Санитариялық минимум: кім міндетті, гигиеналық оқыту қалай құрылған және бұл курс не болып табылады

Бұл сабақты үш себептің бірімен ашқан боларсыз. Не сізге „санитариялық минимумға бар“ деп айтқан, ал сізден нақты не талап етілетінін әлі ажыратпағансыз: оқыту ма, кітапша ма, мөртаңба ма, әлде бәрі бірден бе. Не асүйге, цехқа, дүкенге немесе өнім тиелген машинаның руліне шығасыз, осы қадамсыз ауысымға қойғысы келмейді. Не мұны бірнеше жыл бұрын өткенсіз, кітапшада ескі белгі әлі тұр, соның өзі жеткілікті сияқты көрінеді.

Үш жағдайдың да шешімі бір. Өндірісте бір сөзбен аталатын төрт бөлек нәрсені ажырату керек. Біріншісі — декреттелген топты гигиеналық оқыту: оны белгілі бір адамдар жүргізеді, жұмыстан қол үзіп, өз бағдарламасымен және өз емтиханымен. Екіншісі — міндетті медициналық қарап-тексеру және жеке медициналық кітапша: бұл денсаулық және денсаулық бойынша жіберу туралы, емтихан туралы емес. Үшіншісі — санитариялық талап бұзылса туындайтын жауапкершілік: ол басқа кодексте тұрады. Төртіншісі — осы курс. Ол 1-бағдарламаның тақырыптарына дайындайды және жаттығу емтиханын береді. Қағидалардағы гигиеналық оқыту ол емес және оның орнын баса алмайды.

Әрі қарай негізгі құжат жай «Қағидалар» деп аталады. Бұл — Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 16 қарашадағы № ҚР ДСМ-195/2020 бұйрығымен бекітілген Халықтың декреттелген тобындағы адамдарды гигиеналық оқыту қағидалары. Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 18 қарашада № 21654 болып тіркелген. Оқылатын редакция — қолданыстағы редакция. Қағидалардың мәтінінде тұрған бірден-бір өзгеріс Денсаулық сақтау министрінің 2024 жылғы 13 наурыздағы № 8 бұйрығымен енгізілген: ол 14-тармақты жаңа редакцияда жазған және 3-қосымшаны алып тастаған. Екі ескертуде де қолданысқа ену формуласы бір: «01.01.2025 бастап қолданысқа енгізіледі». Бұл күн маңызды: одан бастап оқытудың нәтижесі кітапшаға емес, басқа жерге жазылады. Қолданыстағы редакция осы өзгерісті ескеріп оқылады, жадтан және ескі кітапшадан емес.

Қағидалардың қасында үнемі «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодекс жүреді. Кодекс 2020 жылғы 7 шілдеде қабылданған, нөмірі — № 360-VI. Оқыту бағдарламасы оны «бұдан әрі – Кодекс» деп атайды. 96 және 97-баптардың өзінде „бап осындай заңның редакциясында“ деген жеке ескерту жоқ. Бұл кодекс қатып қалды деген сөз емес: мәтіннің бойында сөздер жаппай ауысқан, көрші баптардың өз ескертулері бар. Төменде тармақ көрсетілсе, кодекстің қолданыстағы мәтіні айтылады.

Бұл сабақта „тәжірибеде әдетте мөртаңба басады“ және „бәрі солай істейді“ деген тұжырым жоқ. Қағидалар немесе Кодекс нені талап етеді — тармақтың нөмірімен айтылады. Осы актілерде не жоқ — тура айтылады. Асүй мен дүкендегі қатенің жартысы тармақты білмеуден емес, жоқ қағидаға сенуден өседі.

1. Бұл курс не болып табылады

Курс тамақ өнімдерімен жанасатын қызметкерлерге арналған гигиеналық оқытуға дайындық деп аталады. Ол Қағидаларға қосымшадағы 1-бағдарлама бойынша жазылған. Бұл бағдарламада төрт оқу тақырыбы бар, әрқайсысының сағат ұяшығында 3 тұр, содан кейін «Емтихан» жолында 2 және «Қорытынды:» жолында 14 тұр. Осы модуль — 1.1-тақырып, сол алғашқы 3 сағат. Курстың келесі модульдері 1.2, 1.3 және 1.4-тақырыптарды ашады. Курстың соңында жаттығу емтиханы бар.

1.1-тақырып қосымшада былай тұр:

Халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы заңнаманың негіздері. "Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы" Қазақстан Республикасының 2020 жылғы 7 шілдедегі Кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 94-бабының және 95-бабының ережелеріне сәйкес халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы мемлекеттік орган бекітетін санитариялық қағидалардың және гигиеналық нормативтердің талаптарын сақтамағаны үшін қызметкерлердің жауапкершілігі.

Сол тақырыптың ішінде, бөлек абзацтармен, мыналар тұр:

Тиімді тамақтану туралы ұғым.

Тамақ өнімдерін мемлекеттік гигиеналық тіркеу және регламенттеу туралы ұғым. Тамақ өнімдерін сертификаттау туралы ұғым. Тамақ өнімдерінің сапасы мен қауіпсіздігіне қойылатын гигиеналық талаптар. Тамақ өнімін байыту (фортификациялау) ұғымы.

Тағамдық және биологиялық құндылығын арттыру, сондай-ақ олардың адамдағы тапшылыққа негізделген аурулардың алдын алу мақсатында тамақ өнімін өндіру және қайта өңдеу процесінде оған витаминдерді, минералдарды және басқа да заттарды енгізу.

Модульдің үш сабағында сіз дәл осыны ашасыз. Заңнама мен жауапкершілік — екінші сабақ. Тамақтану, тіркеу, сертификаттау, қауіпсіздік және байыту — үшінші. Осы бірінші сабақ жақтауды ұстайды: кім оқуға міндетті, нағыз гигиеналық оқыту қалай құрылған және дайындық қай жерде бітеді.

Курстың жаттығу емтиханы Қағидалардың 13-тармағындағы табалдырықты қайталайды: тестілеу нәтижесі дұрыс жауаптар 80 пайыздан артқанда оң деп саналады. Қағидалардың өзінде сұрақ саны жоқ. Нағыз емтиханның сұрақтарын гигиеналық оқытуды жүргізетіндер бекітеді — бұл 12-тармақ. Сондықтан „оқытушыда қанша сұрақ болады“ дегенді Қағидалардан оқып шығуға болмайды. Осы курста жаттығу емтиханы заңды емтиханнан басқаша және ашық жиналған: 40 сұрақ, өту балы 81. Қырықтан отыз екі дұрыс жауап — дәл 80 пайыз, 13-тармақтың формуласы бойынша бұл әлі аз. Отыз үш дұрыс — 80 пайыздан асады. Осы 40 және 81 — курстың құрылғысы, Қағидалардағы цифр емес. Олар жаттығу 13-тармақтағы табалдырықтан жұмсақ болмасын деп қойылған. Жиырма бес сұрақтың жиырмасы да дәл 80 пайыз және сол формула бойынша әлі оң нәтиже емес. Сұрақ санын Қағидалар белгілемейді, бұл мысалдар табалдырықты оқуға арналған.

Дайындық пайдалы. Ол сол тақырыптарды, сол тармақтармен, асүйдің, цехтың, дүкеннің және машинаның жағдайында ашады. Ол жұмысқа жіберу бермейді және тірі оқытудың орнын баспайды.

2. Бұл курс не болып табылмайды

Қағидалар бойынша гигиеналық оқыту — бөлек қызмет. Кодекс оны былай сипаттайды:

1. Халықтың декреттелген тобын гигиеналық оқыту - инфекциялық және паразиттік, кәсіптік аурулардың профилактикасы, халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы нормативтік құқықтық актілер (объектілерді күтіп-ұстау, пайдалану және орналастыру, жеке және қоғамдық гигиенаны сақтау) бойынша білім алушылардың кәсіптеріне сәйкес оқыту.

Сол анықтама Қағидалардың 2-тармағының 1) тармақшасында қайталанады:

1. халықтың декреттелген тобын гигиеналық оқыту – инфекциялық және паразиттік, кәсіптік аурулардың профилактикасы, халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы нормативтік құқықтық актілер (объектілерді күтіп-ұстау, пайдалану және орналастыру, жеке және қоғамдық гигиенаны сақтау) бойынша білім алушылардың кәсіптеріне сәйкес оқыту;

Екі актіде де анықтама бір: гигиеналық оқыту — аурулардың профилактикасы мен санитариялық талаптар бойынша, білім алушылардың кәсіптеріне сәйкес оқыту. Демек, ол жалпы сабақ емес, нақты кәсіпке байланған оқыту.

Мұны кім жүргізуге құқылы екенін Кодекс пен Қағидалар әртүрлі тұжырымдайды, екі мәтінді де есте ұстау керек.

Кодекс, 97-бап, 1-тармақ:

1. Халықтың декреттелген топтарын гигиеналық оқыту жөніндегі қызметті санитариялық-гигиеналық (медициналық-профилактикалық) бейіндегі жоғары білімі бар жеке тұлғалар немесе заңды тұлғалардың өкілдері жүзеге асырады.

Қағидалар, 5-тармақ:

1. Халықтың декреттелген тобының гигиеналық оқыту бойынша қызметті "гигиена және эпидемиология" мамандығы бойынша медициналық білімі бар жеке тұлғалар немесе заңды тұлғалардың өкілдері жүзеге асырады.

