Басшы үшін өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы бұзушылықтардың салдары қатардағы жұмыскерге қарағанда әлдеқайда ауыр. Лауазымды тұлға тек өз әрекеттері үшін ғана емес, әрекетсіздігі үшін де — өкілеттігі мен міндеті бола тұра аварияның алдын алмағаны үшін де жауап береді.
Қылмыстық жауапкершілік (ҚР ҚК)
**278-бап: **Тау-кен жұмыстарын жүргізу кезіндегі қауіпсіздік ережелерін бұзу. Денсаулыққа ауыр зиян келтіру — 3 жылға дейін; адамның қаза болуы — 7 жылға дейін; екі және одан көп адамның қаза болуы — 10 жылға дейін бас бостандығынан айыру.
**156-бап: **Еңбекті қорғау ережелерін бұзу. Ережелердің сақталуына жауапты лауазымды тұлға жұмыскердің денсаулығына зиян келтірілген кезде жауапқа тартылуы мүмкін.
**345-бап: **Немқұрайдылық. Лауазымдық міндеттерді орындамау немесе тиісінше орындамау, елеулі зиян келтірген жағдайда — 5 жылға дейін.
Әкімшілік жауапкершілік (ҚР ӘҚБтК)
Лауазымды тұлғалар: 100-ден 500 АЕК-ке дейін айыппұл (2026 жылы 1 АЕК = 3 932 тг, яғни ~2 млн тг дейін). Заңды тұлғалар: 1000 АЕК-ке дейін. Қайталап бұзған жағдайда — айыппұл екі есе өседі + қызметті 3 айға дейін тоқтата тұру.
Жауапқа тартудың нақты жағдайлары
Қарағанды облысындағы кеніш учаскесінің бастығы: опырылу кезінде өтпеші қазбашының қаза болғаны үшін 4 жыл шартты түрде. Себебі: қазбаны паспортқа сәйкес бекітуді қамтамасыз етпеген. Байыту фабрикасының бас инженері: слесарьдың ауыр жарақат алғаны үшін 3 жыл шартты түрде. Себебі: наряд-рұқсатнамасыз жұмысқа жіберген.
Маңызды: Өндірістегі кез келген өлім-жітім жағдайында қылмыстық іс автоматты түрде қозғалады. Мәселе «тергеу болады ма» дегенде емес, «кім кінәлі деп танылады» дегенде. Көбіне бұл — жұмыстардың тікелей басшысы.
Негізгі тұжырымдар
- Басшыға қолданылатын ҚР ҚК-нің 3 бабы (278, 156, 345)
- Лауазымды тұлғалар үшін 2 млн тг дейін айыппұл
- Нақты мерзімдер: қаза болу/ауыр жарақат үшін 3-4 жыл шартты түрде
- Өлім-жітім жағдайы = автоматты түрде қылмыстық іс