабы, құрметті атақ емес.

4-тармақ: зардап шеккенді электр тогының әсерінен босату қағидаларын білу.

«Ток қауіпті деген жалпы түсінік» емес — бұл II-дегі екінші «2.»-де болды. Мұнда — босату қағидалары. Манекендегі практика — бұл курс емес. Қағидаларды білу — иә, III көлемінде.

Сценарий. Мердігерлерді 0,4 кВ есепке алу қалқанына жіберу керек. Нысанда II тобы бар адам кезекші. Ол қалқанды біледі, кернеу жоқ кезде қаптамаларды шешкен. Бригаданы жіберу — III көлемінде, 1) тармақша. II тобы бар кезекші 1-қосымшаның тұжырымымен бұл функцияны жаппайды.

Сценарий. Кеңсе қалқанында автомат бұзылды, «ауыстыр, сен электриксің» деп сұрайды. Егер адамда III болса және бұл оның сеніп тапсырылған / техниканы жөндеу контурында болса — 2) тармақша оның жұмысына ұқсайды. Егер адамда II болса — қараңыз, кернеу жоқтығы бар ма және әрекет жоқ кездегі шешу мен бөлшектеуге кіре ме, әлде III көлеміндегі өздігінен жөндеу керек пе. Шекара жіңішке және кеңсе-менеджердің қалауымен емес, әрекетті топ мәтінімен плюс лауазымдық контурмен салыстырумен шешіледі.

Сценарий. Жиынтықтағы өлшеулер. III тобы бар адам сынақ-өлшеулері бар бригада құрамында бола алады (3) тармақша). Бұл автоматты түрде «өзі сынақты тағайындады және басшы ретінде өзі жауапты» емес. Бригаданы басқару — IV-ке қараңыз.

III үшін өтіл — 1-қосымшаның 2-бағаны: бұрынғы топта 3 ай. III және жоғарыны бұрын растаған адамдар үшін — жұмысқа орналасқан сәттен бастап бір ай аяқталғаннан кейін. «72-ден тыс сонша сағат теориядан кейін» емес. «Диплом үш айдың орнына» емес. Бұрынғыда үш ай — осы сатының жалпы қағидасы. Орналасқаннан кейінгі ай — тек бұрын растағандардың ерекше жағдайы. Бұрынғы көлемдегі білім міндетті. 72 сағаттық сағат нормасы II-де сол сатының шарты ретінде тұрады, оны III ұстауы керек. Лауазым бағдарламасы мен тағылымдама (№ 234 бұйрық, 26–27, 43, 45-тармақтар) жолды жоймайды — олар туралы келесі сабақ.

IV топ: 1000 В жоғары, 1000 В дейінгі басқару, үйрете білу

Сіз, ең алдымен, бұл курсты «төртіншіге» тапсырмайсыз. Бірақ IV-сіз 3-ескертпені (төртіншіден төмен емес еріп жүруші) де, III төбесін де түсінбейсіз.

1-тармақ: қайтадан бұрынғы көлемдегі білім. Бүкіл III, 1000 В дейінгі бригадаларды жіберу мен зардап шеккенді босатуды қоса, баспалдақтың төменінде қалады.

2-тармақ — бес блокты орындауға арналған білім.

1) тармақша өздігінен қызмет көрсету, диспетчерлік және жедел келіссөздер жүргізу, электр қондырғыларын аралау, қарап-тексеру, қосу, ауыстырып қосу және өшіру, оның ішінде есепке алу схемаларында, кернеуі 1000 В жоғары электр қондырғыларында, сондай-ақ жөндеу немесе баптау бригадаларын осы электр қондырғыларына жіберу үшін.

Шек жылжыды. Өздігінен операциялар мен бригадаларды жіберу — енді 1000 В жоғарыда. Қосымша диспетчерлік және жедел келіссөздер, ауыстырып қосулар. Бұл 0,4 кВ қалқаннан басқа әлем.

2) тармақша бригада құрылыс-монтаждау, жөндеу, іске қосу-реттеу жұмыстарын, оның ішінде сынақ-өлшеулерді орындаған кезде, лауазымдық нұсқаулық шеңберінде басқару.