Екі мәтіннің айырмасы мазмұнда. Кодекс санитариялық-гигиеналық бейіндегі жоғары білімді талап етеді; жақшадағы „медициналық-профилактикалық“ сол бейіннің өзін басқаша атайды, екінші талап қоспайды. Қағидалар «гигиена және эпидемиология» мамандығы бойынша медициналық білім туралы айтады және осы тармақта «жоғары» сөзін қоймайды. Курс қай формула „өмірде басым“ екенін таңдамайды: оқытушыға екеуі де міндетті, өйткені сапаны бақылау дәл тәртіп пен бағдарламаның сақталуын тексереді. 96-баптың 3-тармағы бұл бақылауды мемлекеттік санитариялық-эпидемиологиялық қызмет органдарына үш жолмен береді:

1. Халықтың декреттелген тобына гигиеналық оқытуды жүргізудің сапасын бақылауды мемлекеттік санитариялық-эпидемиологиялық қызмет органдары:

1. қызметінің басталғаны және тоқтатылғаны туралы хабарламаларды мониторингтеу;

1. гигиеналық оқытуды жүргізу тәртібі мен бағдарламасының сақталуын тексеру;

1. тексерулер, профилактикалық бақылау барысында декреттелген топқа жататын адамдардың білімін тексеру арқылы жүзеге асырады.

Мұндай қызмет басталғанға дейін хабарлама керек. Қағидалардың 6-тармағы Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 6 қаңтардағы № 4 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10194 болып тіркелген) сілтейді және қызмет басталғанға дейін хабардар ету туралы айтады. 97-баптың 2-тармағы кеңірек: аумақтық бөлімшені қызмет басталғанға дейін де, тоқтатылғаннан кейін де «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» Қазақстан Республикасының Заңындағы тәртіппен хабардар ету керек.

1. Жеке немесе заңды тұлғалар гигиеналық оқыту бойынша қызметі басталғанға дейін "Хабарламалар нысандарын және Мемлекеттік органдардың хабарламаларды қабылдау қағидаларын бекіту туралы, сондай-ақ хабарламаларды қабылдауды жүзеге асыратын мемлекеттік органдарды айқындау туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 6 қаңтардағы № 4 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10194 болып тіркелген) сәйкес халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы мемлекеттік органның ведомствосының аумақтық бөлімшелерін хабардар етеді.

1. Жеке және заңды тұлғалар гигиеналық оқытуды жүргізу жөніндегі қызмет басталғанға дейін және тоқтатылғаннан кейін бұл туралы "Рұқсаттар және хабарламалар туралы" Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген тәртіппен халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы мемлекеттік органның аумақтық бөлімшесін хабардар етуге міндетті.

Оқыту өндірістен қол үзіп жүреді. Қағидалардың 4-тармағы бір сөйлем:

1. Халықтың декреттелген тобының гигиеналық оқыту бойынша оқыту өндірістен қол үзіп жүргізіледі.

Қағидалардың мәтінінде «қашықтан», «онлайн», «электрондық», «сырттай», «қашықтықтан» деген нысанды атайтын немесе рұқсат ететін сөздер жоқ. Мұндай нысанды осы сөздермен тыйым салатын сөйлем де жоқ. Бар оң формула: өндірістен қол үзіп. Оқу үй-жайларын 11-тармақ көп функционалды ғимараттар немесе өзге мақсаттағы ғимараттар құрамындағы жеке үй-жайларға қояды. Өз ауысымыңызда компьютер алдында отырып, 4-тармақ орындалды деп санау Қағидалардың мәтінінен шықпайды.

Емтиханды оқытуды жүргізген адам қабылдайды. Оң нәтижені ол халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы мемлекеттік органның ақпараттық жүйесіне енгізеді. Бұл № 8 бұйрықтың редакциясындағы 14-тармақ. Бұрын жеке медициналық кітапшаға мөртаңба қойылатын 3-қосымша сол бұйрықпен алып тасталған, қолданысқа ену формуласы да сол: 01.01.2025 бастап.

Осыдан курстың тура шекаралары шығады.

Бұл курсты 97-бап пен 5-тармақ талап ететін білімі бар адам жүргізбейді. Ол гигиеналық оқыту жөніндегі қызметтің басталғаны туралы аумақтық бөлімшені хабардар етпеген. Ол 4-тармақ мағынасындағы өндірістен қол үзіп оқыту емес. Оның жаттығу емтиханы 12-тармақтың емтиханы емес: сол емтиханның сұрақтарын оқытушылардың өздері бекітеді, ал нәтижені 2-қосымшаның журналына және, оң болса, 14-тармақ бойынша ақпараттық жүйеге жазады. Бұл курс жүйеге жазба енгізбейді. Гигиеналық оқыту туралы мөртаңбаны жеке медициналық кітапшаға қоймайды, ал 2025 жылғы 1 қаңтардан кейін оны қоятын орын да жоқ: мөртаңбаның нысаны алып тасталған. Медициналық қарап-тексеруді курс жүргізбейді, жеке медициналық кітапша бермейді және жұмысқа жіберу бермейді.

Жұмыс беруші „платформадағы курсты өт, цехқа кіргіземін“ десе, ол Қағидалардың тармағын емес, өз қалауын сипаттайды. Кодекстің 82-бабы жұмыс берушіден талап ететін құжат — медициналық қарап-тексеруден және гигиеналық оқытудан өткені туралы құжат. Бұл туралы төменде, кітапша бөлімінде. Платформадағы мәтінді мұндай құжат деп Қағидалар да, Кодекс те атамайды.

Нағыз оқытудың ақысы — бөлек жол, ол да осы курс туралы емес. 96-баптың 2-тармағы:

1. Гигиеналық оқыту үшін ақы төлеуді декреттелген адамдар дербес не тараптардың келісімі бойынша жұмыс беруші жүзеге асырады.

Қағидалардың 7-тармағы мағынасы сол, сөзі басқа:

1. Гигиеналық оқытуға ақы төлеуді халықтың декреттелген тобының өз бетінше не тараптардың келісімі бойынша жұмыс беруші жүзеге асырады.

Кодекс «декреттелген адамдар дербес» дейді. Қағидалар «халықтың декреттелген тобының өз бетінше» дейді. Кім төлейді — адам ба, жұмыс беруші ме — тараптардың келісімі шешеді. Кодекс те, Қағидалар да төлеушіні бәріне бір етіп тағайындамайды. Бұл тармақтардың ешқайсысы платформадағы дайындық ақылы оқытудың орнына есептеледі деп айтпайды.

3. Қағидалар кімді міндетті деп атайды

Қағидалардың 3-тармағы қысқа:

1. Халықтың декреттелген тобының адамдары жұмысқа тұру кезінде бастапқы және одан әрі жылына бір рет кезеңділікпен гигиеналық оқытылуға жатады.

Екі мерзім, екеуі де қатаң. Бірінші оқыту — жұмысқа тұру кезінде. Келесілері — жылына бір рет. „Кітапша біткенде“ емес, „тексеруші келгенде“ емес, „ауысым тыныш болса екі жылда бір“ емес. 3-тармақта „маусымдықтарға“ немесе „демалыс күнгі алмастыруға“ деген бөлек мерзім жоқ. Сізді маусымға таратуға, қазан жууға немесе нан тиелген машинаға қабылдаса, «жұмысқа тұру кезінде» деген сәт әлдеқашан туған.

Бұл адамдар кім екенін Қағидалар 2-тармақта анықтайды:

1. халықтың декреттелген тобы – халыққа қызмет көрсету саласында жұмыс істейтін және айналасындағы адамдарға инфекциялық және паразиттік аурулар жұқтыру үшін барынша жоғары қауіп төндіретін адамдар;

Сол ұғым Кодекстің 1-бабының 280) тармақшасында басқа сөзбен тұр:

1. халықтың декреттелген тобы - халыққа қызмет көрсету саласында жұмыс істейтін және айналасындағы адамдарға инфекциялық және паразиттік ауруларды жұқтыруға неғұрлым қауіп төндіретін адамдар;

Кодексте «неғұрлым қауіп». Қағидаларда «барынша жоғары қауіп» және «аурулар жұқтыру үшін» деген тіркес. Екеуі де анықтама, кәсіп тізімі емес. Тізім — бөлек бұйрық.

Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 15 желтоқсандағы № ҚР ДСМ-268/2020 бұйрығы гигиеналық оқытуға жататын халықтың декреттелген тобының тізбесін бекітті. Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде ол № 21812 болып тұр. Бұйрық мәтінінде өзгеріс туралы ескерту жоқ. Кіріспе 96-баптың 1-тармағына тікелей сүйенеді, ал сол тармақ тізбені халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы мемлекеттік орган айқындайды деп қояды:

"Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы" Қазақстан Республикасының 2020 жылғы 7 шілдедегі Кодексінің 96-бабының 1- тармағына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

Тізбеде сегіз тармақ. Бұл курс біріншісі бойынша жазылған. Қалған жетісін оқып шығу керек, әйтпесе басқа бағдарламаға отырып кетесіз немесе „санитариялық минимум бәріне бір“ деп шешесіз.

1. Өндіру, сақтау, өткізу, кәдеге жарату, жою процесінде және оларды көліктің барлық түрлерімен тасымалдау кезінде тамақ өнімдерімен жанасатын қызметкерлер және (немесе) адамдар, оның ішінде мүкәммалды, жабдықты санитариялық өңдеу және жөндеу жөніндегі қызметкерлер.

