ҚАЗ
Курсқа оралу

Алдын ала қарау — тек оқу

Дәнекерлеу өндірісінің кәсіптері: разряд нені білдіреді және операция қай жерде аяқталады

27 сабақтан 2-сабақ, курс: Дәнекерлеуші біліктілігі: теориялық даярлық

Курс қолданыстағы нормативтік актілердің мәтіні бойынша жүргізіледі; тіркелгеннен кейін тесттер есепке алынады, курсты аяқтағанда платформада оқудан өткені туралы KNOWIKA сертификаты беріледі.

Курстың басы жазылусыз ашық. Жазылу қалған сабақтарды ашады және мыналарды қосады:

  • прогресс сақталады — тоқтаған жеріңізден жалғастырасыз
  • тесттер тексеріледі және есепке алынады
  • курс аяқталғанда сертификат

Оқу мен сертификат — тегін.

Арнайы киім бірдей, тапсырмалар әртүрлі

Цехқа жарықтары бар бөлшекті әкелді. Бір жұмысшы зақымдалған учаскені кесіп алуды, екіншісі — шеттерін дайындауды, үшіншісі — дәнекерлеп бітеуді ұсынады. Бәрі дәнекерлеу жабдығының қасында тұр, бірақ әртүрлі міндеттерді орындайды. Әрқайсысын жай ғана дәнекерлеуші деп атасақ, ең бастысын жоғалту оңай: адам нақты қандай операцияны орындай алады және бұл немен расталады.

Дәнекерленген қосылыс — конструкцияның жекелеген бөлшектері дәнекерлеумен қосылған учаскесі, іргелес аймақтарымен бірге. Тігіс — осы қосылыстың дәнекерлеу нәтижесінде пайда болған бөлігі. Сыртқы білікшенің бірдей болуы жұмыстың бірдей екенін әлі білдірмейді: металы, бөлшектің орналасуы, кері жағына қол жеткізу мүмкіндігі және бұйымды пайдалану жағдайлары әртүрлі.

Жиек — бөлшектің қосылысқа дайындалатын шеті. Дәнекерлеу режимі — процестің келісілген параметрлер жиынтығы: мысалы, ток, кернеу, тігісті орындау және материалды беру жылдамдығы. Мұнда әмбебап мәндер келтірілмейді: оларды нақты қосылыс үшін технологиялық құжаттама бойынша таңдайды.

Бұл сабақта кәсіптің атауын, разряд сипаттамасын және тапсырылған операцияны қалай оқу керектігін талдаймыз. Жағдаяттар оқу мақсатындағы: олар нақты оқиғалар туралы хабарламайды, шешімнің барысын көрсетеді. Сабақтан кейін кәсіп туралы жазба, берілген разряд және белгілі бір жұмысқа рұқсат неліктен әртүрлі сұрақтарға жауап беретінін түсіндіре білу керек.

Курс не береді және нені алмастырмайды

„Дәнекерлеуші біліктілігі“ курсы теориялық даярлық береді: тапсырманы оқуға, технологияны түсінуге, қауіпті жағдайларды тануға және жекелеген белгіленген рәсімдерге дайындалуға көмектеседі.

Курс кәсіпті, разрядты немесе біліктілікті бермейді және дәнекерлеуші болып жұмыс істеуге жібермейді. Ол практикалық даярлықты және кәсіпке оқытуды; аттестаттау ұйымында бақылау дәнекерлеу қосылыстарымен өтетін практикалық емтиханы, аттестаттау комиссиясы, хаттамасы мен куәлігі бар дәнекерлеушіні аттестаттауды; оқу ұйымында өнеркәсіптік қауіпсіздік бойынша оқыту мен емтиханды; электр қауіпсіздігі бойынша топты; медициналық куәландыруды; тағылымдаманы, наряд-рұқсатты және жұмыс берушінің жұмысқа жіберуін алмастырмайды. Бұл шектер жаңадан келген жұмысшыға да, тәжірибелі жұмысшыға да қолданылады.

Аттестаттау ұйымы — Дәнекерлеушілерді және дәнекерлеу өндірісінің мамандарын аттестаттау қағидалары (№ 468) бойынша дәнекерлеушілер мен дәнекерлеу өндірісі мамандарының білімі мен дағдыларын тексеретін ұйым. Мұндай анықтама осы Қағидалардың 2-тармағының 5) тармақшасында берілген. Дәнекерлеушіні аттестаттау — осы Қағидалар белгілеген, қауіпті өндірістік объектілердегі жұмыспен байланысты теориялық және практикалық даярлықты тексеру рәсімі; оның мақсаты № 468 Қағидалардың 3-тармағында айқындалған.