III-те «бригада құрамында» болды. IV-те — лауазымдық нұсқаулық шеңберінде осы жұмыстар кезінде бригаданы басқару. «Кез келген IV әлемдегі кез келген бригаданы басқарады» емес, нұсқаулық шеңберіндегі басқару.

3) тармақша әкімшілік-техникалық персоналдың лауазымдық нұсқаулығына сәйкес кернеуі 1000 В дейінгі электр қондырғылары бар (учаске, нысан) электр шаруашылығына жауапты адам ретінде ұйымдағы жұмыстарды басқару.

Міне III-пен жиі шатастыратын төбе. 1000 В дейінгі қондырғылары бар учаскенің электр шаруашылығына жауапты осы тұжырымда — IV контуры, әкімшілік-техникалық персонал, лауазымдық нұсқаулық. III сеніп тапсырылғанды 1000 В дейін өзі қызмет көрсетеді және бригадаларды жібереді. Ол мұнда электр шаруашылығына жауапты адам деп аталмаған.

4) тармақша электр энергетикасы саласындағы сараптама, жобалау ұйымдарының мамандары, энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру саласындағы сарапшылар немесе мамандар (энергоаудиторлар) үшін өздігінен қарап-тексеру, оның ішінде есепке алу схемаларында.

5) тармақша ұйымдардың қауіпсіздік және еңбекті қорғау қызметтерінің басшылары мен мамандары үшін электр қауіпсіздігі, бақылау және анықталған бұзушылықтар бойынша шаралар қабылдау мәселелерінде лауазымдық нұсқаулық шеңберінде өздігінен қарап-тексеру, оның ішінде есепке алу схемаларында.

4 және 5-тармақтар — цех монтеры туралы емес. Сарапшы, жобалаушы, энергоаудитор, ЕҚ және қауіпсіздік туралы. Оларға IV өздігінен қарап-тексеру береді, «жедел персоналдың орнына ажыратқыштарды бұрау құқығы» емес.

3-тармақ: электр қондырғыларындағы жұмыстар кезіндегі қауіп туралы толық түсінік. II-де «айқын» болды. IV-те — «толық». Бұл акт мәтінінің градациясы, сын есім ойыны емес.

4-тармақ: персоналды қауіпсіздік техникасы қағидаларына оқыта білу.

IV тобы бар адам осы талапта — үйрете алатын адам да. Сондықтан ол 3-ескертпеде I топ үшін ең аз еріп жүруші ретінде қисынды тұрады: қауіпті өзі түсіну аз, басқаны жүргізу керек.

Сценарий. 0,4 кВ учаскеде «электр шаруашылығына жауаптыны» іздейді. III тобы бар ағаны қояды «өйткені ол бәрін қалқандарға жібереді». IV үшін 2-тармақтың 3) тармақшасы осы рөл туралы басқаша айтады. III директордың қалауымен топ пен нұсқаулықтың тиісті контурынсыз электр шаруашылығына жауаптыға айналмайды.

Сценарий. I тобы бар адамды қондырғыға ілестіру керек. III тобы бар бригадирді алады: «ол қадағалай алады, онда қадағалау туралы тармақ бар». Жұмыс істеушілерді қадағалау — III талабы. I топты тікелей жанында ілестіру — 3-ескертпе бойынша IV-тен төмен емес. Әртүрлі функциялар.

IV үшін өтіл — 2-баған: бұрынғы топта 6 ай; IV және жоғарыны бұрын растаған адамдар үшін — жұмысқа орналасқан сәттен бастап бір ай аяқталғаннан кейін. Алты ай — «бөтен қағидалардағы жыл» емес және «директор шешкендей» емес. Ерекше ай — қайтадан тек IV+ бұрын растағандар үшін.

V топ: кез келген кернеу жұмыстарды ұйымдастыру ретінде

1-тармақ: бұрынғы көлемдегі білім.

2-тармақ — орындауға арналған білім.

1) тармақша әкімшілік-техникалық персоналдың лауазымдық нұсқаулығына сәйкес кернеуі 1000 В жоғары электр қондырғылары бар (учаске, нысан) электр шаруашылығына жауапты адам ретінде ұйымдағы жұмыстарды басқару.

IV-тің 3) тармақшасына қатысты жылжу: онда 1000 В дейін, мұнда жоғары.