Аспаз, кондитер, ет мүшелеуші, желі операторы, дайын өнім қоймасының қоймашысы, сөре сатушысы, тамақты өзі салып, өлшейтін кассир, өнім тасыған жүргізуші, қазан жуушы, тамақ өндірісіндегі фарш араластырғышты бөлшектейтін слесарь — тамақ өнімімен жанасуы болса, бәрі осы жолға кіреді. Формула кең: «қызметкерлер және (немесе) адамдар». Штаттық лауазым жалғыз белгі ретінде міндетті емес. Белгі — аталған процестердегі жанасу.

Қасында, 1-бағдарламаның тақырыбында сол топ сәл басқа сөзбен сипатталған. Процестер «өндіру, сақтау, өткізу, кәдеге жарату және жою», және бөлек «мүкәммалды, жабдықтарды санитариялық өндеу және жөндеу», сондай-ақ «көліктердің барлық түрлерінде тасымалдау». Мағынасы бір топ, сөз жинағы сөзбе-сөз бірдей емес. Тізбеге ескертпе оларды байланыстырады: тізбе Қағидаларда айқындалатын бағдарламаларға сәйкес қалыптастырылады. Іс жүзінде өз жұмысыңызды тізбенің 1-тармағымен және 1-бағдарламаның тақырыбымен салыстырасыз. Тамақ цехының мүкәммалын жусаңыз және балаларға, науқастарға, жолаушыларға, бассейнге қатысыңыз болмаса, сіздің жолыңыз — осы.

1. Тамақ өнімдерін өндіру, сақтау, өткізу, кәдеге жарату және жою процесінде олармен жанасатын қызметкерлер, оның ішінде мүкәммалды, жабдықтарды санитариялық өндеу және жөндеу, сондай-ақ оларды көліктердің барлық түрлерінде тасымалдау кезіндегі қызметкерлерге арналған гигиеналық оқыту бағдарламасы

Әрі қарай тізбе басқа кәсіптерге кетеді. Оларды аттап өтуге болмайды, өйткені Қағидалардың 10-тармағы топтарды біріктіруге жол бермейді.

1. Білім беру объектілеріндегі қызметкерлер (жалпы орта білім беретін мектептердің бастауыш сыныптарының мұғалімдері; балалар мен жасөспірімдер тұратын білім және тәрбие беру объектілерінің барлық түрлерінің бастауыш сыныптарының мұғалімдері, тәрбиешілері мен тәрбиешінің көмекшілері; техникалық персонал).

1. Балаларды сауықтыру (жыл бойы, маусымдық) ұйымдарындағы және шипажай объектілеріндегі қызметкерлер.

1. Барлық түрлердегі (үлгідегі) мектепке дейінгі ұйымдардың және балалар үйлерінің қызметкерлері.

1. Денсаулық сақтау және медициналық-әлеуметтік оңалту объектілерінің (кіші мейіргерлері; кір жуатын бөлмелердің қызметкерлері; тамақ өнімдерімен жанасатын қызметкерлер) қызметкерлері.

1. Жолаушыларға қызмет көрсету саласындағы (жолаушылар поездарының жолсеріктері, өзен, теңіз және әуе көліктерінің бортсеріктері) қызметкерлер.

1. Ауыз суды дайындаумен, су құбыры құрылыстары мен желілеріне қызмет көрсетумен тікелей байланысты су құбыры құрылыстары мен желілерінің қызметкерлері.

1. Тұрмыстық қызмет көрсету саласындағы (моншалар, хауыздар, бассейндер, спорттық-сауықтыру ұйымдары, шаштараздар, косметологиялық салондар, кір жуатын орындар, химиялық тазарту орындары, қонақүйлер, хостелдер) қызметкерлер.

Ауруханада адам тамақтандыратын болсаңыз, 5-тармақты мұқият оқыңыз. Тамақ өнімдерімен жанасу онда денсаулық сақтау қызметкерлерінің ішінде аталған, автоматты түрде 1-тармаққа берілмеген. Балабақшаның плитасында тұрсаңыз, 4-тармақты оқыңыз: мектепке дейінгі ұйымдардың қызметкерлері — тізбенің бөлек жолы. Тамақ тарататын бортсерік болсаңыз, 6-тармақты оқыңыз: жолаушылар жолы өз алдына. Бағдарламаларды біріктіруге болмайды, бұл келесі бөлім.

Тізбе ескертпесі тұтас келтіріледі, онсыз сегіз тармақ еркін тізім сияқты көрінеді:

Ескертпе: Гигиеналық оқытуға жататын халықтың декреттелген тобының тізбесі Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 16 қарашадағы № ҚР ДСМ-195/2020 бұйрығымен бекітілген Халықтың декреттелген тобындағы адамдарды гигиеналық оқыту қағидаларында (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21654 болып тіркелген) айқындалатын халықтың декреттелген топтарын гигиеналық оқыту бағдарламаларына сәйкес қалыптастырылады.

Ескертпе тізбені Қағидалардағы бағдарламаларға байлайды: тізбенің әр жолы белгілі бір оқыту бағдарламасына сәйкес келеді. Сондықтан қай жолға жататыныңызды білу — қай бағдарламамен оқитыныңызды білу деген сөз.

3-тармақ онсыз ауада қалатын екінші анықтама да бар. Қағидалардың 2-тармағы эпидемиялық маңызы бар объектілерді атайды:

1. эпидемиялық маңызы бар объектілер – халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы нормативтік құқықтық актілердің талаптары бұзылған кезде өндіретін өнімі және (немесе) қызметі халық арасында тағамнан уланудың және (немесе) инфекциялық, паразиттік аурулардың пайда болуына алып келуі және (немесе) физикалық факторлардан, өнеркәсіптік және радиоактивті ластанулардан халық денсаулығына зиян келтіруі мүмкін объектілер.

Асүй, цех, дүкен және тамақ тиелген машина «жалпы» қауіпті емес, дәл осы жолмен қауіпті: талап бұзылса, улану немесе инфекция шығуы мүмкін. Сондықтан осы объектілерде өнімге жанасатын адамдар декреттелген топқа бөлініп, кәсіпорынның қалған қызметкерлерінен бөлек оқиды. Сол цехтың бухгалтері тоңазытқышқа кірмесе және таспаға жақындамаса, тізбенің осы жолымен сипатталмайды. Қойма күзетшісі аталған процестерде өніммен жанасуы болса ғана сипатталады. Штат кестесіндегі лауазым өзінен-өзі ештеңе шешпейді. Жанасу шешеді.

4. Алты бағдарлама, және оларды неге бір арнаға қосуға болмайды

8-тармақ оқытуды Қағидаларға 1-қосымшадағы бағдарламаларға жібереді:

1. Халықтың декреттелген тобының гигиеналық оқыту осы Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес халықтың декреттелген топтарын гигиеналық оқыту бағдарламалары бойынша жүргізіледі.

9-тармақ бағдарлама неден тұратынын айтады:

1. білім алушылардың кәсіптеріне байланысты сағат саны 12-ден 18-ге дейін теориялық оқытуды;

1. 2 сағат көлемінде емтиханды қамтиды.

«12-ден 18-ге дейін» — бұл теория, ол кәсіпке байланысты. 9-тармақтағы емтихан әрқашан 2 сағат. „Теорияға қосымшаның „Қорытынды“ жолынан тыс емтихан“ деген бөлек сөйлем Қағидаларда жоқ. «Қорытынды» жолы қосымшаның өзінде тұр және «Емтихан» жолын өзіне қосып алған.

10-тармақ екі сөйлем, екіншісі екі жерде жұмыс істейтін адамға біріншісінен маңызды:

1. Оқыту бағдарламалары халықтың декреттелген тобының кәсіптеріне сәйкес келеді. Әртүрлі декреттелген топтарды гигиеналық оқытуды біріктіруге жол берілмейді.

Қосымшада алты бағдарлама. Олардың қорытындысы әрқайсысының астында басылғанындай: 1-бағдарлама — 14 сағат, 2-бағдарлама — 14, 3-бағдарлама — 17, 4-бағдарлама — 14, 5-бағдарлама — 14, 6-бағдарлама — 20. Бәрінде емтихан 2 сағат. Қорытынды айырмасы — теория айырмасы: бірінші, екінші, төртінші және бесіншіде теория 9-тармақтың төменгі шегіне, он екі сағатқа шығады; үшіншіде теория одан көп; алтыншыда теория жоғарғы шекке, он сегіз сағатқа жетеді, емтиханмен қосып жиырма береді. Бұл қосымша жолдарын оқу, „әдістемелік құралдағы“ бөлек кесте емес.

Бағдарлама тақырыптарын өз көзіңізбен көру керек, өйткені олар тізбені сөзбе-сөз қайталамайды.

1-бағдарлама — тамақ өнімдерімен жанасатын қызметкерлер: өндіру, сақтау, өткізу, кәдеге жарату және жою, оның ішінде мүкәммал мен жабдықты санитариялық өңдеу және жөндеу, көліктің барлық түрінде тасымалдау. Бұл сіздің тақырыбыңыз және осы курстың жалғыз бағдарламасы. Қорытынды 14 сағат.

2-бағдарламаның тақырыбы:

1. Білім беру объектілеріндегі қызметкерлерге (жалпы орта білім беретін мектептердің бастауыш сыныптарының мұғалімдері; балалар мен жасөспірімдер тұратын білім және тәрбие беру объектілерінің барлық түрлерінің бастауыш сыныптарының мұғалімдері, тәрбиешілері мен тәрбиеші көмекшілері; техникалық персонал); балалар сауықтыру (жыл бойы, маусымдық) ұйымдарындағы және шипажай объектілеріндегі қызметкерлерге; әр түрлі және үлгідегі мектепке дейінгі ұйымдарындағы, балалар үйлеріндегі қызметкерлерге арналған гигиеналық оқыту бағдарламасы

Қорытынды 14 сағат. Бұл тақырып тізбенің 2, 3 және 4-тармақтарын — білім беру объектілерін, балаларды сауықтыру және шипажай объектілерін, мектепке дейінгі ұйымдар мен балалар үйлерін — бір бағдарламаға жинайды.

