Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау бойынша оқыту — «құсбелгі үшін курс» емес және біреу бірде шеттен естіген сағат саны да емес. Қатардағы жұмыскер үшін тәртіп пен мерзімдер Қағидаларда жазылған, олар ҚР Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 25 желтоқсандағы № 1019 бұйрығымен бекітілген. Курс осы Қағидалардың жұмыскерлер үшін қазір қолданыстағы редакциясына сүйенеді. Төменде — тек жұмыскерлерге (Қағидалардың 2-тарауы) қатысты нормалар, басшылар мен жауапты адамдарға емес.
Бұл курс нені жабатынын — және ненің орнын баспайтынын
Бұл курс теориялық оқытуды жабады № 1019 Қағидалардың 12-тармағы бойынша: кемінде 10 академиялық сағат. Бұл теорияның нысанын жұмыс берушінің өзі белгілеуге құқылы — 7-тармақ. Бағдарламаның теориялық бөлігі ретінде сыртқы курс — заңды нұсқа, егер бағдарлама жұмыс берушінің актісімен бекітілсе және теориядан кейін өндірістік оқыту мен тағылымдама жүрсе.
Бұл курс қалғанының орнын баспайды, онсыз сізді өз бетінше жұмысқа жібермейді:
Өндірістік оқыту.
12-тармақ: кемінде 16 сағат, жұмыс орындарында және полигондарда (тренажёрлар мен симуляторларда), еңбек қауіпсіздігін және еңбекті қорғауды қамтамасыз етуге жауапты басшылар мен адамдардың жетекшілігімен. Курс экраны мұны жаппайды.
Жұмыс орнындағы тағылымдаманы.
Қағидалардың 5-тарауы, 74–76-тармақтар. Біліктілігі жоқ жұмыскерлер үшін — кемінде 16 сағат, білікті жұмыскерлер үшін — 40-тан 160 сағатқа дейін, осы кәсіп бойынша кемінде 3 жыл өтілі бар жұмыскердің жетекшілігімен. Тағылымдамаға кіріспе (бастапқы) нұсқамадан кейін жібереді (75-тармақ).
Нұсқамалар.
Қағидалардың 4-тарауы: кіріспе, жұмыс орнындағы бастапқы, қайталама, жоспардан тыс, мақсатты.
Білімін тексеруді.
Жұмыс берушінің емтихан комиссиясы кемінде 3 адам, бар болса жұмыскерлер өкілдерінің міндетті қатысуымен (15-тармақ), хаттама (18-тармақ, 3-қосымша), куәлік (19-тармақ, 4-қосымша). Осы курстағы белгілер куәлік болып табылмайды.
Сізді қашан оқытуға және тексеруге міндетті
Жұмыскерлердің еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау бойынша кезекті оқытуы мен білімін тексеру жылына бір реттен сиретпей жүргізіледі.
№ 1019 бұйрықпен бекітілген Қағидалардың 5-тармағы
«Жылына бір реттен сиретпей» — бұл аралықтың төбесі, «жылына бір рет өткізіп, ұмытуға болады» емес. Жұмыс беруші жиірек тексеруге құқылы. Сирек — болмайды. Жыл алдыңғы оқыту мен тексеруден есептеледі, «әр күнтізбелік жылда қашан болса да» емес. Егер сізді наурызда оқытса, келесі цикл бір жылдан кейін сәуірге ығыспауы тиіс.
Жұмысқа қабылданған жұмыскерлер, сондай-ақ басқа жұмысқа ауыстырылатындар еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау мәселелері бойынша кейіннен білімін тексере отырып, жұмыс беруші белгілеген мерзімде, бірақ еңбек шарты жасалғаннан немесе оның талаптары өзгергеннен кейін бір айдан кешіктірмей оқытудан өтеді.
№ 1019 бұйрықпен бекітілген Қағидалардың 4-тармағы
Жаңа шарт немесе басқа жұмысқа ауыстыру бөлек мерзімді іске қосады. Оны жұмыс беруші қояды, бірақ төбесі қатаң: бір айдан кешіктірмей. «Кейін, топ жиналғанда» айдан тыс — бұл қазірдің өзінде бұзушылық. Білім тексерілгенге дейін жаңа міндеттер бойынша өз бетінше жұмыс — дәл сол аймақ, Қағидалар сізді онда жібермейді.
Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау бойынша оқытудан және білімін тексеруден өтпеген жұмыскерлер жұмысқа жіберілмейді.
№ 1019 бұйрықпен бекітілген Қағидалардың 6-тармағы
Бұл кадршының ұсынымы емес. Бұл жіберуге тікелей тыйым. «Желінің жанында тұр, қалай істейтінін қара, кешке қол қоясың» — оқытусыз жұмысқа жіберудің өзі. Жұмыс беруші үшін бұл әкімшілік тәуекел. Сіз үшін — сізді дайындамаған операциядағы жарақат тәуекелі, үстіне оқиғадан кейінгі әңгіме: «неге тексеруден өтпей жұмысқа шықтыңыз». «Әзірше куәліксіз істеп тұр» деген ұсынысқа дұрыс жауап — ерлік емес, оқыту мен тексеруге дейін сол жұмысқа шығудан бас тарту.
Қайта оқыту қажет болмағанда — және қайтадан қажет болғанда
Қағидалардың 6-тармағы, екінші абзацы: жұмыскер басқа жұмыс орнына не басқа құрылымдық бөлімшеге кәсібі (лауазымы) шегінде ауысқан кезде, егер жұмыскердің еңбек жағдайлары сақталса, қайта оқыту және білімін тексеру талап етілмейді. Айырмашылық заңдық, оны шатастырғанды ұнатады.
| Оқиға | Оқыту мен тексеруді қайтадан өту керек пе | Негіз |
|---|---|---|
| Жұмысқа қабылдады | Иә, жұмыс берушінің мерзімінде, бірақ 1 айдан кешіктірмей | № 1019 Қағидалардың 4-т. |
| Басқа жұмысқа ауыстырды | Иә, сол айлық төбе | № 1019 Қағидалардың 4-т. |
| Кәсібі (лауазымы) шегінде басқа жұмыс орнына немесе басқа бөлімшеге ауысты, еңбек жағдайлары сақталғанда | Жоқ, қайта талап етілмейді | № 1019 Қағидалардың 6-т. 2-абз. |
| Кезекті цикл | Жылына бір реттен сиретпей | № 1019 Қағидалардың 5-т. |
| Жұмыстағы үзіліс 3 жыл және одан көп | Иә, қайтадан | № 1019 Қағидалардың 9-т. |
| Қауіптілігі жоғары жұмыстардағы үзіліс 1 жылдан астам | Иә, қайтадан | № 1019 Қағидалардың 9-т. |
Жұмыстардың, лауазымның, кәсіптің осы түрі бойынша үш және одан да көп жыл, ал қауіптілігі жоғары жұмыстарда бір жылдан астам үзілісі бар жұмыскерлер еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау бойынша оқыту мен білімін тексеруден өз бетінше жұмысы басталғанға дейін өтеді.
№ 1019 бұйрықпен бекітілген Қағидалардың 9-тармағы
«Мен мұны 2019-да өткенмін» жұмыс істемейді, егер сіз осы жұмыс түрінде үш жыл болмасаңыз. Қауіптілігі жоғары жұмыстарда табалдырық одан да қысқа: үзіліс бір жылдан асса — өз бетінше жұмысқа дейін қайта оқыту. Сізде қауіптілігі жоғарыға нақты қай тізбе жататынын темекі шегетін жердегі көрші емес, жұмыс берушінің құжаттары мен салалық талаптар айқындайды. Күмәніңіз болса — бір жылдан астам үзілісті «ескі куәлікпен» шығу емес, еңбекті қорғау қызметінен сұрауға себеп деп есептеңіз.
Кімді қандай нысанда оқытуды кім шешеді
Қағидалардың 7-тармағы: оқыту жүргізілетін кәсіптер (лауазымдар) тізімін және жұмыстар тізбесін, сондай-ақ оқыту тәртібі мен нысанын жұмыс беруші белгілейді. Бұл «қалай қаласа, заңның мазмұны солай болады» дегені емес. Бұл: дәл жұмыс беруші қандай кәсіптер мен жұмыстар бойынша оқыту жүргізілетінін, қандай нысанда — кәсіп сипатына, жұмыс түріне, өндіріс ерекшелігіне және еңбек жағдайларына қарай, жұмыскерлер өкілдерімен келісе отырып, егер олар бар болса, бекітуге міндетті. Сізге практикалық қорытынды қарапайым: осы тізімде сіздің кәсібіңіз бар ма және сіздің бағдарламаңыз қандай екенін сұраңыз. «Бізді, жұмысшыларды, оқытпайды, тек инженер-техник қызметкерлерді» — егер сіздің кәсібіңіз жұмыстар тізбесінде болса, бұл кәсіпорын дәстүрі емес, 7-тармақтың орындалмауы.