2) тармақша сараптама, жобалау ұйымдарының мамандары, энергоаудиторлар үшін өздігінен қарап-тексеру, оның ішінде есепке алу — тұжырым IV-ке жақын, бірақ V контурында тұрады.

3) тармақша ЕҚ және қауіпсіздік қызметтерінің басшылары мен мамандары үшін электр қауіпсіздігі, бақылау және бұзушылықтар бойынша шаралар мәселелерінде өздігінен қарап-тексеру, оның ішінде есепке алу, олардың лауазымдық нұсқаулығының талаптары шартымен.

3-тармақ: электр қондырғыларының схемаларын, жабдықтың орналасуын, өндірістің технологиялық процестерін білу. Бұл енді II-дегі «бекітілген қондырғылар туралы қарапайым техникалық білім» емес. Бұл схемалар, орналасу, процесс.

4-тармақ: жұмыстарды қауіпсіз жүргізуді ұйымдастыра білу және кез келген кернеудегі электр қондырғыларындағы жұмыстарды тікелей басқару.

Кез келген. Тек «өз 0,4 учаскесінің» емес. V формуласы.

5-тармақ: жұмыскерлерге нұсқама өткізген кезде қауіпсіздік шаралары туралы талаптарды айқын белгілеп, баяндай білу.

6-тармақ: персоналды қауіпсіздік техникасы қағидаларына, алғашқы медициналық көмек көрсетудің практикалық тәсілдеріне оқыта білу.

IV-те ҚТ қағидаларына оқыта білу болды. V-те оларға оқыту білігі ретінде алғашқы көмектің практикалық тәсілдері қосылған.

Сценарий. 110 кВ қондырғылары бар станцияның бас энергетигі. 1000 В жоғары электр шаруашылығына жауапкершілік контуры — V топтың 1) тармақшасы, плюс кез келген кернеудегі жұмыстарды ұйымдастыру. Бұл курс оған «V орнына тапсырылмайды». Ол II мен III-ті қайда қою керектігін көру үшін топтарды оқи алады.

Сценарий. V тобы бар ЕҚ маманы қарап-тексеруге барады. 3) тармақша мұның лауазымдық нұсқаулықта тұруын талап етеді. Нұсқаулықсыз топ өздігінен кеңейтпейді: акт бірнеше рет нұсқаулыққа қайта оралады.

V үшін өтіл — 2-баған: бұрынғы топта 12 ай; V-ні бұрын растаған адамдар үшін — жұмысқа орналасқан сәттен бастап бір ай аяқталғаннан кейін. Бұрынғыда бір жыл — жалпы қағида. Орналасқаннан кейінгі ай расталған IV үшін берілмейді: жол V-ні бұрын растағандар туралы айтады.

Жиынтық кесте: II, III, IV, V

Кесте актті алмастырмайды. Ол жиі шатастыратын шектерді ұстайды: 1000 В, «құрамында» қарсы «басқару», бригадаларды жіберу, электр шаруашылығына жауапты, I үшін еріп жүруші.

I топ бұл салыстырмалы кестеге баған болып кіргізілмеген, өйткені оның контуры басқа: электртехникалық емес персонал (2-ескертпе), токтың қарапайым қаупі және қаптамаларды шешпей тұрмыстық/кеңсе техникасы (3-баған), III тобы бар жұмыскердің нұсқамасы мен ауызша сұрауы, 13-қосымша журналы, өтіл — орналасқаннан кейін бір ай ішінде (2-баған), IV+ еріп жүрушісіз қондырғылар жанында тұрмау (3-ескертпе). Бұл ойдан шығарылған баған емес — бұл жоғарыда баяндалған акт мәтіні. II–V кестесіне оны қоймаймыз, электртехникалық баспалдақты электртехникалық емес кіреберіспен араластырмау үшін.

«Бұрынғы топ көлеміндегі білімді» қалай оқу керек

II-ден V-ке дейінгі әр саты осы сөзбен басталады. Бұл сыпайылық емес. Бұл тесіктерге тыйым.

«Бригадаларды өзі жібереді» деген, бірақ II-нің бөлшектеуді тек кернеу жоқ кезде шартын ұстамайтын III тобы бар адам өз тобының 1-тармағын жинамаған.