3-бағдарлама:

1. Денсаулық сақтау және медициналық-әлеуметтік оңалту (мейірбике көмекшілері; кір жуатын бөлмелердің қызметкерлері; тағам өнімдерімен жанасатын қызметкерлер) қызметкерлеріне арналған гигиеналық оқыту бағдарламасы

Қорытынды 17 сағат. Жақшаны тізбенің 5-тармағымен салыстырыңыз. Тізбеде «кіші мейіргерлері» және «тамақ өнімдерімен», бағдарламада «мейірбике көмекшілері» және «тағам өнімдерімен». Бұл екі қолданыстағы актідегі сөз айырмасы. Курс оны тегістемейді және бір формула екіншісін жойды деп жарияламайды: тізбе туралы бұйрықта өзгеріс жоқ, Қағидалар бағдарламаны осылай баяндайды.

4-бағдарлама:

1. Жолаушыларға қызмет көрсету саласындағы (жолаушылар поезының жолсеріктері, өзен, теңіз және әуе көліктерінің стюардтары) қызметкерлеріне арналған гигиеналық оқыту бағдарламасы

Қорытынды 14 сағат. Тізбеде осы жерде «бортсеріктері», бағдарламада «стюардтары». Тағы бір жұмысқа екі сөз. Екі мәтін де қолданыста. Стюард табақ таратқан соң 4-бағдарламаны 1-бағдарламамен біріктіруге 10-тармақ жол бермейді.

5-бағдарлама:

1. Ауыз суды дайындаумен, су құбыры желілеріне қызмет көрсетумен тікелей байланысты су құбыры құрылыстарындағы қызметкерлерді гигиеналық оқыту бағдарламасы

Қорытынды 14 сағат. Тізбенің 7-тармағы су құбыры құрылыстары мен желілерінің қызметкерлерін атайды. Бағдарлама тақырыбы ауыз суды дайындаумен және су құбыры желілеріне қызмет көрсетумен тікелей байланысты қызметкерлерді атайды. Екі жолдың мәні бір: ауыз суға тікелей жұмыс істейтін адамдар. Тамақ цехына су беретін құбырды жөндейтін слесарь бұл жолмен емес, өз жұмысының мазмұнымен анықталады.

6-бағдарлама:

1. Тұрмыстық қызмет көрсету саласындағы (моншалар, хауыздар, бассейндер, спорттық-сауықтыру ұйымдары, шаштараздар, косметологиялық салондар, кір жуатын орындар, химиялық тазарту орындары, қонақүйлер, хостелдер) қызметкерлерін гигиеналық оқыту бағдарламасы

Қорытынды 20 сағат, алтауының ішіндегі ең ұзыны. Жақшадағы тізім тізбенің 8-тармағымен сәйкес: моншалар, хауыздар, бассейндер, спорттық-сауықтыру ұйымдары, шаштараздар, косметологиялық салондар, кір жуатын орындар, химиялық тазарту орындары, қонақүйлер, хостелдер.

Ауысымда бұл нені білдіреді.

Сіз цехта нан пісіресіз және сенбіде моншашы болып қосымша істейсіз. Бұл тізбенің екі жолы, 1 және 8-тармақтар, және екі бағдарлама, 1 және 6. 10-тармақ оларды бір ағынмен, бір тестпен және бір жазбамен өтуге рұқсат бермейді. Әр топтың өз бағдарламасы, өз сағаты және өз емтиханы бар.

Сіз мектеп асханасының аспазысыз. 2-бағдарламаның тақырыбы білім беру объектілерінің қызметкерлерін, оның ішінде техникалық персоналды қамтиды, 1-бағдарламаның тақырыбы тамақ өнімімен жанасуды қамтиды. Тізбе білім беру объектілері мен тамақ жанасуын әртүрлі тармақтарға ажыратады, бірақ мектеп аспазын атымен атамайды. Қағидаларда „мектеп аспазы тек 2-бағдарлама бойынша оқиды“ немесе „тек 1-бағдарлама бойынша“ деген сөйлем жоқ. Онда бар нәрсе: бағдарламалар кәсіпке сәйкес келеді, топтарды біріктіруге жол берілмейді, тізбе бағдарламаларға сәйкес қалыптастырылады. Сізге адал қорытынды мынау. „Бәріне бір“ оқытуды сатып алып, екі сипаттаманы да жабуға болмайды. Лауазымыңызға қай бір бағдарлама сәйкес келетінін жұмыс беруші мен оқытушы сізді тізбенің қай жолына және бағдарламаның қай тақырыбына жатқызатынынан оқиды. Бұл курс 1-бағдарламаның мазмұнын жабады. Сізге белгіленген бағдарлама екінші, үшінші немесе алтыншы болса, осы курстың тақырыптары сол бағдарламаның емтиханына жиналмаған: онда басқа сағат және басқа сұрақ, балалар мекемесінің құрылғысынан бастап бассейн суына дейін.

Сіз нан зауытындағы қамыр илегішті жөндейтін және басқа жерде жұмыс істемейтін слесарьсыз. 1-бағдарламаның тақырыбы мүкәммал мен жабдықты жөндеуді тікелей кіргізеді. Қолыңызбен қамыр илемесеңіз де, бұл 1-бағдарлама. Тамақ өндірісінде бөлшектелетін жабдық арқылы жанасу тақырыпқа жазылған.

Сіз жүргізушісіз. Тамақ өнімін көліктің кез келген түрімен тасысаңыз, сізді тізбе де, 1-бағдарлама да атаған. Тек адам тасысаңыз және жолаушыға тамақты экипаждың басқа мүшесі берсе, 4-бағдарламаға қараңыз, осыған емес. Дүкенге өнім тасып, кешке моншада жұмыс істесеңіз, бұл тағы екі оқыту, біреу емес.

1-бағдарламаның іші төрт тақырыптан, әрқайсысы 3 сағаттан тұрады. 1.1 — заңнама, жауапкершілік, тиімді тамақтану туралы ұғым, мемлекеттік гигиеналық тіркеу және регламенттеу, сертификаттау, сапа мен қауіпсіздік, байыту. 1.2 ұяшықтары бөлек абзацтар:

Инфекциялық аурулар туралы ұғым. Ауру тудыратын микробтар және олардың адам организміне ену жолдары. Іріңді аурулар.

Ішек және ішек құрт ауруларын қоздырушылар, оларды жұқтыру жолдары.

Бактерия тасымалдаушылық.

Бактериялық және бактериялық емес тамақтан уланулар.

Ішек инфекциялық ауруларының және тамақтан уланулардың профилактика шаралары. Профилактикалық медициналық қарап-тексерулер.

Жеке гигиена қағидалары.

Қызметкерлерді міндетті медициналық қарап-тексеру.

1.3:

Қоғамдық тамақтану объектілерінің құрылғысына және күтіп-ұстауға қойылатын талаптар.

Сауда жабдықтарын, мүкәммалды, ыдыстарды санитариялық өңдеу режимі.

Қоғамдық тамақтану объектілеріндегі сыни нүктелер. Өндірістік бақылау.

Дезинфекция, дезинсекция, дератизация ұғымдары.

Кальян тарту, оның адам денсаулығына ықтимал қаупі туралы ұғым.

1.4:

Азық-түлік саудасы кәсіпорындарының құрылғысына және күтіп-ұстауға қойылатын талаптар. Тамақ өнімдерін қабылдау, сақтау, өткізу және тасымалдау тәртібі.

Тамақ өнімдерінің сапасын және қауіпсіздігін растайтын құжаттардың тізбесі.

Тамақ өнімдерінің жарамдылық мерзімдері және сақтау мерзімдері туралы ұғым.

Тамақ өнімдерінің сапасыздығының негізгі белгілері.

Тез бұзылатын тамақ өнімдерін сақтау және өткізу шарттары.

Тамақ өнімдерін таңбалауға қойылатын талаптар.

Қаптамалау материалдары.

Содан кейін емтихан 2 сағат. Қорытынды 14. 3 сағат, 3, 3, 3 және емтихан 2 — қосымшадағы ұяшықтарды қосу, бөлек норма емес. Бұл сабақ 1.2–1.4-тақырыптарды қайта баяндамайды: олардың өз сағаты және өз модулі бар. Ол сіздің „жалпы санитариялық минимумның“ ішінде емес, бір бағдарламаның ішінде отырғаныңызды бекітеді.

5. Оқытудың өзі қалай өтеді, тармақтан тармаққа

Қағидалардың 1-тармағы құжат не үшін бар екенін түсіндіреді:

1. Осы Халықтың декреттелген тобындағы адамдарды гигиеналық оқыту қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) "Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы" Қазақстан Республикасының 2020 жылғы 7 шілдедегі Кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 9-бабының 25) тармақшасына сәйкес әзірленген және халықтың декреттелген топтарына гигиеналық оқытуды жүргізу тәртібін айқындайды.

Кодекстің 9-бабының 25) тармақшасы дәл осы қағидаларды бекіту өкілеттігі:

1. халықтың декреттелген тобының адамдарын гигиеналық оқыту қағидаларын бекітеді;

Қасында сол баптың 16) тармақшасы:

1. халықты гигиеналық оқытуды ұйымдастырады;

Тәртіпті бекіту және оқытуды ұйымдастыру — құзыреттің екі бөлек жолы. Екеуі де платформаға берілмеген және жұмыс берушіге „оқытушының орнына өткіз“ деп берілмеген.