Өнеркәсіптік қауіпсіздік осы курс аясында — авариялардың алдын алу және қауіпті өндірістік объектідегі, бұдан әрі — ҚӨО, қауіпсіз қызмет мәселелері. Осы бағыт бойынша даярлау мамандыққа оқытпайды: бұл Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы басшыларды, мамандар мен жұмыскерлерді даярлау, қайта даярлау және білімін тексеру қағидаларының (№ 332) 6-тармағында тікелей ажыратылған.

Тағылымдама — жұмыс орнында қауіпсіз практикалық тәсілдерді меңгеру; оның мақсаты мен тәртібі еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау мәселелері бойынша оқыту қағидаларының (№ 1019) 74-тармағында айқындалған. Наряд-рұқсат — қауіптілігі жоғары жұмыстың мазмұнын, орнын, шарттарын және ұйымдастырылуын белгілейтін құжат; анықтамасы № 1019 Қағидалардың 2-тармағының 13) тармақшасында берілген. Ол нақты жұмысқа қатысты және кәсіпті алмастырмайды.

Курстағы оқу тексеруі материалдың меңгерілуін көрсетеді. Ол № 468 Қағидалар бойынша дәнекерлеушіні аттестаттау болып табылмайды. Егер тапсырмада аттестаттау куәлігі талап етілсе, осы курсты оқығаны туралы құжат мұндай сұрауға жауап бермейді.

БТБА-ны қалай пайдалану керек

БТБА — Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы. Қарастырылып отырған дәнекерлеу кәсіптері үшін № 30 бұйрықпен бекітілген 2-шығарылым қолданылады. Разряд жұмысшының біліктілігін тиісті күрделіліктегі жұмыстарға қатысты сипаттайды. Оны металмен жасалатын кез келген операцияға құқықтың әмбебап дәрежесі деп түсінуге болмайды.

№ 364 бұйрықпен бекітілген БТБА (1-шығарылым) 10-тармағында тарифтік-біліктілік сипаттаманың бөлімдері түсіндірілген. Жұмыстар туралы бөлім үйреншікті операцияларды, білім туралы бөлім — оларды сапалы орындауға қажетті даярлықты сипаттайды, ал үлгілер тән тапсырмаларды көрсетеді. Сондықтан тек бұйымдар тізімін оқу жеткіліксіз.

Сипаттаманы оқудың практикалық тәртібі:

  1. Кәсіптің толық атауын және қажетті разрядты табыңыз.
  2. Жұмыстар сипаттамасын толық оқыңыз: тәсіл, материал, күрделілік және кеңістіктік жағдай.
  3. Білім туралы бөліммен салыстырыңыз: осы жұмыстарды орындау үшін нені түсіну талап етіледі.
  4. Үлгілерді бұйымға өз бетінше жол ашатын құжат ретінде емес, тапсырманың сипатын түсіндіру ретінде пайдаланыңыз.
  5. Қауіпсіздік талаптарын және нақты объектіге жұмысқа жіберу шарттарын бөлек анықтаңыз.

Осылай оқудың негізі — БТБА (1-шығарылым) 10-тармағы. Соңғы қадам қажет, өйткені разряд беру мен дәнекерлеушіні аттестаттау бірін-бірі алмастырмайды: № 468 Қағидалардың 4-тармағы кәсіби даярлық деңгейін бергенде біліктілік санатының маңызын тікелей сақтайды.

Жұмысшы үлгілерден таныс қаптаманы тапты делік. Бұл талдауды әлі аяқтамайды: жаңа қаптаманың материалы, қосылысының орналасуы немесе мақсаты басқа болуы мүмкін. Бөлшектің тұрмыстық атауын ғана емес, жұмыс сипаттамаларын салыстырады. Шеберхана, цех және монтаж деген сөздер де операцияның бүкіл күрделілігін сипаттамайды.

Газбен дәнекерлеуші: металды газ жалынымен қосу

Газбен дәнекерлеу қосылыс жасау үшін газ жалынының жылуын пайдаланады. Қоспа материал — тігісті қалыптастыру үшін дәнекерлеу аймағына қосымша енгізілетін материал. Балқытып қаптау — бетке металл қабатын салу, мысалы бөлшектің тозған бөлігін қалпына келтіру кезінде; оның міндеті жекелеген бөлшектерді қосудан өзгеше.