1000 В жоғарыда жедел келіссөз жүргізетін, бірақ III көлеміндегі қадағалау мен зардап шеккенді босатуды білмейтін IV тобы бар адам бұрынғыны жинамаған.

«Кез келген кернеуді ұйымдастырады» деген, бірақ үйрете алмайтын V тобы бар адам IV-ті және өз 6-тармағын жинамаған.

II және III-ке баратын сіз үшін практикалық мәні: «балаларға арналған» бөліктерді өткізіп жібермеңіз. Бекітілген қондырғылар туралы қарапайым білім мен қауіп туралы айқын түсінік — шертуге болатын кіріспе емес. Оларсыз III акт мәтінінде заңды түрде басталмайды.

Қате «топ жалақы ретінде»

Нысандарда топты кейде разряд пен жалақы бойынша қояды: бригадирге — III, шеберге — IV, бастыққа — V, «салмақты болу үшін». 1-қосымша солай құрылмаған.

Топ рұқсат етілген әрекеттер мен талап етілетін білімге ілеседі, плюс акт оған сілтеме жасайтын жерде лауазымдық нұсқаулыққа. Егер шебер ешқашан 1000 В жоғары қондырғыларды жүргізбесе және электр шаруашылығына жауапты болмаса, IV оған осы кестеден «шебер лауазымы бойынша тиесілі» автоматты түрде емес. Егер электромонтёр 1000 В дейін сеніп тапсырылғанды өзі қызмет көрсетсе және бригадаларды жіберсе — оған II аз, тариф қандай болса да.

Кері қате: II тобы бар адамға мердігерлерді жіберу мен оларды қадағалауды тапсырады «өйткені басқа ешкім жоқ». Адам жетіспеушілігі 1-қосымшаны кеңейтпейді.

Сценарий. Кіші қазандық, 0,4 кВ қондырғылар, II тобы бар бір «барлық қолға». Директор: «сен бізде электр шаруашылығына жауаптысың». IV топтың 2-тармағының 3) тармақшасы IV-ті, әкімшілік-техникалық контурды және лауазымдық нұсқаулықты талап етеді. Топсыз директор бұйрығы қосымшаны жазып қоспайды. Директорға не істеу — ұйым сұрағы, «кестені курспен қалай айналып өту» сұрағы емес. Курс үйлесімсіздікті адал көрсетеді.

Қате «1000 В — кабель туралы, топ туралы емес»

Кейде айтады: «бізде барлық жерде 380, II мен III-тің қандай айырмасы». Айырма цех желісінің кернеу шамасында емес — екеуінде де 1000-ға дейін. Айырма операциялардың өздігінендігінде және бригадаларды жіберуде.

II: 1000 В дейінгі жұмыстар, кернеу жоқ кезде қаптамаларды шешу, аталған жабдықпен қауіпсіз жұмыс білімі, өздігінен қосылмай дәнекерлеу.

III: өзі қызмет көрсетеді, аралайды, қарап-тексереді, сеніп тапсырылғанды қосады және өшіреді, оның ішінде есепке алу; аталған контурда өзі жөндейді; ҚМЖ/ІҚР/өлшеулерде бригада құрамында; қадағалау; зардап шеккенді босату.

Бір 380 В-та бұл мәні бойынша әртүрлі кәсіптер, кабель бір болса да.

Сценарий. Есепке алу қалқаны. II тобы бар адам кернеу жоқ кезде панельді шешу керек жағдайда болуы мүмкін — бұл оның абзацы. Есепке алу кірісін өздігінен өшіруді және тексеру бригадасын жіберуді сұрайтын II тобы бар адам — бұл енді III тұжырымдары, 1) тармақша.

Қате «еріп жүруші = кез келген тәлімгер»

3-ескертпе еріп жүрушінің тобы бойынша қатаң: IV-тен төмен емес. Тағылымдама тәлімгері (№ 234 бұйрық, 43-тармақ — жауапты үйретуші адам) — басқа рөл. Тағылымдамадағы үйретуші адам ұйым тағайындаған адам болуы мүмкін; бұл сабақ онда қандай топ бар деп ойдан шығармайды. Бірақ «I-ді тікелей жанында ілестіру» функциясын акт дәл IV+-қа байлаған.