Бастапқы және жыл сайынғы — 3-тармақ, ол жоғарыда ашылған. Оған 15-тармақты қосыңыз, әйтпесе жылдық цикл жалғыз мерзім сияқты көрінеді:

1. Қанағаттанарлықсыз баға алған жағдайда білімін қайта тексеруді бір айдан кешіктірмей белгілейді.

„Бір айдан кешіктірмей“ — бұл шет, бір айдан соң келу туралы кеңес емес. Осы айдың ішіндегі күнді Қағидалар белгілемейді. Оны оқытуды жүргізетін адам белгілейді. Бірінші әрекетте 80 пайыздан асатын нәтиже алмасаңыз, келесі жылдық циклді күтуге 15-тармақ рұқсат бермейді. „Келмедім, демек келесі жылға ауысты“ дегенді де осы тармақтан оқуға болмайды: сөз қанағаттанарлықсыз бағадан кейінгі қайта тексеру туралы.

Өндірістен қол үзу — 4-тармақ. Ауысыммен жұмыс істейтін аспаз үшін бұл былай көрінеді. Сізді оқытатын ауысым плита жанындағы жұмыс ауысымы емес. Осы сағаттарға жалақы сақтала ма, Қағидалар айтпайды: бұл цифр да, бұл формула да Қағидаларда жоқ. Олар оқыту қол үзіп жүргізіледі дейді. Оқытудың өзін кім төлейді — 7-тармақ, тараптардың келісімі бойынша. Бұл әртүрлі ақша: оқыту ақысы және сіздің жұмыс уақытыңыздың ақысы. Екіншісін гигиеналық оқыту қағидалары реттемейді.

Кім оқытады — 5-тармақ, оны жоғарыдағыдай 97-баппен бірге оқу керек. «Жоғары» сөзі мен мамандық атауы екі мәтінде сәйкес келмейді. Тыңдаушы ретіндегі практикалық мәні қарапайым. Жүргізушінің білімі қандай және қызмет хабарланған ба деп сұрау — сенімсіздік емес, қалыпты сұрақ. 96-бап бойынша бақылау хабарламаларды мониторингтеуден басталады.

Үй-жай — 11-тармақ:

1. Гигиеналық оқытуды жүргізуге арналған оқу үй-жайлары көп функционалды ғимараттар немесе өзге мақсаттағы ғимараттар құрамындағы жеке үй-жайларда орналастырылады.

«Жеке үй-жайлар» көп функционалды ғимараттың немесе өзге мақсаттағы ғимараттың ішінде. „Тек медицина университетінің ғимаратында“ немесе „сауда үйінің бірінші қабатында болмайды“ деген бөлек талап тармақта жоқ. Жеке үй-жай туралы талап бар. Тарату сағатындағы мейрамхана асүйі, машина кабинасы, сауда залы осы тармақпен оқу үй-жайы ретінде сипатталмаған.

Бағдарлама — 8 және 10-тармақтар. Сізді өз тобыңыздың бағдарламасымен жүргізеді. Шаштаразшылар ағыны ертең, ал тамақ ағыны екі аптадан соң басталады деп, шаштаразшылар ағынына отыруға 10-тармақ тыйым салады. Бөгде бағдарламаның сағаты басқа, тақырыбы басқа. Тұрмыстық қызметтің жиырма сағаты тамақ бағдарламасының он төрт сағатын „жабпайды“. Олар басқа нәрсе туралы.

Емтихан — 12 және 13-тармақтар.

1. Гигиеналық оқытудан өткеннен кейін гигиеналық оқытуды жүргізетін жеке және заңды тұлғалар бекітетін тестілік сұрақтар түрінде емтихан өткізіледі.

Нысан біреу: тестілік сұрақтар. Ауызша сұрау, реферат, „шеф-аспазбен әңгімелесу“ 12-тармақта емтихан деп аталмайды. Сұрақтарды оқытушылардың өздері бекітеді. Қағидаларда бірыңғай мемлекеттік билет жоқ. Сондықтан екі оқу орталығы әртүрлі сұрауы мүмкін, бірақ екеуі де өз тобыңыздың бағдарламасының ішінде және 13-тармақтың табалдырығының ішінде қалуға міндетті.

1. Тестілеу нәтижесі дұрыс жауаптар 80%-дан артқан жағдайда оң деп саналады. Емтихан нәтижелері осы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес гигиеналық оқытудан өткен халықтың декреттелген тобының есепке алу журналына енгізіледі.

«80%-дан артқан» деген „80 пайыз“ дегенге тең емес. Дәл сексен — әлі оң нәтиже емес. Сұрақ жиырма бес болса, жиырма дұрыс — дәл 80 пайыз, осы формула бойынша аз. Сұрақ қырық болса, отыз екі — тағы дәл 80. Сұрақ санын, қайталаймыз, оқытушы белгілейді, Қағидалар емес. Табалдырықты Қағидалар белгілейді.

2-қосымшаның журналы еркін дәптер емес. Нысандағы бағандар мыналар:

Т.А.Ә. (қызметкердің бар болған жағдайда)

Жұмыс орны, тұрғылықты мекенжайы

Қызметтің, жұмыстың, көрсетілетін қызметтің жүзеге асырылатын түрі көрсетіліп, лауазымы

Оқытуды жүргізу кезеңі

Емтихан өткізу күні

Емтихан нәтижесі

Қайта тапсырған жағдайда кезекті емтиханның күні

Қызметкердің қолы

Соңғының алдындағы бағанға назар аударыңыз. Ол дәл 15-тармақ үшін бар: баға қанағаттанарлықсыз болса, қайта тапсыру күні журналға көзделген. Қызметкердің қолы нысанда бөлек баған. „Мені менсіз жазып қойды“ дегенді осы баған көздемейді, бірақ адам қол қоюдан бас тартса не істеу керектігін Қағидалар жазбайды. Бұл алгоритм 2-қосымшада жоқ.

Әрі қарай нәтиже кітапшаға емес, жүйеге кетеді. Қолданыстағы редакциядағы 14-тармақ:

1. Оң нәтиже болған жағдайда гигиеналық оқытуды жүргізген жеке және заңды тұлғалар емтихан тапсыру туралы мәліметтерді халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы мемлекеттік органның ақпараттық жүйесіне енгізеді.

Енгізетін — оқытуды жүргізгендер, тек оң нәтиже болғанда. Қанағаттанарлықсыз баға осы сөйлемге кірмейді: ол журналда және 15-тармақта тұрады. Жұмыс берушінің өзі осы тармақ бойынша сіздің емтиханыңыз туралы мәліметті ақпараттық жүйеге енгізбейді. Үйде отырып сіз де енгізбейсіз. Енгізетін — оқытқан адам.

14-тармаққа ескерту:

Ескерту. 14-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Денсаулық сақтау министрінің 13.03.2024 № 8 (01.01.2025 бастап қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

3-қосымшаның ескертуі:

Ескерту. 3-қосымша алып тасталды - ҚР Денсаулық сақтау министрінің 13.03.2024 № 8 (01.01.2025 бастап қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

Сондықтан „оқытудан кейін кітапшаға мөртаңба басыңдар“ деген сөйлем қолданыстағы Қағидаларда жоқ нысанды сипаттайды. Ескі кітапшада өткен жылдардың мөртаңбасы тұрса, ол бұрын болғанды куәландырады. Жыл сайынғы оқытуды 3-тармақ бәрібір қайта талап етеді. Жаңа оң нәтижені қайда жазады — 14-тармақ, ақпараттық жүйеге, және 2-қосымшаның журналына.

16-тармақ тәртіпті жабады:

1. Жеке немесе заңды тұлғалар халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы мемлекеттік орган ведомствосының аумақтық бөлімшелерінің сұрау салуы бойынша гигиеналық оқыту жөнінде ақпарат ұсынады.

Бұл сіздің анықтаманы басқармаға өзіңіз апару міндетіңіз емес. Бұл оқытқандардың міндеті. Өткізу бекетінде сізге бұдан жеңіл болмайды: жұмыс беруші 82-бап бойынша қарап-тексеруден және гигиеналық оқытудан өткені туралы құжаты жоқ адамды жұмысқа жібермеуге тиіс. Мөртаңба алып тасталғаннан кейін бұл құжаттың қағаз түрі қандай екенін Қағидалар бір сөйлеммен сипаттамайды. Олар журналды және ақпараттық жүйені сипаттайды. Кодекс әлі де «құжат» дейді. Екі формуланың арасындағы алшақтық төменде, кітапшаның қасында. Ол жақта да, бұл жақта да жоқ үшінші қағазды курс ойлап шығармайды.

6. Жеке медициналық кітапша мен медициналық қарап-тексеру — басқа контур

Оларды күнде шатастырады, өйткені өткізу бекетінде «кітапшаны» сұрайды, ал үлкен буын кітапшадан гигиеналық оқыту бетін есінде сақтаған. Кітапшаның қолданыстағы тәртібі мен оқытудың қолданыстағы тәртібі бір күннің, 2020 жылғы 16 қарашаның, екі бұйрығымен және бір түзету күнімен, 2024 жылғы 13 наурызбен, ажыратылған.