БТБА (2-шығарылым) 6-параграфында 2-разрядты газбен дәнекерлеуші сипатталған. 21-тармақ қосылыстарды дайындауды, тігістерді тазартуды, газ баллондарын дайындауды, көміртекті болаттардан (қасиеттері ең алдымен темір негізіндегі көміртек құрамымен айқындалатын болаттардан) жасалған қарапайым бөлшектерді, тораптар мен конструкцияларды төменгі және тік жағдайда қармау мен газбен дәнекерлеуді қамтиды. Сол жерде қарапайым бөлшектерді балқытып қаптау және басқа нақты жұмыстар тізбеленген.

Қармау — негізгі қосылыс орындалғанға дейін бөлшектерді қажетті өзара орналасуда ұстап тұратын дәнекерлеудің қысқа учаскесі. Қармау мен толық тігістің айырмашылығы БТБА (2-шығарылым) 21-тармағын оқығанда-ақ маңызды: қармау барлық кеңістіктік жағдайларда көрсетілген, ал аталған қарапайым бөлшектерді дәнекерлеу — төменгі және тік жағдайда. Қармау туралы сөздерді бүкіл тігіске көшіруге болмайды.

БТБА (2-шығарылым) 22-тармағында газбен дәнекерлеушінің білімі аппаратурамен, баллондармен, газдардың қасиеттерімен, бұйымдарды дайындаумен, тігістермен, ақаулармен және газ жалынымен байланыстырылған. Дәнекерленген қосылыстың ақауы — бұйымға қолданылатын талаптар бойынша бағаланатын жол берілмейтін ауытқу. Редуктор — баллоннан келетін газдың қысымын төмендететін және реттейтін құрылғы. Жанарғы — жұмыс жалыны қалыптасатын құрылғы. Бұл құрылғыларды атау жеткіліксіз: олардың мақсатын және оларды пайдалану тәртібін түсіну маңызды.

22-тармақ баллондардағы газдың рұқсат етілетін қалдық қысымын білуді талап етеді, бірақ мұнда әр газ үшін әмбебап мәнді өзі белгілемейді. Сондықтан санды әріптесінің есінен алмайды: жұмысты орындау үшін қолданылатын пайдалану талаптарын және жабдықтың құжаттамасын тексереді.

3-разрядты газбен дәнекерлеушінің сипаттамасы басқаша: БТБА (2-шығарылым) 24-тармағы аталған болаттардан жасалған орташа күрделі тораптарды, бөлшектерді және құбыржолдарды, сондай-ақ түсті металдар мен қорытпалардан (темір мен оның қорытпаларынан басқа металдардан және басқа элементтер қосылған солардың негізіндегі материалдардан) жасалған қарапайым бөлшектерді төбеліктен басқа барлық жағдайларда газбен дәнекерлеуді сипаттайды. 25-тармақ металдардың қасиеттерін, бөлшектерді дайындауды, қыздыруды, кернеулер мен деформацияларды білуді қосады. Деформация — бөлшектің пішінінің немесе өлшемдерінің өзгеруі.

4-разрядты газбен дәнекерлеуші үшін БТБА (2-шығарылым) 27-тармағы тармақта көрсетілген жағдайлардағы неғұрлым күрделі жұмыстарды және дәнекерлеу тігісінің барлық кеңістіктік жағдайларын сипаттайды. 28-тармақ білімді режимдермен, дәнекерленгіштікпен (материалдың берілген технология кезінде талап етілетін қасиеттері бар дәнекерленген қосылыс түзу қабілетімен), ақаулармен және сызбаларды оқумен байланыстырады. Қорытынды нақты кәсіптің сипаттамасына қатысты: мәтінсіз разряд цифры тапсырма туралы аз айтады.

Газбен кесуші: металды бөлу — бөлек міндет

Кесу дайындаманы бөледі немесе оның бір бөлігін алып тастайды. Оттегімен кесу қыздыруды және металдың оттегімен реакциясын пайдаланады; ауа-плазмалық кесу — плазма ағынының әсерін. Бұл түсініктемелер оқығаннан кейін жабдықты өз бетінше баптау үшін емес, кәсіптерді түсіну үшін қажет.

