Сіз клиентпен және оның құжаттарымен жұмыс істейсіз. Сұрақ туындайды: тексеру үшін мәліметтер жеткілікті ме және әрі қарай не істеу керек? Сізге курстан өтіп, сертификат алу ұсынылады. Бастамас бұрын даярлық неге арналғанын, қандай тексерулерден өтетініңізді және сертификат уәкілетті органның — Қазақстан Республикасы Қаржылық мониторинг агенттігінің (ҚМА) жеке тестілеуін алмастыра ма, соны түсініп алған жөн.
KNOWIKA курсы оқыту бағдарламасының тақырыптары бойынша және тестілеуге дайындайды, бірақ уәкілетті органның интернет-ресурсындағы тестілеуді алмастырмайды. Оқуды бастамас бұрын осы басты айырмашылықты түсіну керек.
Бұл курс кімге арналған
Курс қаржы мониторингі субъектілерінің қызметкерлеріне арналған. Субъект клиент туралы мәліметтер жинайды, операцияларды талдайды және операцияны күдікті деп тану туралы шешім қабылдайды. Күдікті операция — оған қатысты күдік туындаған операция. Субъектілердің аясын Қазақстан Республикасының 2009 жылғы 28 тамыздағы № 191-IV «Қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы» Заңы — бұдан әрі Заң — айқындайды.
Заңның атауында үш құбылыс аталады: қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыру (жылыстату), терроризмді қаржыландыру және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыру. Кәсіби тілде оларды КЖ, ТҚ және ЖҚҚТҚ деп, ал қарсы іс-қимылдың бүкіл саласын КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ деп қысқартады.
Бағдарлама бойынша оқыту қаржы мониторингі субъектілері мен олардың қызметкерлері үшін, оның ішінде бейінді бөлімше қызметкерлері үшін функцияларын жүзеге асыруды бастағанға дейін міндетті. Курс бір лауазыммен шектелмейді: негізгі өлшем — қаржы мониторингі субъектісінде жұмыс істеу.
KNOWIKA даярлығы және ведомствоның тестілеуі
Курстың негізі — КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ саласындағы Қаржы мониторингі субъектілеріне даярлау және оқыту бойынша қойылатын талаптар, Қазақстан Республикасы Қаржылық мониторинг агенттігі Төрағасының 2021 жылғы 9 тамыздағы № 6 бұйрығы, тіркеу № 23952, 2025 жылғы 29 желтоқсандағы № 27 бұйрық редакциясында. Бұдан әрі оларды Талаптар деп атаймыз.
Талаптардың 5-тармағындағы бағдарлама заңнаманы және халықаралық стандарттарды, ішкі бақылау қағидаларын — субъектінің ішкі қағидаларын, жауаптылықты, жылыстату схемалары мен тәсілдерін және операциялар белгілерін қамтиды. Курс ҚМА белгілеген белгілерге сүйенеді.
Платформада сіз материалды зерделейсіз, міндетті білім тексеруінен өтіп, курстың қорытынды емтиханын тапсырасыз. Бұл даярлық субъектінің оқыту бағдарламасына да, ҚМА тестілеуіне дайындалуға да арналған. Бірақ KNOWIKA емтиханы мен ҚМА тестілеуі — бөлек тексерулер. Платформадағы сәтті нәтиже ведомствоның тестілеуінен өтіп қойғаныңызды білдірмейді.
Курс ішкі бақылау қағидаларына қойылатын барлық салалық талаптарды талдамайды. Мысалы, нотариустарға, пошта операторларына, төлем ұйымдарына және биржаларға арналған жекелеген талаптар оның мазмұнына кірмейді. Өз жұмысыңызда осы шектеуді ескеріңіз.