Кодекстегі анықтама, 1-баптың 109) тармақшасы:

1. жеке медициналық кітапша - жұмысқа жіберілу туралы белгі қойылып, міндетті медициналық қарап-тексерудің нәтижелері енгізілетін дербес құжат;

Мағынасы бойынша сол анықтама гигиеналық оқыту қағидаларының 2-тармағының 3) тармақшасында тұр:

1. жеке медициналық кітапша – жұмысқа жіберілу туралы белгі қойылып, міндетті медициналық қарап-тексерудің нәтижелері енгізілетін жеке құжат;

Екі жерде де кітапша — міндетті медициналық қарап-тексерудің нәтижелері және жұмысқа жіберу туралы белгі. Анықтамада гигиеналық оқыту емтиханы туралы сөз жоқ.

Жеке медициналық кітапшаларды беру, есепке алу және жүргізу қағидаларын Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 16 қарашадағы № ҚР ДСМ-196/2020 бұйрығы бекіткен. Бұйрық Әділет министрлігінде № 21652 болып тіркелген. Қағидалардың өздері 2024 жылғы 13 наурыздағы № 9 бұйрықтың редакциясында, ескерту былай:

Ескерту. Қағидалар жаңа редакцияда көзделген – ҚР Денсаулық сақтау министрінің 13.03.2024 № 9 (01.01.2025 бастап қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

Тағы да «01.01.2025 бастап қолданысқа енгізіледі». Осы қағидалардың мәтінінде «гигиеналық оқыту» тіркесі күшін жойған 2018 жылғы бұйрықтың атауының ішінде ғана кездеседі. Мөртаңба туралы бұл мәтінде бір сөз де жоқ. Кітапша үлгісінде гигиеналық оқыту бөлімі жоқ.

Кітапша қағидаларының 2-тармағы анықтамаға электрондық түрді қосады:

1. жеке медициналық кітапша (бұдан әрі – ЖМК) – жұмысқа жіберу туралы белгі қойылып, міндетті медициналық қарап-тексерулердің нәтижелері енгізілетін,түрі мен ақпаратын (деректерін) электрондық-цифрлық нысанда толық жаңғыртатын дербес құжат;

Яғни электрондық кітапша қағаз кітапшаның түрін де, ақпаратын да толық жаңғыртады: мазмұны сол, тек нысаны электрондық-цифрлық.

Кітапшаны медициналық қызметке лицензиясы бар және ресурстарды басқарудың ақпараттық жүйесінде тіркелген медициналық ұйым береді. Бұл кітапша қағидаларының 4-тармағы. Ол жұмысқа жіберу белгісімен беріледі және қызметкердің электрондық цифрлық қолтаңбасымен және денсаулық сақтау субъектісінің QR-кодымен куәландырылады. Бұл 3-тармақ. Жауапты адамды міндетті қарап-тексеру жүргізетін субъектінің басшысы тағайындайды: 5-тармақтың жақшасында терапевт аталған. 10-тармақ бойынша иесі қазақ немесе орыс тілін таңдайды. 20-тармақ кітапшада жұмысқа жіберу мерзімдері көрсетілетінін айтады. Күн немесе ай санын тармақ белгілемейді. Оны қарап-тексеру нәтижесі бойынша қояды. Сондықтан „кітапша әрқашан бір жылға“ деген сөйлем осы қағидалардан емес. Қарап-тексеру кезеңділігі қайдан шығады — басқа актіде айтылған, тамақ қызметкерлері үшін ол әртүрлі де.

Кітапша үлгісі, 1-қосымша, бөлімдерге бөлінген. Паспорт деректері. Иесі туралы мәлімет: кәсібі, лауазымы, жұмыс орны, туған күні, тұратын жері. Өткерген инфекциялық аурулар. Терапевттің қарап-тексеру нәтижесі. Туберкулез. Венерологиялық аурулар және дерматовенеролог. Профилактикалық екпелер. Патогенді стафилококк тасымалдаушылық. Гельминт жұмыртқалары. Бактериологиялық зерттеу. Вирустық гепатиттер мен адамның иммун тапшылығы вирусының маркерлері. Және жұмысқа жіберу бөлімі: «бастап» және «дейін» күндері, маманның тегі, оның электрондық қолтаңбасы және денсаулық сақтау субъектісінің QR-коды. Осы бөлімдердің арасында гигиеналық оқыту жоқ. Нысан — бланк, сіздің диагнозыңыз емес: оның бөлімдері қарап-тексеру нәтижесін және жұмысқа жіберуді жазуға арналған.

Зертханалық зерттеулердің нәтижесі кітапшаға қолмен жазылмайды, ақпараттық жүйеден көшіріледі. Бұл кітапша қағидаларының 19-тармағы:

1. Патогенді стафилококкты тасымалдауға, гельминт жұмыртқаларына, бактериологиялық зерттеуге және вирустық гепатит маркерлеріне, АИТВ-ға зерттеу нәтижелері МАЖ-дан синхрондау арқылы ЖМК-ға көшіріледі. Маман жеке ЭЦҚ-мен бекітілген қорытындысын енгізеді.

Яғни стафилококк, гельминт жұмыртқалары, бактериологиялық зерттеу және вирустық гепатит пен АИТВ маркерлері бойынша нәтижені маман өзі ойлап жазбайды: ол жүйеден келеді, маман тек өз қорытындысын электрондық цифрлық қолтаңбамен бекітеді. Кітапшадағы жазбаны „түзетіп беру“ туралы өтініш осы тармаққа қайшы.

Кодекстің 86-бабы — медициналық қарап-тексеру. Ол ауруды, оның ішінде кәсіптік ауруды, улануды, жазатайым оқиғаны уақтылы анықтап, таралуын болғызбау және жұмыскердің еңбек қауіпсіздігі мен денсаулығын сақтау туралы:

1. Медициналық қарап-тексеру ауруларды, оның ішінде кәсіптік ауруларды, улануларды, жазатайым оқиғаларды анықтауға және олардың таралуының алдын алуға, сондай-ақ жұмыскерлердің еңбек қауіпсіздігін және денсаулығын сақтауды қамтамасыз етуге бағытталған уақтылы медициналық зерттеп-қарауды қамтамасыз ету үшін жүргізіледі.

Түрлері:

1. Медициналық қарап-тексерулердің түрлері: міндетті және профилактикалық.

1. Міндетті медициналық қарап-тексерулер алдын ала, мерзімдік, ауысым алдындағы (рейс алдындағы), ауысымнан кейінгі (рейстен кейінгі) болып бөлінеді.

Алдын ала қарап-тексеру жұмысқа орналасқанда немесе оқуға түскенде жарамдылықты анықтау үшін. Мерзімдік — динамиканы көру және аурудың, оның ішінде инфекциялық аурудың, басын жіберіп алмау үшін. Ауысым алдындағы (рейс алдындағы) — түсетін ауысымда жарамдылықты, оның ішінде мастықты анықтау үшін. Ауысымнан кейінгі — зиянды фактордың әсерін және жіті кәсіптік ауру немесе улану белгісін анықтау үшін. Осы төрт мақсат 86-баптың 3-тармағынан кейінгі абзацтарда жазылған. Оларды емтиханға айналдыруға болмайды.

Декреттелген топ міндетті қарап-тексеруден өз қаражаты есебінен не тараптардың келісімі бойынша жұмыс берушінің қаражаты есебінен өтеді. Бұл 86-баптың 5-тармағының екінші абзацы:

Халықтың декреттелген тобы міндетті медициналық қарап-тексерулерден өз қаражаты есебінен не тараптардың келісімі бойынша жұмыс берушінің қаражаты есебінен өтеді.

Формула гигиеналық оқыту ақысына ұқсас, бірақ пәні басқа: қарап-тексеру, емтихан емес. Оқыту ақысы туралы келісім қарап-тексеру ақысы туралы келісімнің орнын баспайды, және керісінше.

5-тармақтың бірінші абзацы ауысым алдындағы және ауысымнан кейінгі қарап-тексеруді басқа шеңберге қояды:

1. Жұмыс берушілер Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау саласындағы заңнамасына сәйкес ауыр жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды және (немесе) қауіпті жұмыстарда, машиналар мен механизмдерде жұмыс істейтін жұмыскерлердің ауысым алдындағы (рейс алдындағы), ауысымнан кейінгі (рейстен кейінгі) міндетті медициналық қарап-тексерулерден уақтылы өтуін өз қаражаты есебінен қамтамасыз етеді.

Ауыр жұмыс, зиянды және (немесе) қауіпті жағдай, машина мен механизм. Жұмыс берушінің қаражаты. Декреттелген топты бұл абзац өзінен-өзі ауысым алдындағы қарап-тексеруге жазбайды. Әр кассирге „декреттелген болғандықтан“ ауысым алдындағы қарап-тексеруді таңуға болмайды. Оған өз нысаналы тобы мен еңбек жағдайы үшін аталған қарап-тексерулер міндетті. 5-тармақтың бірінші абзацындағы жағдай жоқ болса, осы абзацтан ауысым алдындағы контур қосылмайды.

86-баптың 8-тармағы — өткізу бекетінде естілетін жол:

1. Жұмыс берушілер міндетті медициналық қарап-тексерулерден өтпеген және денсаулық жағдайы бойынша жұмысқа жарамсыз деп танылған адамдарды жұмысқа жібермейді. Міндетті медициналық қарап-тексерулердің нәтижелері жеке медициналық кітапшаларға енгізіледі.

Мұнда жіберу қарап-тексерумен және денсаулық жағдайы бойынша жарамсыздықпен байланысқан. Қарап-тексеру нәтижесі кітапшаға түседі. Гигиеналық оқыту туралы 8-тармақ үнсіз.