1-разрядты газбен кесуші БТБА (2-шығарылым) 11-параграфында сипатталған. 36-тармақта қолмен оттегімен кесу және бензинмен кесетін әрі керосинмен кесетін аппараттармен жеңіл салмақты болат сынықтарын кесу, құймаларды дайындау және газ генераторлы қондырғымен жасалатын операциялар аталған. Газ генераторлы қондырғы — дәнекерлеу мен кесуде пайдаланылатын жанғыш газды алуға арналған жабдық. 37-тармақ кесу тәсілдерін, қолданылатын құрылғылардың құрылысын және газдар мен сұйықтықтардың қасиеттерін білуді белгілейді.

2-разрядты газбен кесуші үшін БТБА (2-шығарылым) 39-тармағы сипатталған жағдайлар мен шарттардағы оттегімен және ауа-плазмалық кесуді, көміртекті болаттан жасалған қарапайым бөлшектермен жұмысты, сынықтарды белгілеуді және дайындауды қамтиды. 40-тармақ білімді жабдықпен, жалынмен, плазмалық доғамен, құрылғылармен және деформациялардың алдын алумен байланыстырады.

Кесу кезінде металл біркелкі қызбайды, және дайындаманың геометриясы өзгеруі мүмкін. Жұмысшы үшін бұл дерексіз тақырып емес: дайындаудағы қате кесуден кейін бөлшектердің сызбада көзделгендей құрастырылмауына әкеледі.

Газбен кесуші дайындаманы өте жақсы дайындай алады, бірақ оның дәнекерленген қосылысын орындауға расталған біліктілігі болмауы мүмкін. Керісінше де дұрыс: дәнекерлей білу металды бөлудің кез келген тәсілін меңгергенді білдірмейді. Кәсіптердің атауындағы газ деген сөздің ортақтығын емес, жұмыстардың нақты сипаттамасын тексеру керек.

Оқу жағдаяты: ақаулы учаскені кесіп алғаннан кейін газбен кесушіге жабдық жақын тұрғандықтан қыстырманы бірден дәнекерлеп тастауды ұсынады. Тапсырманың қойылуында әртүрлі еңбек операциялары араласып кеткен. Алдымен дәнекерлеу кәсібі расталған ба, жұмыс оған сәйкес пе және жұмысқа жіберудің бөлек шарттары қамтамасыз етілген бе — соны нақтылайды. Жұмыс орнының ұқсастығы мұндай растау болып табылмайды.

Қолмен дәнекерлейтін электрмен дәнекерлеуші: процесті қол басқарады

Доғалы дәнекерлеу электр доғасының жылуын пайдаланады. Электрод — доға аймағына ток ол арқылы жеткізілетін өткізгіш элемент; процеске қарай ол балқуы немесе жұмыс құралы ретінде сақталуы мүмкін. Жұмыстар сипаттамасында жылу көзін ғана емес, дәнекерлеуді жүргізу тәсілін де ажырату маңызды.

БТБА (2-шығарылым) 29-параграфында 2-разрядты қолмен дәнекерлейтін электрмен дәнекерлеуші сипатталған. 80-тармақ барлық кеңістіктік жағдайларда қармауды, қарапайым бөлшектерді төменгі және тік жағдайда қолмен доғалы және плазмалы дәнекерлеуді, бұйымдарды дайындауды, тазартуды, қыздыруды және қарапайым сызбаларды оқуды қамтиды. Газбен дәнекерлеушідегідей, қармау шарттары толық тігіске автоматты түрде көшірілмейді.

БТБА (2-шығарылым) 81-тармағы дәнекерлеу тогының көздерін, қармау тәсілдерін, жиектерді дайындауды, электродтарды, ақауларды, сызбаларды және дәнекерлеу кезіндегі қорғанысты білуді белгілейді. Қорғаныш газ — дәнекерлеу аймағының айналасында қыздырылған металдың қоршаған ауамен жағымсыз өзара әрекеттесуін шектейтін орта жасайтын газ немесе газ қоспасы. Қосылыстың кері жағын қорғау да технология үшін маңызды болуы мүмкін.

Қосылыстың жарамдылығын тек сыртқы әсер бойынша шешуге болмайды: бақылауға қойылатын талаптар бұйымның құжаттамасына байланысты. Ақаулардың себептерін зерделеу БТБА (2-шығарылым) 81-тармағы бойынша білімге кіреді, бірақ жұмысшыны қабылдау өлшемшарттарын өз бетінше өзгертетін адамға айналдырмайды.