Қағидалардың 8-тармағы: еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау бойынша оқытуға және білімін тексеруге жататын жұмыскерлерді жұмыс беруші оны өткізу басталғанға дейін бір айдан кешіктірмей ескертеді. Сізді жұма кешінде дайындықсыз «дүйсенбіде емтихан» деп қоюға құқығы жоқ. Ай дайындалу үшін керек. Ескерту болмаса — бұл тәртіпті бұзу, оны жазбаша тіркеген жөн, үндемей тексеруден өтпей шеттету алу емес.
Сізге беруге міндетті оқыту неден тұрады
Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау бойынша оқу бағдарламалары осы ұйымның ерекшелігін ескере отырып теориялық және өндірістік оқытуды көздейді және жұмыс берушінің актісімен бекітіледі.
№ 1019 бұйрықпен бекітілген Қағидалардың 11-тармағы
Екі бөлік, екеуі де міндетті. Жұмыс орнынсыз теория — «жалпы еңбекті қорғау туралы» дәріс. Теориясыз жұмыс орны — «қара да қайтала». Оқыту нысанын жұмыс беруші белгілейді (7-тармақ): 12-тармақтың теориялық бөлігі ретінде сыртқы курс — жұмыс берушінің актісімен бекітілген бағдарламаға кірсе, заңды нысан. Заңсыз басқасы: бағдарлама мүлде жоқ кезде, оны жұмыс берушінің актісі бекітпегенде және теориядан кейін өндірістік оқыту мен тағылымдама жүрмегенде. Теория — кемінде 10 академиялық сағат, өндірістік оқыту — кемінде 16 сағат (12-тармақ). Бағдарламаны жұмыс берушінің актісі бекітеді (11-тармақ).
Қағидалардың 12-тармағы: өндірістік оқытуды жұмыс орындарында, кәсіпорындарда арнайы құрылатын полигондарда (тренажёрлар мен симуляторларда), ұйымның еңбек қауіпсіздігін және еңбекті қорғауды қамтамасыз етуге жауапты басшылар мен адамдардың жетекшілігімен жүргізеді. Ұзақтығы — кемінде 16 сағат. Жауаптысыз «өзің жүріп көр» — өндірістік оқыту емес. Бұған жүктелген адам және жұмыс орнында, полигонда, тренажёрда немесе симуляторда тәсілдерді көрсететін орын болуы тиіс.
Қағидалардың 13-тармағы: заңнамада белгіленген еңбек қауіпсіздігінің арнайы талаптары қойылатын жұмыстарға байланысты жекелеген өндірістерде жұмыскерлер қосымша арнайы оқытудан өтеді. Бұл жыл сайынғының орнына емес, үстіне. «Жекелеген өндірістер» нақты қайда — осындай жұмыстарға еңбек қауіпсіздігінің арнайы талаптары туралы заңнамамен айқындалады. Егер сізді арнайы дайындық міндетті жұмысқа жіберсе, ал ол болмаса — сіз қайтадан 6-тармақтың аймағындасыз: жұмысқа жіберілмейді.
Нұсқамалар: жыл сайынғы оқытумен шатастырмаңыз
Қағидалардың 2-тарауы бойынша оқыту мен нұсқама — әртүрлі рәсімдер. Нұсқама қысқалау, сәтке байланған (қабылдау, орын, өзгеріс, тапсырма) және жыл сайынғы білім тексерудің орнын баспайды. Қағидалардың 4-тарауы (54–55-тармақтар) нұсқамаларды кіріспе, жұмыс орнындағы бастапқы, қайталама, жоспардан тыс және мақсатты деп бөледі; оларды күндізгі немесе «on-line» форматта қашықтан жүргізеді.
Қағидалардың 56–58-тармақтары: кіріспе нұсқаманы жұмысқа жаңадан қабылданатындармен білімі мен өтіліне қарамастан жүргізеді (56-тармақ), жұмыс беруші бекіткен еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау қызметінің бағдарламасы бойынша (57-тармақ). Оны еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау қызметі немесе жұмыс берушінің актісімен бұл жүктелген адам жүргізеді; нұсқама білімді тексерумен (сұраумен) аяқталады, жазба — журналда (58-тармақ). «Мен кәсіпте жиырма жылмын, кіріспе не үшін» — дәлел емес: кіріспе осы ұйым, оның аумағы, оның дабыл сигналдары, жарақат туралы хабарлау тәртібі туралы, жалпы кәсіп туралы емес.
