Қазақстанда ПОД/ФТ бойынша оқыту: кім өтуге міндетті және қаншалықты жиі

Талап қаржы мониторингі субъектілеріне (ҚМС) — 2009 жылғы 28 тамыздағы «Қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы» № 191-IV ҚР Заңының 3-бабында аталған ұйымдар мен тұлғаларға қолданылады. Осы заң елдегі бүкіл ПОД/ФТ жүйесінің шеңберін айқындайды.

Қаржы мониторингі субъектілеріне, атап айтқанда, банктер және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдар, сақтандыру және қайта сақтандыру ұйымдары, бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушылары, микроқаржы және төлем ұйымдары, нотариустар, адвокаттар, бухгалтерлік және аудиторлық ұйымдар, риелторлар, ойын бизнесінің операторлары, бағалы металдар мен асыл тастар саудагерлері жатады. Санаттардың толық тізбесі заңның өзінде келтірілген.

Жұмыскерлерді даярлау мен оқыту — жеке бір реттік міндет емес, қаржы мониторингі субъектісінің ішкі бақылау жүйесінің элементі (№ 191-IV Заңның 11-бабы). Жұмыскерлерді даярлау мен оқытуға қойылатын нақты талаптар жеке нормативтік актімен — қаржы мониторингі субъектілерін жұмыскерлерді даярлау және оқыту бойынша талаптарды бекіту туралы бұйрықпен белгіленген.

ҚМС жұмыскерлерін даярлау мен оқытуға қойылатын талаптар бойынша ПОД/ФТ саласындағы оқыту мен тестілеу кемінде үш жылда бір рет өткізіледі, ал өткен тестілеу нәтижесі оны алған күннен бастап үш жыл бойы жарамды. Қаржы мониторингі субъектілері нақ осы негізгі кезеңділікке сүйенеді.

Кезеңдік оқытудан бөлек, ПОД/ФТ жауапкершілігіне алғаш тағайындалған немесе жақында осы функцияға қабылданған жұмыскерлер лауазымға кіріскенде дайындықтан өтеді. Нақты мерзімдер мен тәртіпті adilet.zan.kz сайтындағы талаптардың қолданыстағы редакциясы бойынша салыстырған жөн, өйткені бұл саладағы нормативтік база жүйелі түрде жаңарып отырады.

ПОД/ФТ бойынша оқыту бағдарламасы, әдетте, ҚР-ның кірістерді заңдастыруға және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл саласындағы нормативтік құқықтық актілерін және халықаралық стандарттарды (соның ішінде ФАТФ ұсынымдарын), сондай-ақ ұйымның ішкі бақылау қағидалары мен оларды іске асыру бағдарламаларын зерделеуді қамтиды. Мақсаты — жұмыскерлерге өз жұмыс орнында заңнама талаптарын орындауға қажетті білім беру.

Дайындық форматы міндетті түрде күндізгі емес: оқытуды қашықтан, онлайн-курстар мен ішкі бағдарламалар арқылы ұйымдастыруға болады. Екі түрлі кезеңді ажырата білу маңызды — ұйым өз күшімен жүргізетін жұмыскерлердің ішкі дайындығы және уәкілетті орган белгілеген тәртіппен ресми тестілеу (сертификаттау). Онлайн-оқыту тестілеуге дайындалуға көмектеседі, бірақ ол көзделген жерде тестілеу рәсімінің өзін алмастырмайды.

KNOWIKA — жұмыскерлерді ПОД/ФТ тақырыбы бойынша ішкі оқытуды ұйымдастыруға және өткенін есепке алуға арналған платформа. Комплаенс-офицер немесе ішкі бақылауға жауапты тұлға курсты қажетті қызметкерлерге тағайындай алады, аяқталуын қадағалап, әр жұмыскер бойынша оқыту тарихын сақтай алады — бұл үш жылда бір рет өтетін кезеңдік тестілеуге дайындалу және ішкі есептілік үшін ыңғайлы.

Материалдарды заңнама өзгергенде өзекті күйде ұстауға және кезекті үш жылдық циклге қарай қайта тағайындауға болады, қағаз журналдарды қолмен жинамай-ақ.

Шекараны түсіну маңызды: KNOWIKA-дағы курстан өткені туралы сертификат жұмыскердің платформада ішкі оқудан өткені фактісін растайды және ол талап етілетін жерде уәкілетті органдағы ресми тестілеуді (сертификаттауды), сондай-ақ нақты санатқа қолданылса, аккредиттелген рәсімдерді алмастырмайды. Өз санатыңызға қойылатын талаптарды ҚР нормативтік актілерінің қолданыстағы редакциясы бойынша нақтылаған жөн.