БТБА (2-шығарылым) 30-параграфындағы 83-тармақ 3-разрядты қолмен дәнекерлейтін электрмен дәнекерлеушінің жұмыстарын, оның ішінде белгілі бір бөлшектерді төбеліктен басқа барлық жағдайларда дәнекерлеуді сипаттайды. Сондықтан тек осы разрядқа сілтеме жасап төбелік тігісті орындау туралы ұсыныс әдетпен келісуді емес, тексеруді талап етеді. Неғұрлым жоғары разрядтар үшін БТБА (2-шығарылым) 31–33-параграфтарының тиісті сипаттамаларын оқиды, олардың мазмұнын цифр бойынша ойдан толықтырмайды.

Екінші оқу жағдаяты: жұмысшы бастан жоғары қармауды сенімді орындайды. Учаске бастығы ол бүкіл тігісті де солай орындауға құқылы деген қорытынды жасайды. Қате шеберлік туралы талқылаусыз-ақ көрінеді: БТБА (2-шығарылым) 80-тармағының сипаттамасы қармаудың және қарапайым бөлшектерді дәнекерлеудің жағдайларын бөлек белгілейді. Қысқа ұстап тұратын учаскені орындау дағдысы өзге жағдайлардағы толық қосылысқа біліктілікті дәлелдемейді.

Электрогазбен дәнекерлеуші: кең тізбе шекараның жоқтығын білдірмейді

Электрогазбен дәнекерлеуші кәсібі бірқатар дәнекерлеу және кесу операцияларын біріктіреді. БТБА (2-шығарылым) 48-параграфындағы 133-тармақ 2-разрядты электрогазбен дәнекерлеушінің жұмыстарын сипаттайды: көміртекті болаттардан жасалған қарапайым бөлшектерді дәнекерлеудің аталған түрлері, белгілі бір жағдайлардағы кесу, қармау, дайындау, тазарту және басқа тізбеленген операциялар. 134-тармақ аппаратураны, газдарды, электродтарды, қосылыстарды және ақауларды тиісінше білуді белгілейді.

Тізбенің кеңдігі қарапайым бөлшектер, аталған материалдар деген сөздерді және сипаттаманың басқа шектеулерін жоймайды. Кең тараған қате — ұзын тізімнің басын оқып, әртүрлі тәсілдерді байқап, кәсіп кез келген тапсырманы қамтиды деп шешу. Тексеру үшін әр операцияны оның шарттарымен бірге соңына дейін оқу керек.

5-разрядты электрогазбен дәнекерлеуші үшін БТБА (2-шығарылым) 142-тармағы жұмыстардың басқа шеңберін сипаттайды: көрсетілген күрделіліктегі дәнекерлеуді, белгілі бір пайдалану жағдайларына арналған материалдар мен конструкцияларды, кесуді және басқа операцияларды. 143-тармақ білімді жабдық схемаларымен, металдардың технологиялық қасиеттерімен, тігістерді салу реттілігімен және термиялық өңдеумен байланыстырады. Талаптардың өсуін бәрін істей алады деген сөзден гөрі егжей-тегжейлі сипаттама жақсы түсіндіреді.

Термиялық өңдеу — металдың талап етілетін күйін алу үшін оған басқарылатын жылулық әсер ету. Оның кәсіби білім сипаттамасында болуы температура мен ұзақтықты көзбен шамалап тағайындауға мүмкіндік бермейді. Мұндай параметрлерді нақты материал мен бұйымға арналған технологиялық құжаттар айқындайды.

Нені салыстырадыГазбен дәнекерлеушіГазбен кесушіҚолмен дәнекерлейтін электрмен дәнекерлеушіЭлектрогазбен дәнекерлеуші
Операцияның негізгі логикасыЖалынмен қосу, балқытып қаптауДайындамаларды бөлу және дайындауДоғалы процесті қолмен жүргізе отырып қосуТізбеленген дәнекерлеу және кесу операцияларының үйлесімі
Сипаттаманы қайдан іздеу керекБТБА (2-шығарылым) 6–10-параграфтарыБТБА (2-шығарылым) 11–15-параграфтарыБТБА (2-шығарылым) 29–33-параграфтарыБТБА (2-шығарылым) дәнекерлеу жұмыстары бөлімінің 48–52-параграфтары
Нені назардан тыс қалдыруға болмайдыМатериал, күрделілік, кеңістіктік жағдайТәсіл, материал, күрделілік, кесу шарттарыТәсіл, материал, кеңістіктік жағдай, дайындауҰзын тізбедегі әр операцияның шарттары
Қате көшіруҚыздыра білу бәрін дәнекерлеу құқығын білдіредіКесе білу дәнекерлей білуді білдіредіКез келген жағдайдағы қармау кез келген тігіске рұқсат бередіКең атау разрядтың шектеулерін жояды