Оқыту туралы басқа бап, жұмыс беруші міндеті жағынан айтады. 82-баптың 1-тармағының 7) және 9) тармақшалары:

1. халықтың декреттелген тобына жататын жұмыскерлерді гигиеналық оқытуды қамтамасыз етуге;

1. медициналық қарап-тексеруден, гигиеналық оқытудан өткенін куәландыратын құжаты жоқ адамдарды жұмысқа жібермеуге, сондай-ақ АИТВ инфекциясын жұқтырғандарды қоспағанда, денсаулық сақтау субъектілері анықтаған, инфекциялық, паразиттік аурулармен ауыратын науқастарды және инфекциялық, паразиттік аурулардың қоздырғыштарын тасымалдаушыларды, зиянды және (немесе) қауіпті еңбек жағдайларында жұмыс істеуге қарсы көрсетілімдері бар адамдарды жұмыстан шеттетуге;

Жұмыс беруші оқытуды қамтамасыз етуге міндетті. Және қарап-тексеруден де, гигиеналық оқытудан да өткенін куәландыратын құжаты жоқ адамды жұмысқа жібермейді. Инфекциялық, паразиттік аурумен ауыратын адамды және қоздырғышты тасымалдаушыны жұмыстан шеттетеді. АИТВ инфекциясын жұқтырғандарға осы тармақшада алып тастау жасалған: инфекцияның бар екені ғана негіз болса, осы тұжырым оларды шеттетуді бұйырмайды. 82-бапқа ескерту:

Ескерту. 82-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 04.12.2025 № 236-VIII (01.02.2026 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

Ескерту баптың қай сөзі өзгергенін жазбайды. Жадыдағы ескі үзіндіні емес, қолданыстағы 9) тармақшаны тұтас келтіру керек.

Ыңғайлы жаққа бұрап айтуға болмайтын айырық осында. 9) тармақша гигиеналық оқыту туралы құжатты талап етеді. Кітапшаға мөртаңба қоятын Қағидалардың 3-қосымшасы алып тасталған. 14-тармақ оң нәтижені ақпараттық жүйеге енгізуді бұйырады. Кітапша үлгісінде оқыту бөлімі жоқ. 2025 жылғы 1 қаңтардан кейін 9) тармақшаны қандай қағаз парағы немесе жүйеден қандай үзінді қанағаттандыратынын оқыту қағидалары да, кітапша қағидалары да бір сөйлеммен атамаған. Бұл екі актінің түйісіндегі ашық орын, оқытусыз жіберуге рұқсат емес және платформадағы курсты сол құжат деп санауға рұқсат емес. Түйіс бөлек нормамен жабылмай тұрғанда, оқытудың актілер атаған тірі ізі мыналар: 2-қосымшаның журналы және оқытқан адамның ақпараттық жүйедегі жазбасы. Кітапша қарап-тексерудің және денсаулық бойынша жіберудің ізі болып қалады.

Қарап-тексерудің нысаналы топтары — үшінші құжат, ҚР ДСМ-268/2020 тізбесі емес. 86-баптың 6-тармағы нысаналы топты, тәртіпті, мерзімділікті, зертхана көлемін және медициналық қарсы көрсетілімді уәкілетті орган айқындайды деп қояды. Сондықтан қарап-тексеру тізбесі гигиеналық оқыту тізбесінен бөлек тұрады:

1. Міндетті медициналық қарап-тексерулерге жататын адамдардың нысаналы топтарын, сондай-ақ оларды жүргізу тәртібі мен мерзімділігін, зертханалық және функционалдық зерттеулердің көлемін, медициналық қарсы көрсетілімдерді уәкілетті орган айқындайды.

1. Жеке медициналық кітапшаларды беру, есепке алу және жүргізу тәртібін халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы мемлекеттік орган айқындайды.

Қарап-тексерулер Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының 2020 жылғы 15 қазандағы № ҚР ДСМ-131/2020 бұйрығында жазылған, мемлекеттік тіркеу № 21443. Оған 1-қосымша 2026 жылғы 16 қыркүйектегі № 109 бұйрықпен жаңа редакцияда жазылған. № 109 бұйрықтың мәтінінде былай тұр:

көрсетілген бұйрыққа 1-қосымша осы бұйрыққа 1-қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

№ 109 бұйрықтың 5-тармағы:

1. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Осы мерзім түсетін күнтізбе күні бұйрық мәтінінде есептелмеген, бұл сабақ оны есептемейді. Төмендегі тамақ қызметкерлерінің топтары № 109 бұйрығындағы жаңа редакциядан алынған.

Осы редакцияда 1-топ:

Қоғамдық тамақтану объектілерінің, кремді-кондитерлік өндірістер мен балалардың сүт асүйінің жұмыскерлері

Флюорография ұяшығының мерзімі «Әрбір 12 ай сайын». Тасымалдаушылық пен мерез:

Мерезге, дизентерия, сальмонеллез, іш сүзегі, А және В паратифтері, патогенді стафилококк қоздырғыштарын тасымалдаушылыққа зерттеп-қарау

Әрбір 6 ай сайын

2-топ:

Тамақ өнеркәсібі және азық-түлік саудасы объектілерінің жұмыскерлері, азық-түлік тауарларын тасымалдаумен айналысатын адамдар

Бір жолға жиналған қарап-тексеру:

Флюорография, мерезге, дизентерия, сальмонеллез, іш сүзегі, А және В паратифтері, патогенді стафилококк қоздырғыштарын тасымалдаушылыққа зерттеп-қарау

Осы жолдың мерзімі «Әрбір 12 ай сайын». 2-топтың осы фрагментінде «Әрбір 6 ай сайын» деген бөлек жол жоқ.

Асүй мен цехтың айырығы осы. Асхана аспазы мен крем цехының кондитері 1-топ бойынша тасымалдаушылықты жарты жылда бір, флюорографияны жылына бір тапсырады. Тамақ зауытының қызметкері, азық-түлік дүкенінің сатушысы және азық-түлік тасымалдайтын адам 2-топ бойынша аталған жиынтықпен 12 ай кезеңімен жүреді. Гигиеналық оқыту екі топта да Қағидалардың 3-тармағы бойынша — жұмысқа тұрғанда және әрі қарай жылына бір рет. Жарты жылдық талдау жылдық оқытуды жылжытпайды және жоймайды. Жылдық оқыту жарты жылдық талдаудың орнын баспайды. Әртүрлі сағат, әртүрлі орындаушы, әртүрлі құжат.

Сол № 109 бұйрықта декреттелген топты жұмысқа жіберуге медициналық қарсы көрсетілімдердің бөлек тізбесі бар:

Халықтың декреттелген топтарын жұмысқа жіберуге медициналық қарсы көрсетілімдер

1. Инфекциялық аурулар және инфекциялық қоздырғыштарды тасымалдаушылар (стафилококк, стрептококк, мерез, гонорея және басқалар);

1. іш сүзегі, паратифтер, сальмонеллез, дизентерия аурулары қоздырғыштарының бактерия тасымалдаушылығы;

1. гельминт жұмыртқаларын тасымалдаушылық;

1. іріңді аурулар – акушерлік және хирургиялық стационарларға, жаңа туған нәрестелер, шала туған нәрестелер патологиясы бөлімшелеріне, балалар сүт асүйлеріне, кремді-кондитерлік және басқа да тамақ өнімдерін дайындау және сату жөніндегі ұйымдарға;

Бұл тағы қарап-тексеру және денсаулық бойынша жіберу туралы. Санитариялық қағидалар бойынша емтихан бұл қарсы көрсетілімді алмайды және растамайды. Терінің іріңді ауруы гигиена тақырыбы ретінде 1-бағдарламаның 1.2-тақырыбында, яғни осы курстың басқа модулінде тұр. Мұнда шатастырмау жеткілікті: ауру емтихан тапсырылған күннің өзінде қарап-тексеру арқылы жіберуді жабуы мүмкін, ал тапсырылған емтихан тасымалдаушылықты емдемейді. Қарсы көрсетілімдер тізбесінде 5, 6 және 7-тармақтар да бар. Осы сабақ оларды ашпайды: талдау 1–4-тармақтармен шектеледі.

86-баптың 4-тармағы зиянды және қауіпті факторлар бойынша кәсіптер тізбесін уәкілетті орган бекітеді деп қояды. Тармақтың мәтіні:

1. Зиянды және (немесе) қауіпті өндірістік факторлардың, жұмысқа орналасқан кезде орындау кезінде міндетті алдын ала медициналық қарап-тексерулер және мерзімдік міндетті медициналық қарап-тексерулер жүргізілетін кәсіптер мен жұмыстардың тізбесін уәкілетті орган бекітеді.

86-бапқа ескерту екі заңды атайды және екі формула бірдей емес:

Ескерту. 86-бапқа өзгерістер енгізілді – ҚР 25.04.2025 № 185-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 07.07.2026 № 334-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

2025 жылғы 25 сәуірдегі № 185-VIII заңы «кейін күнтізбелік он күн өткен соң» дейді. 2026 жылғы 7 шілдедегі № 334-VIII заңы «бастап күнтізбелік алпыс күн өткен соң» дейді. Сабақ бұл күндерді күнтізбеге санамайды.