I тобы бар тағылымдамашыға: «Серёжамен бар, онда II бар, ол сені қалқан жанында үйретеді, бұл еріп жүру» деп айтуға болмайды. Шеберханадағы кернеусіз оқу стендінде тәсілдерді үйрету — мүмкін, егер тағылымдама солай құрылса. Электр қондырғыларының тікелей жанында тұру — жоқ, IV+ еріп жүруші болмайынша.

Бұл қате сабақ бастауын қоректендіреді. I тобы бар адам тамбурға қадам басты, өйткені «іште өздері, мен оларменмін». Өздері II тобында болды. 3-ескертпе істемеді.

Осы төрт жерде актілерде не бар — норма тұрған жерден «бос орын» іздемеу үшін

I топ. 3-баған: ток қаупі туралы қарапайым білім; розеткалар арқылы қосу және қаптамаларды шешпей, ашаларды, розеткаларды, ажыратқыштарды, автоматтарды бөлшектемей тұрмыстық және кеңсе техникасын пайдалану кезіндегі шаралар. 2-ескертпе: электртехникалық емес персонал; орындар тізбесі — ұйым басшысы; нұсқама, ауызша сұрау, қажет болғанда дағдылар; басшының өкімі бойынша III тобы бар жұмыскер өткізеді. 13-қосымша — журнал. 3-ескертпе — IV-тен төмен емес еріп жүруші. 2-баған — орналасқаннан кейін бір ай ішінде.

III, IV, V өтілі. 2-баған: бұрынғы топта 3 / 6 / 12 ай. Ерекше мерзім — тиісті топты бұрын растағандар үшін орналасқаннан кейін бір ай (III және жоғары / IV және жоғары / V). Білім 2-бағанды қысқартпайды; ол № 234 бұйрықтың 22, 23 және 27-тармақтарында дайындау шарты мен мазмұны ретінде тұрады.

Білімді мерзімді тексеру. № 234 бұйрық, 33-5-тармақ: электртехникалық және электртехнологиялық персонал — күнтізбелік жылда кемінде бір рет; әкімшілік-техникалық персонал және қауіпсіздік пен еңбекті қорғау қызметтерінің мамандары — күнтізбелік үш жылда кемінде бір рет. Бұл «жарнамадағы бланктің жарамдылық мерзімі» емес. Бұл тексеру мерзімділігі. Басшылар мен мамандардың біліктілігін арттыру (90–91-тармақтар) — көрші контур: қысқа мерзімді үш жылда кемінде бір рет, ұзақ мерзімді бес жылда кемінде бір рет. 33-5-тармақпен біріктіруге болмайды.

Куәлік. № 222 бұйрыққа 15-қосымша: нысан, өлшемі 95 × 65 мм, төрт бет, екінші беттегі келесі тексеру күні, комиссия төрағасының қолы. № 234 бұйрық, 41-тармақ: тексеру нәтижелері бойынша жазба, 1-қосымшаның хаттамасы, тәулік ішінде қол қойып танысу, хаттамаларды кемінде үш жыл сақтау.

Норманы бөтен бұйрықпен жабатын адам нысанда екінші нормативтік шындық жасайды. Комиссия № 222 бұйрық пен № 234 бұйрық бойынша сұрайды, ал ол көрші цехтың жады бойынша жауап береді.

Сценарий: бір 0,4 кВ қалқан жанында төрт адам

Цех жарықтандыру қалқаны, 380/220 В. Керек: жанында кім тұратынын қарау; кернеуді шешкеннен кейін панельді шешу; автоматты ауыстыру; мердігерді ауыстыруға жіберу; учаскенің электр шаруашылығына кім жауапты екенін түсіну.

• I тобы бар адам. Электртехникалық емес персонал (2-ескертпе). Нұсқаулық шеңберіндегі розетка — қаптаманы шешпей. IV+ еріп жүрушісіз қалқан жанында тұрмайды. Тіпті «жай қарайды».
• II тобы бар адам. 1000 В дейінгі ЭҚ-да жұмыс жүргізе алады, ток пен кернеу жоқ кезде панельді шешіп, автоматты бөлшектей алады. Бригаданы жіберуші ретінде тұжырымдалмаған. Электр шаруашылығына жауапты емес.
• III тобы бар адам. Сеніп тапсырылғанды өздігінен қызмет көрсету, өшіру/қосу, осы қалқанға жөндеу бригадасын жіберу, 2) тармақша контурында өздігінен жөндеу, қадағалау, зардап шеккенді босату қағидаларын білу.
• IV тобы бар адам. Нұсқаулық бойынша 1000 В дейінгі учаскенің электр шаруашылығына жауапты бола алады; үйрете алады; I-ді ілестіре алады. Осы қалқан үшін «1000 В жоғары» керек емес, бірақ IV мұнда артық емес — ол III-те жоқ рөлдерді жабады.