Кесте анықтамалықтың қажетті жерін табуға көмектеседі, адамды жұмысқа тағайындамайды. Шешімді сипаттаманың өзін оқып, нақты тапсырманың құжаттарын тексергеннен кейін қабылдайды.

Разряд оқу нәтижесі бойынша емес, рәсім бойынша беріледі

БТБА (1-шығарылым) 14-тармағы ұйымның біліктілік комиссиясының разряд беру туралы мәселені қарау тәртібін белгілейді. Негіздер ретінде оқудан өткен жұмысшының өтініші, бөлімше басшысының ұсынымы және өндірістік бригада кеңесінің пікірін ескеру аталған. Разряд өтіл бойынша немесе жекелеген теориялық курсты аяқтағаннан кейін автоматты түрде берілмейді.

Сол 14-тармақта білім туралы бөлім бойынша жауаптар және біліктілік сынағы — ұйымда бар тиісті разрядтың жекелеген жұмыстарын өз бетінше орындау көзделген. Тармақта сынақ жұмыстарын орындау мүмкін болмайтын жерлерде практикалық даярлықты бағалау бөлек сипатталған. Сондықтан көзделген бағалауды есте сақтауды тексерудің бір ыңғайлы тәсілімен алмастыруға болмайды.

Жұмысшының бригадир етіп тағайындалуы оның разрядын көтеру үшін негіз болып табылмайды.

Бұл — БТБА (1-шығарылым) 14-тармағының сөзбе-сөз ережесі. Ол бригадир туралы әңгімеден тыс та пайдалы: лауазымдық тапсырма біліктілікті автоматты түрде өзгертпейді. Егер жұмысшы аға әріптесіне көмектесе бастаса, бұл әлі жаңа разрядты ресімдеу емес.

14-тармақ сондай-ақ кәсіптің атауын іс жүзінде орындалатын негізгі жұмыспен байланыстырады және комиссияның қорытындысы негізінде әкімшілік шешімін ресімдеуді көздейді. Тыңдаушы үшін тексерілетін тізбек маңызды: оқыту, білім мен практикалық даярлықты бағалау, комиссияның қорытындысы, белгіленген ресімдеу. Курстың оқу кабинетіндегі жазба өздігінен бұл рәсімге айналмайды.

Оқу бригадасында жұмыскер күрделі бұйымды неғұрлым жоғары білікті әріптесінің қасында орындады. Ол жиектерді өз бетінше дайындап, қармауларды қойды, ал негізгі тігісті әріптесі орындады. Оның разрядын бүкіл бұйымның күрделілігі бойынша бағалау дұрыс емес: БТБА (1-шығарылым) 14-тармағы разряд беруді жұмысшы біліктілік сынағы кезінде өз бетінше орындайтын жұмыстармен байланыстырады.

Екінші жағынан, жиектерді дайындау — әдемі тігіске жіберуді бос күту емес, мазмұнды жұмыс. Оның өз дәлдігі, реттілігі және дәнекерлеудің бастапқы шарттары үшін жауапкершілігі бар. БТБА (2-шығарылым) дайындау операцияларын сипаттамаларға енгізеді, мысалы 21, 80 және 133-тармақтарда. Дайындауды бағаламау әдетте бұл жұмыстың нәтижесін кейін тігіс жауып тастайтындықтан туындайды.

Разряд пен аттестаттау деңгейі бөлек оқылады

№ 468 Қағидалардың 4-тармағында кәсіби даярлық деңгейлері белгіленген: I — аттестатталған дәнекерлеуші, II — аттестатталған дәнекерлеу шебері, III — аттестатталған дәнекерлеу технологы, IV — аттестатталған дәнекерлеу инженері. Осы Қағидалар бойынша деңгей мен БТБА бойынша разряд әртүрлі жүйелерге жатады. Дәнекерлеушіні аттестаттаудан кейін № 468 Қағидалардың 19-тармағы бойынша I деңгей беріледі; бұдан бастапқы немесе қандай да бір басқа разряд беру туындамайды.