Қағидалардың 59-тармағы: жұмыс орнындағы бастапқы нұсқаманы өндірістік және құрылымдық бөлімшелердің басшылары әзірлеп бекіткен бағдарламалар бойынша ұйымның барлық жұмыскерлеріне өз бетінше жұмыс басталғанға дейін, сондай-ақ өндірістік практикадағы адамдарға жүргізеді. Бұл енді зауыт туралы жалпы әңгіме емес, сіздің станогыңыз, сіздің өткеліңіз, сіздің бұғаттауларыңыз, сіздің тыйым салатын белгілеріңіз. 60-тармақ: оны әр жұмыскермен жеке, еңбектің қауіпсіз тәсілдерін практикалық көрсетумен жүргізеді. Тәсілдерді көрсетпей «таныстым» деген қол — қайтадан оқытудың орнына қағаз.
Емтиханды кім қабылдайды және жіберу не болып табылады
Оқыту «журналға құсбелгімен» және курс экранымен аяқталмайды. Қағидалардың 14-тармағы тікелей айтады: оқыту еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау бойынша білімін тексерумен (емтиханмен) аяқталады. Бұл емтиханды кім қабылдайтынын, оны немен ресімдейтінін және тапсырмаса не болатынын — 15, 18, 19 және 20-тармақтар.
Жұмыскерлерді еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау мәселелері бойынша оқыту еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау бойынша білімін тексерумен (емтиханмен) аяқталады.
№ 1019 бұйрықпен бекітілген Қағидалардың 14-тармағы
Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау мәселелері бойынша білімін тексеруді жұмыс берушінің актісімен құрылатын, кемінде 3 (үш) адамнан тұратын емтихан комиссиясы жүргізеді және осы Қағидалардың 23-тармағында көзделген мамандар арасынан төраға мен комиссия мүшелерінен тұрады. Емтихан комиссиясының жұмысына жұмыскерлер өкілдерінің қатысуы міндетті (бар болса).
№ 1019 бұйрықпен бекітілген Қағидалардың 15-тармағы
Емтиханды жалғыз шебер де, сыртқы курстың оқытушысы да қабылдамайды. Комиссияны сіздің жұмыс берушіңіздің актісі құрады. Онда кемінде үш адам: төраға және мүшелер. Ұйымда жұмыскерлер өкілдері болса, олар комиссия жұмысына міндетті түрде қатысады — бұл «кадршының қалауы бойынша» емес. 16-тармақ: комиссия тұрақты негізде жұмыс істейді. 17-тармақ: оның жұмыс тәртібін жұмыс берушінің актісі белгілейді.
Білімін тексеру нәтижелері хаттамамен ресімделеді. Хаттамаға емтихан комиссиясының төрағасы мен мүшелері қол қояды. Қағидаларды, нормалар мен нұсқаулықтарды білуін тексеру жөніндегі емтихан комиссиясы отырысының хаттамасы қағаз жеткізгіште немесе осы Қағидаларға 3-қосымшаға сәйкес нысан бойынша емтихан комиссиясы төрағасы мен мүшелерінің электрондық цифрлық қолтаңбасы (бұдан әрі – ЭЦҚ) арқылы куәландырылған электрондық құжат нысанында ресімделеді.
№ 1019 бұйрықпен бекітілген Қағидалардың 18-тармағы
Білімін тексеру емтиханын сәтті тапсырған жұмыскерге осы Қағидаларға 4-қосымшаға сәйкес еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі қағидаларды, нормалар мен нұсқаулықтарды білуін тексеру емтиханынан өткені туралы куәлік қағаз не электрондық нысанда беріледі, оған емтихан комиссиясының төрағасы қол қояды. Электрондық нысандағы куәлікке емтихан комиссиясы төрағасының ЭЦҚ-сы қойылады.
