Қазақстанда биіктегі жұмысқа оқыту: рұқсатты қалай алу, қайда және қанша тұрады

Биіктегі жұмыс — бұл «сатыдағы кез келген жұмыс» емес, қатаң түрде белгіленген ұғым. Биіктегі жұмыс деп жер бетінен, жабыннан немесе жұмыс төсемінен 1,3 метр және одан жоғары биіктіктегі (немесе тереңдіктегі) және биіктік айырмасының шекарасынан 2 метрден кем қашықтықтағы жұмыс саналады. Бұған құрылыс, энергетика, телеком, ғимараттар мен құрылыстарға қызмет көрсету, өнеркәсіптік клининг және өзге де биіктегі жұмыстар жатады — дәл осындай жұмыскерге қол қойдырылған нұсқаулық қана емес, рұқсат керек.

Биіктегі жұмысқа 18 жасқа толған және міндетті алдын ала (жұмысқа қабылдау кезіндегі) медициналық тексеруден өткен адамдар жіберіледі. Екі шарт та жіберер алдында міндетті: 18 жассыз және медтексерусіз жұмыскерді биіктегі жұмысқа қоюға болмайды. Бұдан бөлек, жұмыскерде қауіпсіздік және еңбекті қорғау мәселелері бойынша кәсіптік даярлауды жүргізетін оқу орталығында оқудан өткені туралы куәлік болуы тиіс — бұл куәлікті жұмыс беруші емес, оқу орталығы ресімдейді.

Жұмыс беруші үшін практикалық қорытынды: бірінші қадам — биіктегі жұмысқа байланысты лауазымдарды 1,3 метр өлшемі бойынша анықтау, «көзбен» емес. Кімді медтексеруге және оқу орталығына оқуға жіберу керегі, ал кімге нұсқаулық жеткілікті екені осыған байланысты. Бұл қадамдағы қате ең қымбат: егер адам куәліксіз және медтексерусіз биіктегі жұмысқа жіберілсе, жауапкершілікті жұмыс беруші көтереді.

Практикалық тұрғыдан жол бірнеше кезеңнен тұрады. Бірінші — алдын ала медициналық тексеру және оқу орталығында биіктегі жұмыс кезіндегі қауіпсіздік пен еңбекті қорғау бойынша оқыту. Оқыту қорытындысы бойынша оқу орталығы куәлік ресімдейді — дәл осы құжат, «курсты тыңдадым» деген факт емес, жұмыскердің дайындығын растайды. №109 бұйрық куәліктің өзі үшін тіркелген кезеңділікті немесе сағат санын белгілемейді, сондықтан нақты мерзімдер мен бағдарламаны оқу орталығы белгілейді — оларды бастамас бұрын нақтылаған жөн.

Екінші кезең — жұмыс берушідегі жұмысты ұйымдастыру. Биіктегі жұмыс наряд-рұқсат бойынша жүргізіледі; жұмыс беруші жұмыскерлер қатарынан биіктегі жұмысты үйлестіретін және оған орындаушыларды жіберетін жауапты жұмыс басшысын тағайындайды. Жұмыс бір-бірімен көру және дауыс байланысы шегінде болатын немесе радиобайланыс құралдары бар кемінде 2 адамнан тұратын бригадамен (буынмен) орындалады — биіктегі жұмысты жалғыз жүргізбейді.

Үшінші кезең — алғашқы нұсқаулық және қорғаныш құралдарын тексеру. Биіктегі жұмысқа алғаш жіберілетін жұмыскерлер жауапты басшы жүргізетін нұсқаулықтан 5 жұмыс ауысымы ішінде өтеді. Жіберер алдында жеке қорғаныш құралдарының — каска, қолғап, арнайы киім мен аяқ киім, сақтандыру құралдарының — болуы, жиынтықтылығы және жарамдылығы тексеріледі. Алдын ала не дайындау керек: жеке басын куәландыратын құжат, алдын ала медтексеру нәтижелері, ал қайта оқытуда — алдыңғы куәлік.

Бірінші шатастыратын нәрсе — оқу орталығының куәлігі мен платформаның қорытынды құжаты. Платформадағы онлайн-курс пен қорытынды емтихан — бұл теориялық дайындық: олар жұмыскерге оқуға дайын келуге және білімді өзекті ұстауға көмектеседі, бірақ оқу орталығының куәлігін, міндетті медтексеруді және наряд-рұқсатты алмастырмайды. Биіктегі жұмысқа мемлекеттік рұқсатты платформа сертификаты емес, оқу орталығының куәлігі мен наряд-рұқсат бойынша жұмысты ұйымдастыру береді.

Екінші — нұсқаулық пен оқыту әртүрлі рәсімдер. Алғашқы нұсқаулықты жауапты басшы жұмыс орнында 5 жұмыс ауысымы ішінде жүргізеді; куәлік беретін оқытуды оқу орталығы жүргізеді. Бірі екіншісін алмастырмайды: куәліксіз нұсқаулық рұқсат бермейді, ал нұсқаулықсыз және наряд-рұқсатсыз куәлік жұмыскерді нақты биіктегі жұмысқа қоюға болатынын білдірмейді.

Үшінші — кезеңділік. №109 бұйрық куәлікті ұзартудың бірыңғай мерзімін атамайды, сондықтан «интернеттегі санға» бағдарланбаған жөн. Нақты оқу орталығының бағдарламасына және жұмыс берушінің кезекті оқыту мен қайталама нұсқаулықтар бойынша ішкі тәртібіне бағдарланыңыз, ал нақты талаптарды №109 бұйрықтың қолданыстағы редакциясы бойынша салыстырыңыз.

Қазақстанда биіктегі жұмыс бойынша оқытудың бірыңғай тіркелген бағасы жоқ: құны бағдарламаға, практикалық бөлік көлеміне, өңірге және нақты оқу орталығына байланысты. Сондықтан «интернеттегі орташа прайсқа» емес, сіздің міндетіңізге нақты оқу орталығының сметасына бағдарлану дұрыс — сомасын төлемес бұрын сұраңыз. Бөлек алдын ала медтексеру мен жеке қорғаныш құралдарына шығынды есептеңіз — бұл курс құнына кірмейтін жеке баптар.

Қайда оқу керек: биіктегі жұмыс бойынша оқудан өткені туралы куәлікті қауіпсіздік және еңбекті қорғау мәселелері бойынша кәсіптік даярлауды жүргізетін оқу орталығы ресімдейді — жұмыс беруші де, онлайн-платформа да емес. Осы бағыт бойынша оқытуға құқығы бар орталықты таңдаңыз, әйтпесе берілген құжат биіктегі жұмысқа рұқсатты растамайды.

Қымбатқа түсетін жиі кездесетін қателер: оқу орталығының куәлігі мен алдын ала медтексерусіз биіктегі жұмысқа жіберу; алғашқы нұсқаулықты оқытумен шатастыру; жұмыскерді кемінде 2 адамнан тұратын буынның орнына биіктікке жалғыз қою; жұмысты наряд-рұқсатсыз және тағайындалған жауапты басшысыз жүргізу. Олардың барлығы жоспарлау кезеңінде жойылады — егер биіктегі лауазымдарды 1,3 метр өлшемі бойынша алдын ала анықтап, оқыту, медтексеру, нұсқаулық пен наряд-рұқсаттардың тәртібін құрса.