Төртеуінің ешқайсысы бұл құқықтарды курстан алмайды. Олар ұйым топ бергенде алады. Курс тек қалқан жанында рөлдерді шатастыруға мүмкіндік бермейді.

Бесіншіні ойша қосайық: V тобы бар адам. Осы 0,4 кВ қалқанда оның «кез келген кернеуі» операция ретінде керек емес. Ол жұмыстарды ұйымдастыру және нысанның тұтас 1000 В жоғары электр шаруашылығы туралы сөз болса керек. Жарықтандыру автоматын ауыстыруға «мәртебе үшін» V қоюдың мәні жоқ. Мердігерді жіберуге II қою — қауіпті.

Сценарий: кеңсе техникасы және «электрикті шақыру»

Кеңседе ұзартқыш қосылмайды. I тобы бар әкімші оны үстел астынан тартып, розеткаға қарындашпен қарайды. I топтың 3-бағаны розеткалар арқылы қосуға және техниканы ашаларды, розеткаларды, ажыратқыштарды, автоматтарды бөлшектемей пайдалануға рұқсат етеді. Розеткадағы қарындаш — енді бұл көлем емес. 3-ескертпе: IV+ еріп жүрушісіз тікелей жақындық оның емес. Розеткаларды бөлшектеу II мәтінінде ток пен кернеу жоқ кезде II тобы бар адамға рұқсат етілген, I тобы бар әкімшіге емес. Сезілетін токтың миллиампердегі шегін № 222 және № 234 бұйрықтар оқу кестесі ретінде белгілемейді; акт жеткілікті: бөлшектеу оның емес, IV+ еріп жүрушісіз жақындық оның емес.

II тобы бар «электрикті» шақырады. Ол өшіреді, орнының тәртібімен кернеу жоқтығына көз жеткізеді, розетканы бөлшектейді. Бұл оның абзацы. Егер розетка есепке алу қалқанында болса және есепке алу схемасында өздігінен әрекет ету, кірісті өшіру, тексеруді жіберу керек болса — III-ке қараңыз.

Мердігерді шақырады. 1000 В дейінгі сеніп тапсырылған қондырғыларға III тобы бар (немесе жоғары, бұрынғы көлеммен) адам жібереді. II тобы бар адам мердігерді «өзі өткіздім, мен мұндамын ғой» — III топтың 1) тармақшасын жаппаған.

Осылай тұрмыстық көрініс «барлық жағдайға бір электриксіз» топтар бойынша қабатталады.

Сценарий: цехтегі дәнекерлеу бекеті

Бекет тұр, қорек кабелі өшірілген. II тобы бар дәнекерлеуші пісіреді, қауіпті біледі. Шебер: «Қалқан анау, қос, энергетиктер жоқ кезде».

II мәтіні: өздігінен қосусыз электрмен пісіру. Шебер топ тұжырымын бұзуды сұрайды, «бастама көрсетуді» емес.

Кім қосады — 1000 В дейінгі сеніп тапсырылған қондырғыларды өздігінен қосу/өшіру III-те бар персонал, не ұйым тиісті тобы мен нұсқаулығы бар адамдарға бекіткен өзге контур. Курс тегін тағайындамайды. Курс II тобы бар дәнекерлеушіге қосуды өз құқығы деп санауға тыйым салады.

Егер дәнекерлеуші — электртехнологиялық персонал болса, бұл кестені айналып өту емес. 1-қосымшаның тақырыбы электртехникалық (электртехнологиялық) персоналды бір топтар баспалдағымен қамтиды.

Сценарий: сынақтар мен өлшеулер

Мердігерлік зертхана өлшеу жасауға келеді. Тапсырыс беруші жағынан бригада құрамында кім тұрады? III, 3) тармақша: бригада құрамында, оның ішінде сынақ-өлшеулер бойынша.