№ 1019 бұйрықпен бекітілген Қағидалардың 19-тармағы
Тексеру қорытындысы бойынша жіберу — бұл хаттама мен куәлік, теориядан өту сертификаты емес. Хаттамаға төраға мен мүшелер қол қояды, қағазда немесе ЭЦҚ-мен электронды, 3-қосымша бойынша. Куәлікке төраға қол қояды, қағазда немесе оның ЭЦҚ-сымен электронды, 4-қосымша бойынша. Бұл жоқ кезде білімін тексеру ресімделмеген.
Жұмыскер қанағаттанарлықсыз баға алған кезде білімін қайта тексеру бір айдан кешіктірмей тағайындалады. Жұмыскер қайта оқытудан өтеді және білімін тексергенге дейін Кодекстің 48-бабы 2-тармағының 2) тармақшасында көзделген тәртіппен жұмыстан шеттетіледі.
№ 1019 бұйрықпен бекітілген Қағидалардың 20-тармағы
Жұмыскер еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау мәселелері бойынша білімін тексеруден қайта өтпеген жағдайда жұмыс беруші еңбек шартын Кодекстің 52-бабының 5-тармағында көзделген тәртіппен бұзуға не өз қалауы бойынша жұмыскерді еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау бойынша оқытуға және білімін тексеруге қайта жіберуге құқылы.
№ 1019 бұйрықпен бекітілген Қағидалардың 20-тармағы
Тапсырылмаған емтиханнан кейінгі тізбек — 20-тармақтан, ауызша «бізде солай қабылданғаннан» емес. Қайта тапсыру — бір айдан кешіктірмей. Оған дейін сізді Кодекстің 48-бабы 2-тармағының 2) тармақшасы бойынша шеттетеді: білімін тексеру емтиханын тапсырмаған. Қайта тапсырмасаңыз, жұмыс беруші құқылы шартты Кодекстің 52-бабының 5-тармағы тәртібімен бұзуға — 52-баптың өзінде бұл 1-тармақтың 5) тармақшасы — не өз қалауы бойынша қайта оқытуға және тексеруге жіберуге. «Тапсырмадың — бірден өтініш жаз» деп 20-тармақ талап етпейді.
| Не | Қалай ресімдейді | Негіз |
|---|---|---|
| Комиссия | Жұмыс берушінің актісі, кемінде 3 адам, төраға және мүшелер; жұмыскерлер өкілдері — бар болса міндетті | № 1019 Қағидалардың 15-т. |
| Хаттама | Төраға мен мүшелердің қолдары; қағаз немесе ЭЦҚ-мен электрондық; нысан — 3-қосымша | № 1019 Қағидалардың 18-т. |
| Куәлік | Төрағаның қолы; қағаз немесе оның ЭЦҚ-сымен электрондық; нысан — 4-қосымша | № 1019 Қағидалардың 19-т. |
| Тапсырмадыңыз | Қайта тапсыру бір айдан кешіктірмей, қайта оқыту, тексеруге дейін шеттету; қайта өтпегенде — бұзу немесе қайта оқытуға | № 1019 Қағидалардың 20-т. |
Өтпесе не болады
Қағидалардың 20-тармағы тапсырылмаған емтиханнан кейінгі тізбекті жинап қойған. Төменде — сол қадамдар Кодекспен бірге қалай көрінетіні, заңды тәртіпті учаскедегі айқайдан ажырату үшін.
Жұмысқа жібермеу.
№ 1019 Қағидалардың 6-тармағы: оқытудан және білімін тексеруден өтпегендер жұмысқа жіберілмейді. Бұл кез келген тәртіптен бұрынғы бірінші және міндетті салдар.
Бір айдан кешіктірмей қайта тапсыру және қайта тапсырғанға дейін шеттетілу.
Қағидалардың 20-тармағы: қанағаттанарлықсыз баға кезінде қайта тексеру бір айдан кешіктірмей тағайындалады; жұмыскер қайта оқытудан өтеді және тексеруге дейін шеттетіледі. 48-бап Кодекстің, 2-тармақ, 2) тармақшасы: жұмыс беруші еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау немесе өнеркәсіптік қауіпсіздік мәселелері жөнінде білімін тексеру бойынша емтихандарды тапсырмаған жұмыскерді шеттетуге міндетті. Шеттету жұмыс берушінің актісімен ресімделеді, себептер анықталғанға және (немесе) жойылғанға дейінгі мерзімге (48-бап, 5-тармақ). Шеттету кезеңінде жалақы сақталмайды (48-бап, 4-тармақ) — егер шеттету заңды болса. Заңсыз шеттетсе — жалақы және өзге төлемдер сақталады (сол баптың 6-тармағы).