Оқу жолы: жалпы негізден жұмыс әрекеттеріне дейін
Ретімен жүріңіз: алдымен жалпы негіз, содан кейін клиентті тексеру, операциялармен жұмыс және ішкі бақылау. Төменде қағидалардың өзін талдамай, мазмұн бойынша бағдарлар берілген.
| Модуль | Нені зерделейсіз |
|---|---|
| 1. КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ нормативтік базасы | Негізгі ұғымдар, Заң, уәкілетті органның рөлі, халықаралық стандарттар және қаржы мониторингі субъектілерінің аясы. |
| 2. Клиентті тиісінше тексеру | Тексеру кезінде клиент туралы қандай мәліметтер қаралады және тексеру мазмұны тәуекелмен қалай байланысты. |
| 3. Шекті және күдікті операциялар, ҚМА-ға хабарлар | Шекті операциялар белгілі бір сома мен сипатқа қарай мониторингке жатады; күдікті операциялар — сомасына қарамастан, күдік туындағанда. ҚМА-ға хабарлар жіберу тәртібі және жария етуге тыйым салу. |
| 4. Ішкі бақылау, тізбелер және жауаптылық | Ішкі бақылау қағидалары, оқыту бағдарламасы, ұйымдар мен тұлғалар тізбелерімен жұмыс, мүлікпен операцияларға шектеулер және бұзушылықтар үшін жауаптылық. |
| 5. Қорытынды емтихан | Төрт оқу модулі бойынша міндетті тексеруден кейін бүкіл курс бойынша білімді тексеру. |
Бірінші теория сабағы — „Кірістерді жылыстату, терроризмді қаржыландыру және ЖҚҚТҚ: ұғымдар мен кезеңдер“. Негізгі ұғымдарды зерделеу осы сабақтан басталады.
Не міндетті және сізді қандай тексерулер күтеді
Бұл кіріспе сабақ міндетті емес, бірден қолжетімді және сабақтардың ашылу тізбегіне кірмейді. Бірінші теория сабағына қол жеткізу үшін одан өту талап етілмейді.
Барлық 12 теория сабағы міндетті — төрт оқу модулінің әрқайсысында үш сабақтан. 1, 2 және 3-модульдерден кейін бөлек міндетті емес білім тексерулері қарастырылған. Әрқайсысының өту балы — 70. Олар қайталап оралуға тұрарлық тақырыптарды байқауға көмектеседі және сертификат алу шартына кірмейді.
Төртінші модульдің соңында — міндетті „1–4 модульдер бойынша білімді тексеру“: 16 сұрақ, әр модульге төрт сұрақтан, өту балы — 70. Ол тек соңғы модульді емес, бүкіл оқу жолын қамтиды.
Одан кейін — міндетті қорытынды емтихан: 40 сұрақ, әр модульге он сұрақтан, өту балы — 70. Емтихан оның тапсырылуын бақылаумен — прокторингпен өтеді. Бұл параметрлер KNOWIKA емтиханына қатысты; оларды ҚМА-ның бөлек тестілеуіне қолдануға болмайды.
KNOWIKA сертификаты нені растайды
Сертификат KNOWIKA платформасында Талаптардың 5-тармағы бойынша оқыту бағдарламасының тақырыптарын зерделегенін және курстың қорытынды емтиханын тапсырғанын растайды.
Сертификат уәкілетті органның интернет-ресурсындағы тестілеуді алмастырмайды. KNOWIKA құжатын алу осы бөлек рәсімнен өткеніңізді білдірмейді.
Қалай оқу керек және келесі қадамды не ашады
Бірінші теория сабағы бірден қолжетімді. Әрі қарай сабақтар ретімен ашылады: алдыңғы сабақ келесісін ашады, ал 1–3-модульдердің әрқайсысының соңғы теория сабағы сол модульдің тексеруін де, келесі модульдің бірінші сабағын да ашады.
1–3-модульдердің міндетті емес тексерулері ештеңені бұғаттамайды. Әрі қарай өту үшін алдымен мұндай тексеруді тапсыру қажет емес: келесі модульге қолжетімділік соңғы теория сабағына байланысты.
Төртінші модульдің соңғы теория сабағы 1–4 модульдер бойынша міндетті тексеруді ашады. Одан өткеннен кейін қорытынды емтихан ашылады. Демек, емтихан алдындағы тізбекте дәл осы жалпы тексеру тұр.
Сабақтан кейін оның жұмыстағы қандай мәселені талдауға көмектесетінін өз сөзіңізбен айтып көріңіз. Тексеруде қате жіберсеңіз, дұрыс жауапты жаттап қана қоймай, түсіндірмесін сабақтан табыңыз.