Егер бұл лауазымдық нұсқаулық шеңберіндегі ҚМЖ/жөндеу/ІҚР/сынақ басқаруы болса, бригаданы кім басқарады? IV, 2) тармақша.

1000 В дейінгі қондырғыларға бригаданы кім жібереді? III, 1) тармақша (сеніп тапсырылған).

Үш түрлі рөл, жиі біреуге біріктіріледі: «біздің электрик қарсы алады». Егер «біздің электрик» II тобында болса, ол бригаданы жіберуді де, III көлеміндегі қатысуды да, IV көлеміндегі басқаруды да жаппаған.

Сценарий: сарапшы және энергоаудитор

Энергоаудитор есепке алу схемаларын қарауға келеді. Оған ажыратқыштарды бұрау керек емес. Оған өздігінен қарап-тексеру керек, оның ішінде есепке алу схемаларында. Бұл IV топтың 4) және V топтың 2) тармақшалары — сараптама, жобалау ұйымдарының мамандары, энергоаудиторлар үшін.

Нысан қатесі: «біздің II-мен барсын, ол қалқандарды біледі». Өз II-нің қалқандарды білуі аудитордың тобын алмастырмайды және II-ні осы тармақшалар логикасында бөтен қарап-тексерудің еріп жүрушісі етпейді. Аудитор қатесі: «менде V бар, демек мен мұнда жедел персоналмын». Жоқ, тұжырым — өздігінен қарап-тексеру, жедел ауыстырып қосуларды басып алу емес.

Лауазымдық нұсқаулық қайтадан зәкір. Акт оны әкімшілік-техникалық рөлдерде және ЕҚ-да қайталайды.

II және III-ке дайындалып, мұны қалай пайдалану керек

Топ нөмірлерін емес, әрекет шекараларын үйреніңіз.

II үшін, III жоқ кезде:

• сіздің жұмыстарыңыз — 1000 В дейінгі ЭҚ-да;
• қаптамалар, ашалар, розеткалар, ажыратқыштар, автоматтар — ток пен кернеу жоқ кезде;
• электрмен пісіру — өздігінен қосусыз;
• бекітілген қондырғылар — қарапайым техникалық білу керек;
• ток пен жақындау қаупі — айқын түсінік, плюс сала ішіндегі жұмыс кезіндегі білім, оның ішінде қорғаныс құралдары мен құрылғыларын пайдалану арқылы;
• бригадаларды жіберу, аралаумен және жедел қосулармен өздігінен қызмет көрсету, қадағалау, зардап шеккенді босату — әлі сіздің мәтініңіз емес.

III үшін, ұйым сонда апарғанда:

• II-де болғанның бәрі қалады;
• 1000 В дейін сеніп тапсырылған — өзіңіз қызмет көрсетесіз, аралайсыз, қарап-тексересіз, қосасыз және өшіресіз, оның ішінде есепке алу;
• осы қондырғыларға жөндеу және баптау бригадаларын жібересіз;
• 1. тармақша контурында өзіңіз жөндейсіз;
• бригада құрамында — ҚМЖ, жөндеу, ІҚР, өлшеулер;
• қауіпсіз жүргізу мен қадағалауды қамтамасыз ете аласыз;
• зардап шеккенді босату қағидаларын білесіз;
• электр шаруашылығына жауапты — IV топтың 3) тармақшасы бойынша әлі сіз емессіз;
• 1000 В жоғары қондырғылар өздігінен қызмет көрсету ретінде — сіз емессіз.

Екеуі үшін де: I-ді IV+ еріп жүрушісіз жанында қалдырмайсыз. Өзіңізді II-мен I үшін еріп жүруші деп санамайсыз.

Сағаттармен және осы курспен байланыс

72 сағат — 2-баған бойынша II шарты, «III білім көлемі» емес. III үшін 2-баған бұрынғы топта 3 ай талап етеді (немесе орналасқаннан кейінгі ай, егер III+ бұрын растаған болса). Бұл курс — теория, шамамен 810 минут, практика емес, 2–20 күн тағылымдама емес, қайталау емес, комиссия емес. Топ неге рұқсат ететінін және қандай өтіл талап ететінін білу тобы болуға тең емес.