Қайта өтпегенде — шартты бұзу құқығы, міндет емес.
Қағидалардың 20-тармағы Кодекстің 52-бабының 5-тармағына сілтейді. 52-бапта бұл 1-тармақтың 5) тармақшасы: жұмыскермен еңбек шарты жұмыс берушінің бастамасы бойынша еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау немесе өнеркәсіптік қауіпсіздік мәселелері бойынша білімін тексеруден қайта өтпеген жағдайда бұзылуы мүмкін. «Қайта» — демек, бір тапсырылмаған емтиханның өзі бұл негіз емес. Қайта өтпегеннен кейін де 20-тармақ жұмыс берушіге таңдау қалдырады: шартты бұзу не қайта оқытуға және тексеруге жіберу. Бұл баға жарияланған күні автоматты жұмыстан шығару емес: жұмыс беруші бұзу арқылы барса, 53-баптың тәртібі керек.
Жағдайларды талдау
| Учаскеде не дейді | Шын мәнінде қалай | Сізге не істеу керек |
|---|---|---|
| «Өткен зауыттың куәлігі жарайды» | Кіріспе мен бағдарлама — осы ұйымдікі; үстіне «бір айдан кешіктірмей» мерзімі | Өтіл үлкен болса да, оқытуды осында өту |
| «Сізді көрші станокқа қойды — қайта оқу» | Егер бұл кәсібі (лауазымы) шегіндегі ауысу болса және еңбек жағдайлары сақталса — қайта талап етілмейді (6-т. 2-абз.) | Нақтылау: басқа жұмысқа ауыстыру ма, әлде ауысу ма |
| «Емтихан ертең, тізім бүгін кешке» | Ескерту бір айдан кешіктірмей (№ 1019 Қағидалардың 8-т.) | Ескертудің жоқтығын жазбаша тіркеу |
| «24 сағат — жұмысшылар үшін заң нормасы» | Теория — кемінде 10 академиялық сағат, өндірістік оқыту — кемінде 16 сағат (№ 1019 Қағидалардың 12-т.) | Жұмыс берушінің бағдарламасын қарау: ол 12-т. минимумынан қысқа болмауы тиіс (10 + 16 сағат) |
| «Тапсырмадың — бірден жұмыстан шығарамыз» | Алдымен бір айдан кешіктірмей қайта тапсыру және шеттету (№ 1019 Қағидалардың 20-т.); жұмыстан шығару — Кодекстің 52-бабы 1-тармағының 5) тармақшасы бойынша қайта өтпегенде жұмыс берушінің құқығы не қайта оқытуға жіберу | 20-тармақтың мерзімінде қайта тапсырудан өту; қайта тексерудің орнына «жұмыстан шығуға келісемін» деп қол қоймау |
Білімін тексеруге чек-лист
Сізді бір айдан кешіктірмей ескертті. Тексеру күні белгілі, «жиналғанда» емес.
Жұмыс берушінің актісімен бекітілген бағдарлама бар: теория (осы курс оның бөлігі болуы мүмкін) және жұмыс орындары мен полигондардағы өндірістік бөлік.
Өндірістік бөлікті жауапты жұмыскер жүргізді, «жанында тұр» емес.
Кіріспе және бастапқы нұсқамалар артта қалды, журналда жазбалар бар.
Егер үш жыл үзіліс болса (немесе қауіптілігі жоғары жұмыстарда бір жылдан астам) — сізді ескі белгі бойынша емес, қайта оқытуға жіберді.
Емтиханды жұмыс берушінің комиссиясы қабылдайды: кемінде 3 адам, төраға және мүшелер, жұмыскерлер өкілдері бар болса қатысады (15-тармақ).
Тапсырғаннан кейін 3-қосымша бойынша хаттама (төраға мен мүшелердің қолдары) және 4-қосымша бойынша куәлік (төрағаның қолы) бар — қағаз немесе ЭЦҚ-мен электрондық.
Егер тексеру тапсырылмаса — қайта тапсыру бір айдан кешіктірмей, оған дейін актпен шеттету; қайта өтпегенде жұмыстан шығару — жұмыс берушінің құқығы, автоматты емес.
- Мені сол кәсіппен басқа цехке ауыстырды. Қайта тапсыру керек пе?