Жоғары разряды бар жұмысшы автоматты түрде дәнекерлеу технологы болмайды. I деңгейдегі аттестатталған дәнекерлеуші бұрын берілген разрядын жоғалтпайды. Бұл қорытындылар № 468 Қағидалардың 4-тармағындағы ажыратудан туындайды, ол деңгей беру біліктілік санатын жоймайтынын тікелей көрсетеді.

Дәнекерлеушінің аттестаттау куәлігі № 468 Қағидалар бойынша рәсімнің нәтижесін растайды. Бұл ретте 5-тармақ аттестатталған адамдарға куәлікте көрсетілген жұмыс түрлерін орындауға рұқсат береді. Сондықтан мұқабасын көру жеткіліксіз: құжаттың мазмұнын тапсырмамен салыстыру керек.

Оқу жағдаяты: жұмысшының кәсібі бойынша разряды бар, бірақ куәлігі дәнекерлеудің басқа тәсіліне қатысты. ҚӨО-да жаңа жұмысты орындау ұсынысын разрядтың жоғарылығымен негіздеуге болмайды. Алдымен куәліктің саласын және оны кеңейтудің қажетті рәсімін анықтайды. Бұл жұмысқа жіберу және құжаттар туралы сабақтарда егжей-тегжейлі талданады.

Жабдықты қосқанға дейін тапсырманы қалай талдау керек

Технологиялық карта — нақты жұмыс үшін белгіленген материалдар, дайындау, параметрлер және операциялар реттілігі көрсетілген құжат. Бұл курста технологияның жұмыс сипаттамасы осылай аталады; кәсіпорындағы құжаттың нақты атауы басқаша болуы мүмкін. Карта бөлшекті дәнекерлеу деген жалпы сөзді белгілі бір тапсырмаға айналдыруға көмектеседі.

Тапсырманы талдауды ретімен жүргізген ыңғайлы:

  1. Әрекетті атаңыз: дәнекерлеу, қармау, балқытып қаптау, кесу немесе дайындау.
  2. Орындау тәсілін және қолданылатын жабдықты нақтылаңыз.
  3. Бөлшектің материалы мен мақсатын металдың сыртқы түсі бойынша емес, тапсырма бойынша анықтаңыз.
  4. Күрделілік пен кеңістіктік жағдайды өз кәсібіңіз бен разрядыңыздың сипаттамасымен салыстырыңыз.
  5. № 468 Қағидалардың саласындағы жұмыстар үшін тапсырманы 5-тармақ бойынша куәлікпен салыстырыңыз.
  6. Қауіпсіз жұмысты ұйымдастыруды және жұмысқа жіберудің ресімделуін бөлек тексеріңіз.

Бұл — мемлекет белгілеген жаңа бланк емес, талдаудың оқу тәсілі. Ол БТБА мен № 468 Қағидалар талаптарының мәнін жоғалтпауға көмектеседі. Егер тапсырмада айқындаушы сипаттама жоқ болса, алдымен оны жұмыс жетекшісінен анықтайды; белгісіз материалды болжаммен үйреншікті болатқа айналдырмайды.

Тапсырмадағы сөздерОлар қандай белгісіздік қалдырадыНені нақтылау керек
Кешегідей істеМатериал мен кеңістіктік жағдай өзгеруі мүмкінҚосылыстың белгіленуін және қолданыстағы картаны
Мұнда тек қармап қою керекҚармау да конструкцияға кіреді және құрастыруға әсер етедіОрналасуын, сапаға қойылатын талаптарды, тігістің кейінгі орындалуын
Бөлшек қарапайымҚарапайым пішін бұйымның мақсатын сипаттамайдыПайдалану жағдайларын және жұмыс сипаттамасын
Аппарат өзі дәнекерлейдіАвтоматтандыру дайындау мен бақылауды сипаттамайдыОператордың рөлін, тәсілді және талап етілетін біліктілікті
Сенің разрядың жоғарыНақты операцияға сәйкестігі аталмағанКәсіпті, сипаттаманы және куәліктің саласын

Талданған ауысым: дайындау, қармау, тігіс және кесу

Учаскеде металл раманы құрастырады. Алдымен дайындамаларды белгілеп, кеседі, содан кейін жиектерді дайындайды, бөлшектерді орнатады, қармаулар мен негізгі қосылыстарды орындайды. Дәнекерлегеннен кейін тазарту және бақылау көзделген. Жауапкершілікті түсіну үшін операциялардың бір бөлігін бір адам орындаса да, әр өтпелі кезеңді қарастырған пайдалы.