7. Бұл төрт жұмыс орнында қалай көрінеді

Кафе асүйі. Сізді аспаздыққа қабылдайды. Плитаға дейін жұмыс беруші 82-баптың 9) тармақшасы бойынша қарап-тексеру және гигиеналық оқыту туралы құжатқа қарайды. Қоғамдық тамақтану объектісі үшін қарап-тексеру — № 109 бұйрықпен жаңадан баяндалған қосымшаның 1-тобы: жолдар тұрғанындай оқысақ, флюорография 12 ай қадамымен, тасымалдаушылық пен мерез 6 ай қадамымен. Оқыту — 1-бағдарлама, жұмысқа тұрғанда бастапқы, содан жылына бір, өндірістен қол үзіп, 97-бап пен 5-тармақтың талабына сай адамда, дұрыс жауабы 80 пайыздан асатын тест емтиханымен. Оң нәтижені оқытушы журналға және ақпараттық жүйеге жазады. Жіберу белгісі бар кітапшаны медициналық ұйым береді. Бұл курс сізді оқытушының алдына отырғанға дейін 1.1–1.4-тақырыптарды ашып беруі мүмкін. Салатқа жіберуге оның өкілеттігі жоқ.

Цех. Сіз құю желісінің операторысыз. Өндіру кезінде тамақ өнімімен жанасу бар, тізбенің 1-тармағы, 1-бағдарлама. Қарап-тексеру — 2-топ, флюорографияға да, тасымалдаушылыққа да 12 ай қадамы, топ жолы басылғанындай. Сол желінің пультте тұрмай, жабдықты бөлшектеп жуатын жуушысы 1-бағдарламадан түсіп қалмайды: мүкәммал мен жабдықты санитариялық өңдеу және жөндеу тақырыпқа жазылған. Жууды мердігер бригада істесе, тапсырыс берушінің маңдайшасына емес, бригада адамдарының жанасуына қарайды. Тізбе «қызметкерлер және (немесе) адамдар» дейді.

Дүкен. Ашық өнім сөресіндегі сатушы — өткізу, 1-бағдарлама, 2-топтың қарап-тексеруі. Көрші залдағы тұрмыстық химия сатушысы тамаққа жіберілмесе және өнім салмаса, 1-тармақтың жолымен сипатталмайды. Күніне бір рет сатушыны таразыда алмастыратын зал әкімшісі сол сағатта жанасуға ие. Тізбе жанасуды «негізгі» және „кездейсоқ алмастыру“ деп бөлмейді. Басқа декреттелген жұмыспен қоса атқару, егер ол болса, осы бағдарламаға үстеме емес, өз бағдарламасын талап етеді.

Машина. Азық-түлік тауарын тасымалдау 1-бағдарламада да, қарап-тексерудің 2-тобында да аталған. Көлік түрін тізбе шектемейді: «көліктің барлық түрлерімен». Кузов температурасын бұл сабақ белгілемейді. Оқытудың құрылғысы сүйенетін актілерде кузовқа арналған градус нормасы тұрмайды. Олар өнімге және тасымалдауға қойылатын талаптарда тұрады, орны — 1.4-тақырып және техникалық регламенттер, Қағидалардың 3-тармағы емес. Жүргізушінің жылдық оқытуын тоңазытқыш қондырғының ақаусыздығымен шатастыруға болмайды. Оқыту кузовты суытпайды. Ақаулы кузов ақпараттық жүйедегі жазбамен ауыстырылмайды.

Төрт орынға ортақ бірінші қате — „емтиханның орнына кітапшадағы мөртаңба“ және „талдаудың орнына емтихан“. 3-қосымша алып тасталғаннан кейін оқыту туралы мөртаңба кітапшаға басылмайды. Талдау гигиеналық оқытудың ақпараттық жүйесіне айналмайды. Екі іздің біреуімен ғана жіберетін жұмыс беруші 9) тармақшаны тұтас орындамайды.

Екінші ортақ қате — топ ертерек жиналды деп шаштаразшылардың, тәрбиешілердің немесе жолсеріктердің оқытуынан өту. 10-тармақ мұны әртүрлі декреттелген топтарды біріктіру деп атайды және оған жол бермейді. Бөгде бағдарламаның сағатын Қағидалар 1-бағдарламаның есебіне ауыстырмайды.

Үшіншісі — 7-тармақ оқытуды өзің төлеуге болатынын айтқан соң, кез келген ақылы онлайн-курс сол гигиеналық оқыту деп санау. 7-тармақ кім төлейтіні туралы. 4, 5 және 12-тармақтар мен 97-бап кім және қалай оқытатыны туралы. Төлем бұл тармақтардың орнын баспайды.

8. Осы сабақтың актілерінде не жоқ

Бұл жоғарыдағы тармақтар сияқты жұмыс бөлімі. Жоқ нормаға сену тексеруде адал олқылықтан қымбатқа түседі.

Қағидаларда гигиеналық оқытудың қашықтан, онлайн, электрондық немесе сырттай нысанын рұқсат ететін немесе атайтын сөз жоқ. Өндірістен қол үзу және жеке оқу үй-жайы бар.

Қағидаларда емтихан сұрағының саны жоқ. Табалдырық бар: дұрыс жауаптар 80 пайыздан артқан. Қайта тексеру мерзімі бар: бір айдан кешіктірмей.

Кодексте гигиеналық оқытудың сағатпен ұзақтығы жоқ. Сағат 9-тармақта және Қағидалар қосымшасының жолдарында тұр.

Кітапшаның қолданыстағы қағидаларында гигиеналық оқыту туралы белгі жоқ және мөртаңба жоқ. Оқытудың қолданыстағы қағидаларында 3-қосымша жоқ.

3-тармақта қоса атқарушыларға, маусымдық қызметкерлерге және „цехта еден ғана жуатындарға“ деген алып тастау жоқ. Тізбенің 1-тармағындағы жанасу мен процесс болса, жұмысқа тұрғандағы бастапқы оқыту және әрі қарай жылына бір рет соларға да қатысты. Жанасу жоқ болса, тізбе адамды өзінен-өзі топқа жазбайды.

Қағидаларда оқу платформасындағы дайындықты гигиеналық оқытуға, 12-тармақтың емтиханына немесе 14-тармақтың жазбасына айналдыратын формула жоқ.

№ 109 бұйрықта қолданысқа енудің есептелген күнтізбе күні жоқ. Бұйрықтың 5-тармағындағы «алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң» деген формула бар. Бұл сабақ күнді есептемейді және бұйрықты күнтізбе бойынша қолданыста деп те, әлі қолданыста емес деп те жарияламайды.

Оқыту қағидаларында сақтау температурасы, өнімнің жарамдылық мерзімі және айыппұл мөлшері жоқ. Айыппұл — Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 425-бабы, ол келесі сабақта ашылады. Өнімнің жарамдылық мерзімі мен температурасы — тамақ өніміне қойылатын талаптарда, олар осы модульдің үшінші сабағында басталып, 1.3 және 1.4-тақырыптарда жалғасады. Оларды „санитариялық минимумға бардың ба“ деген әңгімеге сүйреудің қажеті жоқ: бұл норманың басқа қабаты.

Айлық есептік көрсеткіштің теңгедегі мөлшері, шағын және орта кәсіпкерліктің адам саны мен айналымы, декларацияның жылмен берілген мерзімі осы сабақтың актілерінде жоқ. Оларды келесі сабақтар да ойдан толтырмайды.

Қысқаша

• Бұл курс — 1-бағдарламаның тақырыптары (тамақ өнімдерімен жанасатын қызметкерлер) бойынша дайындық және Қағидалардың 13-тармағындағы табалдырықпен бірдей жаттығу емтиханы: 80 пайыздан көп. Курста бұл 40 сұрақ және 81 балл, яғни қырықтан 33 дұрыс. Бұл курстың құрылғысы, Қағидалардың цифры емес.
• Курстың өзімен гигиеналық оқытуды ауыстыруға болмайды. Оны Кодекстің 97-бабы мен Қағидалардың 5-тармағындағы білімі бар адамдар жүргізеді, хабарламамен, өндірістен қол үзіп, өз тест емтиханымен, журналмен және ақпараттық жүйедегі жазбамен.
• Оқуға декреттелген топтың адамдары міндетті: жұмысқа тұрғанда бастапқы және әрі қарай жылына бір рет. Тамақ жанасуы, оның ішінде жабдықты жуу мен жөндеу және тасымалдау, — ҚР ДСМ-268/2020 тізбесінің 1-тармағы және 14 сағаттық 1-бағдарлама. Қалған бес бағдарлама бөгде, топтарды біріктіруге 10-тармақ тыйым салады.
• 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап оң нәтижені ақпараттық жүйеге енгізеді, № 8 бұйрықтың редакциясындағы 14-тармақ. 3-қосымшаның мөртаңбасы алып тасталған. Дәл 80 пайыз — әлі тапсыру емес. Қайта тапсыру — бір айдан кешіктірмей.
• Жеке медициналық кітапша Кодекс бойынша және ҚР ДСМ-196/2020 бұйрығы бойынша міндетті қарап-тексерудің нәтижесін және жұмысқа жіберуді сақтайды. Үлгісінде гигиеналық оқыту бөлімі жоқ. Тамақ қызметкерінің қарап-тексеруі мен оқытуы — әртүрлі кезең: қоғамдық тамақтануда тасымалдаушылық № 109 бұйрықтың қосымшасында 6 ай қадамымен, оқыту жыл қадамымен.
• Жұмыс беруші декреттелгендердің оқытуын қамтамасыз етеді және қарап-тексеру мен гигиеналық оқыту туралы құжатсыз жұмысқа жібермейді, 82-баптың 7) және 9) тармақшалары. Мөртаңба жойылғаннан кейін оқытуды қандай бланк растайтынын актілер бір сөйлеммен атамаған: журнал және ақпараттық жүйе аталған.
• Оқыту ақысын қызметкердің өзі немесе жұмыс беруші төлейді — тараптардың келісімі бойынша. Төлем де, осы мәтін де жұмысқа жіберу бермейді.