№ 1019 Қағидалардың 6-тармағы, екінші абзацы: басқа жұмыс орнына не басқа құрылымдық бөлімшеге кәсібі (лауазымы) шегінде ауысқанда, егер еңбек жағдайлары сақталса, қайта оқыту және білімін тексеру талап етілмейді. Басқа цехтің өзі әлі «басқа жұмыс» емес, бірақ еңбек жағдайлары өзгерсе — бұл енді сол ауысу емес. Басқа жұмыс — бұл ауыстыру, сол кезде 4-тармақтың айлық мерзімі қайта қосылады. Жаңа орындағы бастапқы нұсқама сонда да орынды: өткелдер, бұғаттаулар, адамдар, кімге жүгіру өзгереді. Орнындағы нұсқаманы жыл сайынғы білім тексерумен шатастырмаңыз.
- Мен кінәлі болмасам да жұмысқа жібермеуі мүмкін бе: топты жай жинамады?
Оқытусыз және тексерусіз жұмысқа жіберілмейді — бұл 6-тармақтың нормасы, ол кім кінәлі деп сұрамайды. Бірақ жалақысыз шеттету заңды, себеп жұмыскерде болғанда (емтиханды тапсырмады — 48-бап, 2-тармақ, 2) тармақшасы). Егер жұмыс берушінің өзі айлық мерзімде оқытуды ұйымдастырмаса — бұл оның 4-тармақты және 182-бапты бұзуы. Сіздің міндетіңіз — мерзім туралы жазбаша еске салу және «әзірше тексерусіз істеп тұруға» келіспеу. Үнсіз шығу оған бұзушылықты жауып, сізге тәуекелді ашады.
- Менің курсым қанша сағат болуы тиіс?
№ 1019 Қағидалар қатардағы жұмыскерлер үшін минимум белгілейді: теориялық оқыту — кемінде 10 академиялық сағат, өндірістік — кемінде 16 сағат (12-тармақ). Осы сағаттар минимумнан қысқа болмайтын бағдарламаны жұмыс беруші актпен бекітеді (11-тармақ), ұйым ерекшелігін ескере отырып. 3-тараудың 27-тармағында аталған 16 / 40 / 24 / 24 академиялық сағат сандары жауапты жұмыскерлерге қатысты және үш жылда бір рет қайталанады. Егер сіздің бағдарламаңызда нақты сан тұрса — ол 12-тармақтан төмен болмауы тиіс, оны өту керек; бұл «3-тараудың елдегі барлық жұмысшыларға нормасы» емес.
- Бұл курс өз бетінше жұмысқа жіберуді қазірдің өзінде бере ме?
Жоқ. Бұл курс — 12-тармақтың теориялық бөлігі, жұмыс беруші 7-тармақ бойынша белгілеуге құқылы нысанда. Білімін тексеру бойынша жіберуді сіздің жұмыс берушіңіздің емтихан комиссиясы береді: хаттама (18-тармақ, 3-қосымша) және куәлік (19-тармақ, 4-қосымша). Өз бетінше жұмысқа дейін әлі кемінде 16 сағат өндірістік оқыту және жұмыс орнындағы тағылымдама бар (74–76-тармақтар).
- Емтиханды кім қабылдайды — осы курстың оқытушысы ма?
Жоқ. 15-тармақ: білімін тексеруді жұмыс берушінің актісімен құрылған, кемінде үш адамнан тұратын емтихан комиссиясы жүргізеді — төраға және мүшелер. Жұмыскерлер өкілдері болса, олар міндетті түрде қатысады. Теория оқытушысы комиссияға тек жұмыс беруші оны актпен енгізсе ғана кіре алады. Курстың өзі комиссия емес.
- Бірінші рет тапсырмадым — мені бірден жұмыстан шығара ма?
Жоқ. 20-тармақ: қайта тексеру бір айдан кешіктірмей тағайындалады, сізді қайта оқытады және тексеруге дейін Кодекстің 48-бабы 2-тармағының 2) тармақшасы бойынша шеттетеді. Жұмыстан шығару тек қайта өтпегенде пайда болады, сол кезде де бұл жұмыс берушінің құқығы (Кодекстің 52-бабының 5-тармағы — 52-баптың 1-тармағының 5) тармақшасы), міндеті емес: ол қайта оқытуға жібере алады. Қайта тапсырудың орнына «жұмыстан шығуға келісемін» деп қол қоймаңыз.