Биіктегі жұмыс — жоғары қауіптілік санатына жататындықтан, оны кез келген адам орындай алмайды. Жұмыскер үш негізгі талапқа бірдей сай болуы қажет: жасы, денсаулығы және дайындығы.
1. Жас шегі: 18 жастан бастап
Биіктегі жұмысқа тек 18 жасқа толған адамдар жіберіледі. Кәмелетке толмағандарға мұндай жұмыс тыйым салынады, себебі ол жоғары тәуекелмен және физикалық ауыртпалықпен байланысты.
2. Медициналық қарау
Жұмыскер алдын ала және мерзімді медициналық тексеруден өтуі керек. Дәрігер жұмыскерде биіктегі жұмысқа кедергі келтіретін жағдайлардың жоқтығын растайды. Медициналық қарсы көрсетілімдерге, атап айтқанда, мыналар жатады:
- есеңгіреу, бас айналу немесе естен тану ұстамалары;
- жүрек-қантамыр жүйесінің елеулі аурулары, жоғары қан қысымы;
- көру мен есту қабілетінің қатты төмендеуі;
- тепе-теңдікті бұзатын вестибулярлық аппарат аурулары;
- жүйке жүйесі мен психика бұзылыстары.
Медициналық қарсы көрсетілім анықталса, жұмыскер биіктегі жұмысқа жіберілмейді — бұл оның қауіпсіздігі үшін.
3. Оқыту және білімін тексеру
Жұмыскер жұмысқа кірісер алдында:
- еңбек қауіпсіздігі бойынша нұсқаманы (инструктаж) өтеді;
- биіктегі жұмыстың қауіпсіз әдістеріне оқытылады;
- білімін тексеруден (аттестация) өтеді.
Осы дайындықтан өтпеген адам биіктегі жұмысқа жіберілмейді.
Нұсқама бірнеше түрге бөлінеді: жұмысқа кірер алдындағы кіріспе нұсқама, жұмыс орнындағы алғашқы нұсқама, сондай-ақ белгілі мерзім сайын қайталанатын мерзімді нұсқама. Әр нұсқаманың өткені журналда тіркеліп, жұмыскердің қолы қойылады.
Қатардағы жұмыскердің шеңбері
Бұл курс қатардағы жұмыскерлерге (рядовые работники) арналған теориялық дайындық. Мұнда биіктегі жұмыстың негізгі ұғымдары мен қауіпсіздік қағидалары түсіндіріледі. Ал жауапты тұлғалар, бригадирлер мен басшылар үшін қосымша, тереңдетілген дайындық және жеке аттестация талап етіледі — бұл туралы кейінгі сабақтарда толығырақ айтылады. Есте сақтаңыз: жоғарыдағы үш талаптың (жас, денсаулық, дайындық) біреуі орындалмаса, адам биіктегі жұмысқа заңды түрде жіберілмейді.