Кесуден құрастыруға өткенде сапа туралы сұрақ өзгереді: енді металды жай бөлу емес, қосылысқа арналған геометрияны қамтамасыз ету қажет. Қармаудан тігіске өткенде қыздыру көлемі және процестің тұрақтылығына қойылатын талаптар өзгереді. Орындаудан бақылауға өткенде өз әсеріңді растау емес, нәтижені құжаттама бойынша тексеру талап етіледі.

Егер кесуден кейін бөлшектер сәйкес келмесе, дәнекерлеуші жағдайды тігісті өз қалауымен үлкейту арқылы түзетпейді. Алдымен дайындаудың карта мен сызбаға сәйкестігін анықтайды. Жиектерді кесудің, саңылау мен тігістің өлшемдерін нақты конструкцияның құжаттарынан алады; бұл оқу рамасы үшін әмбебап сандар жоқ. Разряд жоқ техникалық шешімді ойдан шығаруға құқық бермейді.

Егер басшы үйреншікті материал болмағандықтан жұмысты басқа тәсілмен орындауды ұсынса, бұл жай ғана құралды ауыстыру емес. Технология өзгереді, аттестаттаудың саласы да өзгеруі мүмкін. Тексеру негізі — № 468 Қағидалардың 5-тармағы және БТБА (2-шығарылым) кәсіби сипаттамаларындағы тәсілдердің, материалдар мен дайындаудың байланысы. Түпкілікті шешім жабдықтың ұқсастығы бойынша қабылданбайды.

Егер жұмысшы күні бойы раманы құрастыруға көмектесіп, содан кейін күрделі тапсырысқа қатысқаны үшін разрядын көтеруді сұраса, оның өз бетінше орындаған операцияларын қарайды. БТБА (1-шығарылым) 14-тармағы бойынша неғұрлым жоғары білікті жұмысшының басшылығымен қатысу өз бетінше біліктілік сынағын алмастырмайды. Осылайша разрядтың тапсырыстың атауымен емес, нақты біліммен байланысы сақталады.

Шешіміңіздің барысын тексеріңіз

Әріптесіңізге газбен кесуші мен газбен дәнекерлеуші неліктен бірін-бірі алмастыратын сөздер емес екенін түсіндіріп көріңіз. Жеткілікті жауап әртүрлі операцияларды атайды, БТБА (2-шығарылым) 6–15-параграфтарының сипаттамаларына жүгінеді және ортақ газ аппаратурасы бірдей біліктілік береді деп айтпайды.

Содан кейін қармай аламын, демек бүкіл тігісті де жасаймын деген сөзді талдаңыз. БТБА (2-шығарылым) 80-тармағында қармаудың және қарапайым бөлшектерді дәнекерлеудің кеңістіктік жағдайлары ажыратылады. Мәселе жұмысшының батылдығында емес, қандай өз бетінше орындалатын операция расталғанында және оның тапсырмаға сәйкес келетін-келмейтінінде.

Соңында осы курсты табысты аяқтағаны үшін разрядты көтеру туралы өтінішті қарастырыңыз. Теориялық білім даярлық үшін пайдалы, бірақ беру тәртібін БТБА (1-шығарылым) 14-тармағы белгілейді. Оқу нәтижесі көзделген бағалау мен ресімдеуді алмастырмайды. Курстан кейінгі жұмыс шешімі — құжаттарды дәлірек оқу және білім мен жұмысқа жіберу арасындағы шекараны сақтай отырып, келесі қажетті қадамды түсіну.

Келесі сабақҚӨО-дағы жұмыс: кәсіп, дәнекерлеушіні аттестаттау және өнеркәсіптік қауіпсіздік

Осы тақырып бойынша реттеу

Қызметкерлеріңізді оқытасыз ба?

Бүкіл компанияға арналған тағайындаулар, есептер және сертификаттар — 5 қызметкерге дейін тегін, әрі қарай шот бойынша.

Компаниялар үшін
Дәнекерлеу өндірісінің кәсіптері: разряд нені білдіреді және операция қай жерде аяқталады — KNOWIKA