Келесі модульдерді оқығанда 1-қосымша кестесін ашық ұстағанның мәні бар. II-дегі «кернеу астына кірме» әр тыйымы бөлшектенетін аппараттағы ток пен кернеу жоқтығы туралы сөзде кодталған. III-тегі мердігерді жіберу туралы әр әңгіме 1) тармақшада кодталған. Курс актіден тыс ойдан шығармайды. Ол акт оқуды үйретеді.

Топ нөмірінің орнына шеберге не айту керек

Орнына: «Маған үшіншіні қойыңыз, мен мұнда көптен берімін».

Айту: «№ 222 бұйрыққа 1-қосымша бойынша, ӘМ тіркеуі № 10889, 1000 В дейінгі сеніп тапсырылған қондырғыларды өздігінен қызмет көрсету, қосу және өшіру, есепке алу және бригадаларды жіберу — бұл III тұжырымдары. Қазір құжаттарымда II бар, демек бұл әрекеттерді маған тапсырмаңыз. Қандай лауазым бағдарламасы мені III-ке апарады және оны бас техникалық басшы ретінде кім бекітті — № 234 бұйрық бойынша, 26–27-тармақтар».

Орнына: «Күзетші камера жанында тұрсын».

Айту: «1-қосымшаның 3-ескертпесі: I топ IV-тен төмен емес еріп жүрушісіз тікелей жанында болуға мүмкіндік бермейді. I тобы бар күзетші камера жанында жалғыз — бұл кезекшілік емес, топ шекарасын бұзу».

Орнына: «Төртінші маған керек емес, бізде тек 380».

Айту: «380 — 1000 В дейін. 1000 В дейінгі қондырғылары бар учаскенің электр шаруашылығына жауапты 1-қосымшада IV-те отыр, III-те емес. Егер бұл рөл менде болса — әңгіме IV туралы, кабель кернеуі туралы емес».

Осылай топ бейдждегі цифр болудан қалады және тапсырмалар тіліне айналады.

Сабақтың қысқа жады

I — электртехникалық емес персонал (2-ескертпе); токтың қарапайым қаупі; қаптамаларды шешпей және аппараттарды бөлшектемей тұрмыстық және кеңсе техникасы (3-баған); III тобы бар жұмыскердің нұсқамасы мен ауызша сұрауы; 13-қосымша журналы; өтіл — орналасқаннан кейін бір ай ішінде; IV+ еріп жүрушісіз қондырғылар жанында тұрма (3-ескертпе).

II — 1000 В дейін, кернеу жоқ кезде қаптамалар мен бөлшектеу, электрмен пісіру өздігінен қосусыз, бекітілген қондырғылар, айқын қауіп. Өтіл: бұрынғы топпен жұмыс кезеңінде кемінде 72 сағат бағдарлама. Актіде нөмірі «2.» екі тармақ — солай оқимыз.

III — сеніп тапсырылғанда 1000 В дейін өзі, бригадаларды жіберу, өз контурында өзі жөндеу, ҚМЖ/ІҚР/өлшеулерде бригада құрамында, қадағалау, зардап шеккенді босату. Өтіл: бұрынғы топта 3 ай; орналасқаннан кейін 1 ай — егер III және жоғарыны бұрын растаған болса.

IV — 1000 В жоғары өздігінен, бригаданы басқару, 1000 В дейінгі электр шаруашылығына жауапты, сарапшылар мен ЕҚ қарап-тексерулері, қауіп туралы толық түсінік, үйрете білу. I-ді ілестірудің ең азы. Өтіл: бұрынғы топта 6 ай; орналасқаннан кейін 1 ай — егер IV және жоғарыны бұрын растаған болса.

V — 1000 В жоғары электр шаруашылығы, схемалар мен процесс, кез келген кернеудегі жұмыстарды ұйымдастыру, шараларды баяндау білігі ретінде нұсқама, ҚТ және алғашқы көмекке оқыту. Өтіл: бұрынғы топта 12 ай; орналасқаннан кейін 1 ай — егер V-ні бұрын растаған болса.

Ұйым бермейінше құқықтарды жарияламаймыз. Келесі сабақ: топты қалай береді, № 234 бұйрықтың 35–41-тармақтарының комиссиясы қалай құрылған және неліктен 72 сағат әлі топ емес.